

D4347

@#། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་བཞུགས། །@##། །ན་མོ་བུདྡྷཱ་ཡ། བམ་པོ་དང་པོ། རྟའི་ལོ་ལ་བཙད་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ཕོ་བྲང་གིའི་འོན་ཅང་རྔོན་བཞུགས། སྟོད་སྨད་ཀྱི་དམག་རྙིང་རྗེད་དང་རྐུན་ཆེན་བཏུལ། གར་ལོག་གི་ཕོ་ཉས་ཕྱག་བཙལ། བློན་ཆེན་པོ་ཞང་ཁྲི་ཟུར་རམ ཤག་དང་།མང་རྗེ་ལྷ་འོད་ལ་སོགས་པས་རྒྱལ་ས་གནང་མང་པོ་བཅད་དེ། རྔ་རྟ་དང་བ་མར་ཕལ་མོ་ཆེ་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ། ཞང་བློན་མན་ཆད་སོ་སོར་བྱ་དགའ་སྩལ་བའི་ལན་ལ། ཉི་འོག་གི་མཁན་པོ་ཨཱ་ཙཨཱརྱ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། སུ་རེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། དཱ་ན་ཤཱི་ལ་དང་། བོ་དྷི་མི་ཏྲ་དང་། བོད་ ཀྱི་མཁན་པོ་རཏྣ་རཀྵི་ཏ་དང་།དྷརྨྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་མཁས་པར་ཆུད་པ་ཛྙཱ་ན་སེ་ན་དང་། ཛ་ཡ་རཀྵི་ཏ་དང་། མཉྫུ་ཤྲཱི་ཝརྨྨ་དང་། རཏྣེནྡྲ་ཤཱི་ལ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལས་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་དཀར་ཆག་ཏུ་བྲིས་ཏེ། ནམ་དུ་ ཡང་གཞུང་ལུགས་དེ་ལས་མི་བསྒྱུར་ཞིང་ཀུན་གྱིས་བསླབ་དུ་རུང་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས།སྔོན་ལྷ་སྲས་ཡབ་ཀྱི་རིང་ལ། ཨཱ་ཙཨཱརྱ་བོ་དྷི་ས་ཏྭ་དང་། ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་དང་། ཞང་རྒྱལ་ཉེན་ཉ་བཟང་དང་། བློན་ཁྲི་གཞེར་སང་ཤི་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་ཛྙཱ་ན་དེ་བ་ཀོ་ཥ་དང་། ལྕེ་ཁྱི་འབྲུག་ དང་།བྲམ་ཟེ་ཨཱ་ནནྡ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐད་བོད་ལ་མ་གྲགས་པ་ལས་མིང་དུ་བཏགས་པ་མང་དག་ཅིག་མཆིས་པའི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་དང་། བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་ལུགས་དང་མི་མཐུན་ཏེ། མི་བཅོས་སུ་མི་རུང་བ་རྣམས་ཀྱང་བཅོས། སྐད་ཀྱི་མིང་གཅེས་སོ་འཚལ་གྱིས་ཀྱང་ བསྣན་ནས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་གཞུང་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་།གནའི་མཁན་པོ་ཆེན་པོ་ནཱ་གཱ་རྫུ་ན་དང་། བ་སུ་བནྡྷུ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་། བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་སྒྲའི་ལུགས་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འདྲེན་པ་དང་ཡང་བསྟུན་ཏེ། མཇལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཚིག་སོ་སོར་ཕྲལ་ནས་གཏན་ ཚིགས་ཀྱིས་བཤད་དེ་གཞུང་དུ་བྲིས།སྐད་རྒྱད་པ་བཤད་མི་འཚལ་བ་སྒྲ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་བར་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྒྲ་བཙན་པར་བགྱིས་ཏེ་མིང་དུ་བཏགས། སྐད་ཁ་ཅིག་དོན་བཞིན་དུ་གདགས་པར་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བཙན་པར་བགྱིས་ཏེ་མིང་དུ་བཏགས་ནས། བཙད་པོའི་སྤྱན་ སྔར་བནྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་།བནྡེ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཚོགས་ཏེ། རྗེ་བློན་གདན་འཛོམ་པ་ལ་ཞུས་ནས་དྷརྨྨ་བསྒྱུར་བའི་ཐབས་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལ་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་མིང་བཏགས་པ་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། བཀས་བཅད་པ། དམ་པའི་ཆོས་བསྒྱུར་བའི་ ལུགས་ནི་དོན་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ་བོད་སྐད་ལ་ཡང་གར་བདེ་བར་གྱིས་ཤིག་།དྷརྨྨ་བསྒྱུར་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཀྱི་གོ་རིམས་ལས་མི་བསྣོར་བ་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་དོན་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལ་ཞིང་བདེན་མ་བསྣོར་བར་སྒྱུར་ཅིག་བསྣོར་ན་བདེ་ཞིང་གོ་བ་བསྐྱེད་པ་ཅིག་ཡོད་ན། ཚིགས་བཅད་ལ་ནི་རྩ་བ་བཞི པའམ།དྲུག་པ་འང་རུང་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གི་ནང་ན་གང་བདེ་བ་བསྣོར་ཞིང་སྒྱུར་ཅིག་།རྐྱང་པ་ལ་ནི་དོན་གང་བསྙེགས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ལ་གར་བདེ་བར་བསྣོར་ཞིང་སྒྱུར་ཅིག་།སྐད་གཅིག་ལ་མིང་དུ་མར་འདྲེན་པ་ནི་ལྟག་འོག་དང་བསྟུན་ལ་གར་སྙེགས་པ་བཞིན་དུ་མིང་ ཐོགས་ཤིག་།གཽ་ཏ་མྱ་ལྟ་བུ་གཽའི་སྒྲ་ལས་ཚིག་དང་། ཕྱོགས་དང་། ས་དང་། འོད་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། བ་ལང་དང་། མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མར་སྙེགས་པ་དང་། ཀཽ་ཤི་ཀ་ལྟ་བུའི་རྩཝ་ཀུ་ཤ་ཐོགས་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། པདྨ་ལ་དགའ་བ་དང་།

梵音结合第二函
顶礼佛陀！第一函。马年，赞普赤德松赞驻跸于翁仓温。平定上下部旧军叛乱和大盗，嘎尔逻使者来朝。大臣张赤祖日夏和芒杰拉奥等人议定诸多国事，献上大量骡马和酥油。从宰相以下分别赐予奖赏。对此，印度堪布阿阇黎胜友、苏仁陀菩提、戒胜菩提、施戒、菩提友，以及藏地堪布宝护、法戒，精通译事的智军、胜护、文殊铠、宝胜戒等人将大小乘经典从梵语译为藏语并命名，编写目录。
颁布诏令：'今后不得改译这些典籍，使人人都能学习。'以前在法王太子父亲在位时期，阿阇黎菩提萨埵、智慧自在、张杰年雅桑、大臣赤协桑西、译师智天藏、切契竹、婆罗门阿难陀等人将佛法中藏地未知的诸多名相译出。其中一些与佛法经典和文法规则不相符合，必须修改的已经修改。
增补了一些重要的语言术语，依据大小乘经典所说，以及古代大论师龙树、世亲等人的解释，还有文法声明的引用规则，将难解之处逐字分析，以理论解释并写入正文。对于不需要解释词义而应按字面直译的词语，则以字面为主命名；对于应依义命名的词语，则以意义为主命名。
在赞普面前，大僧吉祥功德、大僧三摩地等人集会，向君臣集会禀报后，确定了佛法翻译方法和梵语译为藏语的命名规则。诏令规定：翻译正法时，既不违背意义，又要适合藏语表达。翻译佛法时，如果按照梵语语序翻译为藏语，意义和词语连贯顺畅就不要改变语序；如果改变语序更通顺易懂，对于偈颂，可用四句或六句，在一个偈颂内可随意调整语序翻译。
对于长行，在所要表达的意义范围内，可在词义两方面随意调整语序翻译。对于一个词有多种含义的情况，要根据上下文来确定相应的名称。例如'瞿昙'（Gautama）的'瞿'字可表示语言、方向、地、光明、金刚、牛、天界等多种含义，又如'憍尸迦'（Kauśika）可表示持吉祥草、智者、喜爱莲花等含义。

ཀཽ་ཤི་ཀ་ལྟ་བུའི་རྩཝ་ཀུ་ཤ་ཐོགས་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། པདྨ་ལ་དགའ་བ་དང་། འུག་བ་དང་། མཛོད་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི ལུགས་ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར་ན་སྣ་གྲངས་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་སྙེགས་ལ།བསྒྱུར་བ་རྣམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་ནི་སྣ་གྲངས་དེ་ཀུན་འདུར་ཡང་མི་བཏུ་བ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་བྱར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཆེན་པོ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མི་བསྒྱུར་བར་རྒྱ་གར་སྐད་སོ་ན་ཞོག་ཅིག་།གར་ཡང་དྲང་དུ་རུང་བའི་ཚིག་བྱུང་ན། ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་མི་བསྒྱུར་བར་སྤྱིར་སྙེགས་སུ་རུང་བར་གྱིས་ཤིག་།ཡུལ་དང་། སེམས་ཅན་དང་། མེ་ཏོག་དང་། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་བསྒྱུར་ན་ཡིད་གོལ་ཞིང་ཚིག་མི་བདེ་བ་དང་། འོལ་ཕྱིར་བསྒྱུར་དུ་རུང་བ་དོན་དུ་དེ་ལྟར་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་གཏོལ་མེད་པ་རྣམས་ལ། མགོ་ལ་ཡུལ་ཞེའམ། མེ་ཏོག ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བྱ་བའི་མིང་གཅིག་བླ་ཐབས་སུ་སྣོན་ལ་རྒྱ་གར་སྐད་སོ་ན་ཞོག་ཅིག་།གྲངས་ལ་རྒྱ་གར་སྐད་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་ན་དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བཅུ་གསུམ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཞེས་ཐ་མལ་པར་བོད་ཀྱི་སྐད་བཞིན་བསྒྱུར་ན་དོན་དང་ཡང་མི་འགལ་བ་བོད་ཀྱི་སྐད ལ་ཡང་བདེ་བས་གྲངས་བསྡོམ་དུ་རུང་བ་རྣམས་བོད་སྐད་ཀྱི་ལུགས་བཞིན་དུ་ཐོགས་ཤིག་།པ་རི་དང་། སམ་དང་། ཨུ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ཏེ། ཚིག་གི་ཕྲད་དང་རྒྱན་ལྟ་བུར་འབྱུང་བ་རྣམས་བསྒྱུར་ན་དོན་དང་མཐུན་ཞིང་འབྱོར་བའི་ཐབས་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེའམ། ཡང་དག་པ་ཞེའམ། ཉེ་བ་ཞེས་སྒྲ་བཞིན དུ་སྒྱུར་ཅིག་།དོན་ལྷག་པར་སྙེགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཚིག་གི་ལྷད་ཀྱིས་བསྣན་མི་དགོས་ཀྱིས་དོན་བཞིན་དུ་ཐོགས་ཤིག་།རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་མ་འདོམས་ན་མིང་གང་བོད་སྐད་དུ་སྤྱིར་གྲགས་ཤིང་ཚིག་ཏུ་གར་བདེ་བར་གདགས་སོ། །འདོམས་ན་སོ་སོར་བཏགས་པ་བཞིན དུ་ཐོགས་ཤིག་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་དང་སྐོ་ལོང་གི་ཚིག་གི་རིམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་བསྒྱུར། གཞན་ལ་ཚིག་འབྲིང་པོ་མན་ཚད་ཙམ་དུ་བྱས་ཏེ། སྔོན་ལྷ་སྲས་ཡབ་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་མཁན་པོ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་མཁས་པ་འཚོགས་པས། དྷརྨྨ་དཀོན་མཆོག སྤྲིན་དང་།ལངྐར་གཤེགས་པ་བསྒྱུར་ཏེ། གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་སྒྱུར་ཅིག་།སྐད་ཀྱི་ལུགས་འདི་ལྟར་བཀས་བཅད་པ་ལས་སོ་སོ་ནས་སུ་ཡང་འཆོས་ཤིང་འོག་ཏུ་མིང་གསར་དུ་འདོགས་སུ་མི་གནང་གིས། བསྒྱུར་བ་དང་འཆད་པའི་གྲཝ་སོ་སོ་ནས་སྐད་གསར་དུ་མིང་གདགས་དགོས་པ་ཞིག་ཡོད་ ན་ཡང་།སོ་སོའི་གྲཝ་གྲཝར་མིང་ཆད་པར་མ་གདགས་པར་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་དང་སྒྲའི་ལུགས་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། ཆོས་ལ་ཇི་སྐད་དུ་གདགས་པ་དཔྱད་དེ། ཕོ་བྲང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འདུན་ས་དང་། དྷརྨྨ་ཞུ་ཆེན་འཚལ་བའི་གྲཝར་ཕུལ་ལ། སྙན་དུ་ཞུས་ཏེ་བཀས་བཅད་ ནས་སྐད་ཀྱི་དཀར་ཆག་གི་དཀྱུས་སུ་བསྣན་ནོ།

如同持有吉祥草的憍尸迦、智者、喜爱莲花者、猫头鹰、具藏等词语，从语法规则中引申翻译时会有许多异译。这些翻译中，一个词语中不应该包含所有的异译，也没有充分的理由将其局限于一种译法。那些没有重大理由的词语就不要翻译，保留梵语原文。
如果遇到可以引申到任何地方的词语，不要局限于一种翻译，应该使其适用于普遍情况。
对于地名、众生、花卉、草木等名称，如果翻译后会使人误解且语句不通顺，或者可以随意翻译但不确定其真实含义的词语，应在词首加上'地名'或'花'等类别词，然后保留梵语原文。
关于数字，如果按照梵语直译会出现'比丘一百五十'这样的表述，不如按照藏语习惯译为'一千二百五十'，这样既不违背含义，在藏语中也更通顺，所以可以计数的数字就按照藏语的方式处理。
对于pari、sam、upa等词缀和装饰性词语，翻译时要与含义相符并使其通顺，可译为'遍'、'正'、'近'等直译。
对于没有额外含义的内容，不需要添加多余的词语，只要按照原意翻译即可。
属于异译范畴的词语，如果没有固定用法，就用藏语中普遍通用且语句通顺的词语。如果有固定用法，就按照各自的规定翻译。
对于佛陀、菩萨、声闻等尊称的用语次序，对佛陀要用敬语翻译，对其他则用中等或以下程度的词语，这是依照往昔王子面前，大师和译师们翻译《法宝云经》和《楞伽经》时确立的规则来翻译。
对于这样由法令规定的语言规则，任何人都不得擅自修改或新创词语。如果在翻译和解释时各自需要创造新词，也不要在各自的团体中随意创造，而应该根据经典依据和语法规则进行研究，在王宫中向佛法议会和大校对处提出申请，经过报告和批准后，才能将新词收入语言目录中。

།གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་གཞུང་གིས་གསང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་བཤད་ཅིང་བསྟན་དུ་ཡང་མི་རུང་ལ། བར་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་སྤྱོད་དུ་གནང་གིས་ཀྱང་། ལྡེམ་པོ་དག་ཏུ་བཤད་པ་མ་ཁྲོལ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་ཅིང་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ དག་ཀྱང་བྱུང་།སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་ནས་ཐུ་ཞིང་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དག་ཀྱང་བྱུང་ཞེས་གདགས་ཀྱི། ཕྱིན་ཆད་གཟུངས་སྔགས་དང་རྒྱུད་བླ་ནས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། སྒྱུར་དུ་བཅུག་པ་མ་གཏོགས་པ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ཐུ་ཞིང་བསྒྱུར་དུ་མི་གནང་ངོ་། །སྐད་ཀྱི་མིང་སྔོན་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པ་ དང་མིང་དུ་མ་ཐོགས་པ་ལས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་གཞུང་དང་སྒྲའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པའི་དང་པོའོ།། །།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་དད་ཡོན་ཏན་གྱི་མིང་ལ་སོགས་བ་སྐད་དཀའ་བ་རྣམས་ཐོག་ཐོག་བཤད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། བུདྡྷཿཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལས་དྲངས ན་གཅིག་ཏུ་ན།མོ་ཧ་ནི་དྲཱ་པྲ་མཏྟ་པྲ་བུདྡྷ་པུ་རུ་ཥ་ཅེས་བྱ་སྟེ། གཏི་མུག་གི་གཉིད་སངས་པས་ན་མི་གཉིད་སངས་བ་བཞིན་ཏེ། སངས་པ་ལ་སྙེགས། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། བུདྡྷཻ་ཏི་ཀཱ་ཤ་ནཱ་ད་བུདྡྷ་བི་བུདྡྷ་པདྨ་བཏ། བློ་བྱེ་ཞིང་རྒྱས་བས་ན་པདྨ་ཁ་བྱེ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡང་བཤད་དེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་ བྱའོ།ཚིག་གི་དོན་སྤྱིར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་མ་ལུས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་བྱ། བྷ་ག་བཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་ན། བྷ་ག་ན་མཱ་ར་ཙ་ཏུཥྚ་པ་ཏྭ་དྭ་བྷ་ག་བཱན། ཞེས་བྱ་སྟེ་བདུད་བཞི་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་པ་ལ་བྱ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བྷག་ནི་ལེགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་མིང་སྟེ། གཟུགས་དང་། གྲགས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། དཔལ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། བརྩོན་པ་སྟེ་འདི་དྲུག་གི་སྤྱི་ལ་བྱ། བཱན་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་བྷག་སྱཱ་སྟཱི་ཏི་བྷ་ག་བཱན་ཞེས་ལྡན་བར་བཤད་དེ། དེ་རྣམ་གྲངས་འདི་སྐད་དུ་བྱ་བ་ལས་སྔར་བསྒྱུར་བའི་ཚིག་གྲགས་པ་བཙན་བར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དག་ལས སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་མཚན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།

密续经典本应由教法保密，不适合向非法器之人解说开示，虽然允许中途翻译使用，但因未能解开隐晦说法，有人执著字面意思而错误修持。
密续经典中有些被擅自翻译成藏语的情况也曾发生，因此规定，今后除了经上师开许翻译的陀罗尼咒语和续部之外，不允许擅自翻译密续和密咒语句。
对于语言名称以前未确定和未命名的，应当依大小乘典籍和声明论典加以解释，这是第一部分。
关于佛陀名号和功德名称等难解词语的最初解释：佛陀名号的异名中，若从'Buddha'这一词源来解释，其一，'moha nidrā pramatta prabuddha puruṣa'的意思是，因为从愚痴的睡眠中觉醒，如同从睡眠中醒来一样，所以称为'觉醒者'。
另一种解释是，'buddheti kāśanād buddha vibuddha padmavat'，意为因智慧开启增长，如同莲花开放增长一样，故称为'佛陀'。
就词义而言，总的来说是指通达并圆满觉悟一切诸法。
'Bhagavān'一词，其一解释为'bhagana māra catuṣṭa patvad bhagavān'，意为因战胜四魔而称为'降伏者'。
另一种解释是，'bhaga'是六种殊胜的总称，即色相、名声、权势、吉祥、智慧和精进这六种。
'vān'的来源解释为'bhagasyāstīti bhagavān'，意为具有（上述功德）。
虽然有这些异名解释，但应当以先前翻译时广为流传的词语为准，'薄伽梵'（བཅོམ་ལྡན་འདས）这一称号在经典中是指佛陀超出世间的功德。

།ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་བས་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་བྷ་ག་བཱན་ལས་ཁྱད་བར་དུ་འདས་ཞེས་བླ་ཐབས་སུ་བསྣན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བཏགས། འཇིག་རྟེན་བའི་བྷ་ག་བཱན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་བའི་གཞུང་ཉིད་ལས་ཀྱང་བཅོམ་པར་མི་འཆད་དེ། ལེགས་ པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་འཆད་བས་འཇིག་རྟེན་བའི་བྷ་ག་བཱན་ནི་ལེགས་ལྡན་ཞེས་གདགས།ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཏ་ཐཱ་ནི་དེ་བཞིན་ག་ཏ་ནི་གཤེགས་བའམ་བྱོན་བའམ་མཁྱེན་བའམ་གསུངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་སྤྱིར་ན་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཇི་ལྟར་གཤེགས་ཤིང་ཕྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་ཞིང་གསུངས་བ་ལ་བྱ་མོད་ཀྱི།སྔར་གྲགས་བ་བཞིན་དེ་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་གདགས། ཨརྷན་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་ན། པཱུ་ཛ་མར་ཧ་ཏཱི་ཏི་ཨརྷན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་ཀུན་གྱིས་མཆོད་པར་འོས་པས་ན་མཆོད་འོས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཡང་གཅིག་ཏུ་ན། ཀླེ་ཤ་ཨ་རི་ ཧ་ད་བཱན་ཨརྷན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་འདི་ལས་འདིར་ནི་དོན་བཙན་པར་བྱ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བཏགས། སམྱཀྶཾ་བུདྡྷ་ཞེས་པ་སམྱཀ་ནི་ཡང་དག་པ། སམ་ནི་ས་མནྟཱམ། སམ་པཱུརྞྞ་སྟེ་མ་ལུས་པའམ་རྫོགས་པ། བུདྡྷ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་ན་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཏེ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ། བིདྱཱ་ཙ་ར་ཎ་སཾ་པནྣ་ཞེས་པ་བི་དྱཱ་ནི་རིག་པ། ཙ་ར་ཎ་ནི་རྐང་པ། སཾ་བནྣ་ནི་ལྡན་པའམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རིག་པ། ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཁྲིམས་ནི་རྐང་པ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་རིག་པ། ལྷག་མ་བདུན་ནི་རྐང་པ་སྟེ། རིག་པ་མིག་དང་འདྲ་བས་མཚོན་ནས་རྐང་པས་ཕྱིན་ཅིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ། སུ་ག་ཏ་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག ཏུ་ན།ཤོ་བྷ་ན་ག་ཏ་སུ་ག་ཏ་སུ་རཱུ་པ་བཏ་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལེགས་པར་གཤེགས་པས་ན་ལེགས་པར་གཤེགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལེགས་པ་བཞིན། ཨ་པུ་ནར་པྲཏྱཱ་ག་ཏ་སུ་ནཥྚ་ཛྭར་བཏ་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་བ་གཤེགས་པས་ན་ལེགས་པར་གཤེགས་པ་སྟེ། རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་བ་ བཞིན།ཡཱ་བངྒ་ཏ་བྱག་མ་ནཱ་ཏ་སུ་ག་ཏ། སུ་པཱུརྞ་གྷཊ་བ་ཏ་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ཙམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ལུས་པར་ཕྱིན་པས་ན་ལེགས་པར་གཤེགས་པ་སྟེ། བུམ་པ་ལེགས་པར་གང་བཞིན་པ་ཞེས་འབྱུང་། ཡང་ན་གཅིག་ཏུ་ན། དྷརྨྨ་སྐནྡྷ་ལས་འབྱུང་བ་སུ་ག་ཏ་ཨི་ཏི་སུ་ཁི་ཏོ་བྷ་ག་བཱན། སྭརྒ་ཏ་ཨ་བྱ་ཐི་ཏ། དྷརྨྨ་ ས་མ་ནྭཱ་ག་ཏ།ཏ་དུ་ཙྱ་ཏེ་སུ་ག་ཏ་ཅེས་འབྱུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིང་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ལྡན་ལ། གནོད་བ་མི་མངའ་ཞིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའམ་བདེ་བ་བརྙེས་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། འདིར་སྔར་གྲགས་བ་དང་། དྷརྨྨ་སྐནྡྷ་ལས་འབྱུང་བ་དང་ སྦྱར་ཏེ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བཏགས།ལོ་ཀ་བིད་ཅེས་བྱ་བ་ལོ་ཀ་ནི་འཇིག་རྟེན། བིད་ནི་བིད་ཛྙཱ་ན་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉིན་ལན་གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་གདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་གཟིགས་ཤིང་། སྐལ་བ་ཡོད་བ་དང་མེད་པ་རྟོགས་པར་མཁྱེན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ། ནུ་ཏྟ་ར་པུ་རུ་ཥ་ད་མྱ་སཱ་ར་ཐི་ཞེས་བྱ་བ། ཨ་ནུཏྟ་ར་ནི་བླ་ན་མེད་པ། པུ་རུ་ཥ་ད་མྱ་སཱ་ར་ཐི་ནི་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་སྟེ། སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་བ་ཞེ་སྡང་ཆེ་བ་དང་། དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་ཆེ་བ་དང་།

因此也说，超越世间的薄伽梵，加上殊胜的方便而称为'薄伽梵'。所谓世间的薄伽梵，即使在世间的论典中也不解释为'降伏'，而是解释为'具足善妙'，因此世间的薄伽梵应称为'具善者'。
所谓'如来'，'如'是如此，'来'是来、去、知或说，总的词义是：如同往昔诸佛如何前往，以及如实了知并宣说一切法之自性，虽然如此，仍如先前所知那样称为'如来'。
'应供'一词，一方面，'pūjām arhati iti arhan'，意为应受天人等一切供养，故也称'应供'。另一方面，'kleśa ari hata vān arhan'，意为降伏烦恼之敌，也称'阿罗汉'。在此应取后一含义，称为'阿罗汉'。
'正等觉'中，'正'是正确，'sam'是'samantām'、'sampūrṇa'，即圆满无余，'觉'是觉悟，总的来说是无误通达一切法之本性并现前证悟的称号，称为'正等正觉'。
'明行足'中，'明'是明智，'行'是足，'圆满'是具足或圆满。若配合三学，增上慧是明，增上心和增上戒是足。若配合八圣道，正见是明，其余七支是足。以明如眼睛为喻，由足而行并获得，故称'明行足'。
'善逝'一词，一方面，'śobhana gata sugata surūpa vat'，意为善妙而去故称善逝，如同妙相。'apunar pratyāgata sunaṣṭa jvara vat'，意为无复返故称善逝，如同病愈。'yāvad gata vyagamanāt sugata supūrṇa ghaṭa vat'，意为至所应去处无余而去故称善逝，如同圆满盈瓶。
或者，在《法蕴论》中说：'sugata iti sukhito bhagavān svargata avyathita dharma samanvāgata tadūcyate sugata'，意为世尊获得安乐，具足天界安乐，无害且具足无害之法，故称'善逝'或'得安乐者'。此处结合先前所知和《法蕴论》所说，称为'善逝'。
'世间解'中，'世间'是世间，'解'是'vijñāna'，如来于昼三时夜三时观察所化众生界，了知有无根机，故称'世间解'。
'无上士调御丈夫'中，'无上'是无上，'调御丈夫'是调伏丈夫之驭者，如调伏指鬘等大瞋者和难陀等大贪者。

དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་ཆེ་བ་དང་། ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ ལ་སོགས་པ་གཏི་མུག་ཆེ་བའི་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྟ་རྒོད་དང་འདྲ་བ་འདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་འཇམ་པོས་འདུལ་བ་ཡང་འཇམ་པོས་བཏུལ།དྲག་པོས་འདུལ་བ་ཡང་དྲག་པོས་བཏུལ། གཉི་གས་འདུལ་བ་ཡང་གཉི་གས་བཏུལ་ཏེ། ཐབས་བཟང་ཞིང་སླ་བས་ཐབས་ཐབས་བཞིན་དུ་བཏུལ་ནས་ དོན་སྒྲུབ་པའི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ཞིང་འཇོག་པས་ན།སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ཤཱ་སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཤཱ་སུ་ཨ་ནུ་ཥི་ཥྚོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་དུ་ན་སྟོན་ཞིང་སློབ་པ་ལ་བྱ། ཏ་ནི་ཚིག་གི་དོན་དུ་བྱ་བར་ཟད་དེ། སྤྱིར་ན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པར་གྱུར་བས་ན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ།ཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ཛི་ཏ་པཱ་པ་ཀ་ཨ་ཀུ་ཤ་ལ་དྷརྨྨ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡིག་པ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལས་རྒྱལ་བས་ན་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ། ཏཱ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ཏཱ་ཡི་ནི་སནྟཱ་ན་པ་ལ་ན་ཡོཿཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་བསྟན་ཞིང་བཤད་དེ། རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་དང་། སྐྱོབ་ཅིང་སྐྱོང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། པཱ་ལ་སྐྱོང་བ་ཞེས་བཏགས་པ་ཞིག་ཀྱང་གུད་ན་ཡོད་པ་དང་མ་འདོམ་པར་བྱ་སྟེ་སྐྱོབ་བར་བཏགས། མ་ཧཱ་རྀཥི་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཧཱ་ཆེན་པོ། རྀ་ཥི་ནི་རྀ་ཥི་ག་ཏཽ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལའང་བྱ། ཡང་གཅིག་ཏུ་ན། རྀ་དྷྱེ་ཏི་པྲ་ཎི་དྷཱ་ནན་ཞེས་བྱ་བ སྟེ།སྨོན་པ་རྣམས་འབྱོར་ཞིང་འགྲུབ་པ་ལའང་བྱ། ཡང་གཅིག་ཏུ་ན། ཀཱ་ཡ་བཱགྨ་ནོ་བྷི་རྀ་ཛུ་ཤེ་ཏེ་ཨི་ཏི་རྀ་ཥི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དྲང་པོར་གནས་ཤིང་སྲོང་བས་ན་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཏགས། ཨཾ་གི་རས་ཞེས་བྱ་བ་ཐོག་མ་དྲང་སྲོང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལས་བྱུང་བས་ན་བདག་ལུས་སྐྱེས་ཞེས་ བཤད་པ་དང་།ཾ་གི་རས་ནི་ཉི་མ་སྟེ། ཉི་མའི་རིགས་ཡིན་པས་ན་ཉི་རྒྱུད་ཅེས་ཀྱང་བཤད་དུ་རུང་བར་འདུལ་བའི་དངོས་པོ་དང་། བཤད་པ་ལས་འབྱུང་ལ། མདོ་སྡེ་དག་ལས་སྐུའི་ཁ་དོག་ཉི་མ་བཞིན་དུ་ལྷམ་མེ་ལྷང་ངེར་བཞུགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྟ་བུར་ཡང་བཤད་པས་ཉི་མའི་རྒྱུད་ཅེས་བཏགས། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་སོ་སོའི་མཚན་ལ།བི་ཤྭ་བྷུ་ག་ཞེས་བྱ་བ། བི་ཤྭ་ནི་ཐམས་ཅད། བྷུ་ཛ་པཱ་ལན་ཨ་བྷྱ་བ་ཧ་ར་ཡོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ལོངས་པར་ཀུན་ལ་སྤྱོད་པའམ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཡིན་པས་ན་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་ཅེས་བཏགས། ཀྲ་ཀུཙྪུནྡ་ཅེས་ བྱ་བ།ཀྲ་ནི་ཀྲ་མ་སྟེ་འཁོར་བ། ཀུཙྪུནྡ་ནི། ཏི་ཀུང་ས་ཡ་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་འཇོམས་པའམ། སེལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་འཇིག་ཅེས་བྱ། ཡང་ཡི་གེ་ཁ་ཅིག་གི་ནང་ནས་ཀྲ་ཀུཙྪུནྡ་ཅེས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། ཀུཚི་ཏ་ཚནྡོ། ཨ་ཏི་ཀྲནྡོ་སྨཱ་དི་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་ཅིང་བཤད་པས་མི་དགེ་བ་ དང་ལོག་པ་ལ་དད་པ་བསལ་ཞིང་མེད་པར་བྱས་པའི་མཚན་ཏེ།ལོག་དད་སེལ་ཞེས་བྱ། ཀཱ་ཤྱ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཀ་ཤྱ་ག་ཏེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆད་པས་བཅད་པའམ་གནོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་ཡིན། པ་ནི་པཱ་ལ་ནི་སྐྱོབ་བའམ་སྐྱོང་བའི་དྲང་སྲོང་གི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆད་པས་བཅད་ཅིང་གནོད་པར་བྱ་བ་ ལས་སྐྱོབ་པས་ན་གནོད་སྐྱོབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཀཱ་ཤྱ་དཱི་པ་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སྐལ་བ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ཆོས་བཤད་པའི་འོད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱ་བའི་རིགས་བ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་ན་ཀཱ་ཤྱ་དཱི་པ་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སྐལ་པ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ཆོས་བཤད་པའི་འོད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱ་བའི་ རིགས་པ་རྣམས་སྲུང་ཞིང་སྐྱོབ་པས་ན་འོད་སྲུངས་ཞེས་ཀྱང་བྱར་རུང་སྟེ།

贪欲炽盛的喜欢等人，以及愚痴炽盛的长老光护等人，这些如同野马般难以调伏的所化众生，应当调伏的用柔和方式调伏，应当用严厉方式调伏的用严厉方式调伏，应当用两种方式调伏的用两种方式调伏。以善巧而容易的方法，随机调伏后，引导安置于证得最胜涅槃的果位，故称为无上调御丈夫。
'沙斯陀'（śāstā）一词，即'沙苏阿努希斯托'（śāsu anuśiṣṭo），从词义上说是教导和教学的意思。'陀'（ta）仅是词尾。一般而言，因为是一切天人等的导师，故称为导师。
'吉那'（jina）一词，即'吉陀巴巴嘎阿库沙拉达摩'（jita pāpaka akuśala dharma），因战胜罪恶和不善法，故称为胜者。
'达伊'（tāyi）一词，即'达伊尼桑达那巴拉那约'（tāyi ni saṃtāna pālana yoḥ），意为通达圣道并宣说开示，不间断地救护和守护。'巴拉'（pāla）虽也称为守护，但要区分于独立存在和不相应的守护。
'摩诃日西'（mahārṣi）一词中，'摩诃'（mahā）是大的意思，'日西'（ṛṣi）即'日西伽陀'（ṛṣi gatau），表示具有智慧。另一种解释是'日提耶帝般尼达南'（ṛdhyeti praṇidhānan），表示愿望圆满成就。又一种解释是'迦耶瓦格玛诺毗日竹谢帝伊帝日西'（kāya vāg mano bhir ṛju śete iti ṛṣi），因为身语意正直安住，故称为大仙人。
'昂吉拉斯'（aṅgiras）一词，最初因从仙人自身产生而解释为'自身所生'。'昂吉拉斯'也是太阳的意思，因为属于太阳种姓，也可以解释为'日种'，这在律部事相和解释中出现。在经典中也说明身色如同太阳般光明耀眼的功德，故称为日种。
关于如来各自的名号：'毗湿婆部伽'（viśvabhuj）一词中，'毗湿婆'（viśva）是一切，'部伽'（bhuja）出自'巴拉那阿毗耶瓦哈拉约'（pālana abhyavahāra yoḥ），表示受用一切或救护一切众生。在此处是佛陀的名号，故称为救护一切。
'迦罗鸠孙陀'（krakucchanda）一词中，'迦'（kra）即'迦玛'（krama），是轮回的意思。'鸠孙陀'（kucchunda）即'帝贡萨雅帝'（ti kuṃ sayati），表示摧毁或消除轮回，故称为坏轮回。在某些文本中也出现'迦鸠孙陀'，即'鸠支陀赞多阿帝迦兰多斯玛帝帝'（kucchita chando atikranto smādi ti），表示通过宣说佛法消除并断除对不善和邪见的信仰，故称为除邪信。
'迦叶波'（kāśyapa）一词中，'迦叶'（kaśya）即'迦帝'（gate），是应当惩罚或应当伤害的种姓。'波'（pa）即'巴拉尼'（pālani），表示生于救护或守护的仙人种姓，因为救护于应受惩罚和伤害者，故也称为护伤。另一种解释是'迦叶提巴托'（kāśya dīpato），因为以说法之光照亮有缘众生的种姓并守护他们，故也可称为光护。

སྐལ་པ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ཆོས་བཤད་པའི་འོད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱ་བའི་ རིགས་པ་རྣམས་སྲུང་ཞིང་སྐྱོབ་པས་ན་འོད་སྲུངས་ཞེས་ཀྱང་བྱར་རུང་སྟེ།སྔན་ཆད་མིང་དུ་བཏགས་ཏེ་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་འོད་སྲུངས་ཞེས་བཏགས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མིང་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་སྐུ་གསུམ་ལ། ཨ་ས་མ་ས་མ་པཉྩ་སྐནྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ས་མ་ནི་མི་མཉམ་ པ་སྟེ།སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བྱ། ས་མ་ནི་མཉམ་པ་སྟེ་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་གྱུར་བ་ལ་བྱ། པཉྩ་སྐནྡྷ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ རྣམས་ལ་མངའ་བའི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ཕལ་པ་ལ་མེད་པས་ན་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ།དྷརྨྨ་དྷཱ་ཏུ་བི་ཤུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་དབྱིངས་སུ་གྱུར་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ ཉིད་ལ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་དངས་ཤིང་བྱང་སྟེ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དག་པ་དང་འདྲ་བ་སན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ། ཨཱ་དཪྴ་ཛྙཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་ པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་བས།མེ་ལོང་ཕྱིས་པའི་ནང་དུ་ཅི་ཡང་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ། ས་མ་ཏཱ་ཛྙཱན་ཞེས་བྱ་བ་ཐོག་མས་དང་པོ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ མངོན་བར་རྟོགས་པའི་ཚེ།བདག་དང་གཞན་དུ་མི་འབྱེད་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་བས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྦྱངས་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་མི་གནས་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་བའི་ཚེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་འཕོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་གྱུར་བ་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ བྱ།པྲ་ཏྱ་བེ་ཀྵ་ཎ་ཛྙཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་བ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་བས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་པོ་འབེབས་ ཤིང་ཐེ་ཚོམ་སྣ་ཚོགས་གཅོད་པ་དང་།སྐུ་བཻ་ཌཱུ་ཪྻ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོག་ཏུ་སྟོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ། ཀྲྀ་ཏྱཱ་ནུཥྛ་ན་ཛྙཱན་ཞེས་བྱ་བ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་དབག་ཏུ་མེད་བས་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་མཛོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།བྱ་བ་སྒྲུབ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ། དྷརྨྨ་ཀཱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་སྦྱར་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ།སམྦྷོ་ག་ཀཱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྐྱིད་བ་ཆེན་པོ་མ་ལུས་པ་མྱོང་བར་མཛད་བ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ།

对于有缘众生，以说法之光照亮，守护并保护诸理，故也可称为光护，如往昔所命名而闻名，故称光护。
佛陀功德之名有不等等蕴、智慧和三身。'阿萨玛萨玛般遮斯干陀'（असमसमपञ्चस्कन्ध，asamasama-pañca-skandha，不等等五蕴）中，'阿萨玛'是不等，指过去诸佛；'萨玛'是平等，指与过去诸佛相等；'般遮斯干陀'是五蕴，即无漏戒、定、慧、解脱、解脱知见蕴。由于这些佛陀所具有的蕴凡夫所无，故称不等等五蕴。
'达摩达图毗输陀'（धर्मधातुविशुद्ध，dharmadhātu-viśuddha，法界清净）是指法界清净。由于力、无畏等圣法生起、出现及成为界，故为法界。如来藏中烦恼障和所知障如云消散清净，如同虚空界清净，故称法界清净。
'阿达夏嘉那'（आदर्शज्ञान，ādarśa-jñāna，镜智）是指大圆镜智。缘于清净法界，远离一切能取所取分别，阿赖耶识转依，如同擦拭干净的镜子中显现一切，显现一切法之影像，故称大圆镜智。
'萨玛塔嘉那'（समताज्ञान，samatā-jñāna，平等性智）是指最初现证真如时，不分自他而证平等性，经过不断修习，在佛地无住涅槃时，染污意识转依成智，故称平等性智。
'般若毗叉那嘉那'（प्रत्यवेक्षणज्ञान，pratyavekṣaṇa-jñāna，妙观察智）是指意识转依后，成为一切陀罗尼、三昧、禅定、等至之基础，于一切所知无碍智慧运行，能降下大法雨，断除种种疑惑，能示现琉璃等宝色身之因，故称妙观察智。
'格利提阿努斯塔那嘉那'（कृत्यानुष्ठानज्ञान，kṛtyānuṣṭhāna-jñāna，成所作智）是指眼等五根识转依后，于一切世界以无量方便成办众生利益之基础，故称成所作智。
'达摩嘎雅'（धर्मकाय，dharmakāya，法身）是指法身。若配合佛地，法界清净和大圆镜智是真如自性，故称法身。
'三菩伽嘎雅'（सम्भोगकाय，sambhogakāya，受用身）是指圆满受用身。以平等性智和妙观察智二者，体验无余法乐和大安乐，指毗卢遮那身，故称圆满受用身。

ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ། ནིརྨྨཱ་ཎ་ཀཱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སོ་སོ་ཅིས་འདུལ་བ་བཞིན་དུ་ཐབས་ཐབས་སུ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སྤྲུལ་ཏེ། སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་ལ་བྱ་བས་ན། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ། ད་ཤ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་དེ་མཁྱེན་པ་འདི་བཅུའི་མཐུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་འཕགས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ཞེས་བྱ། སྠཱ་ནཱ་སྠཱ་ན་ཛྙཱན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་གནས་དང་གནས་མ་ ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ།གནས་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པས་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འགྲུབ་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པས་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ། གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་གྱུར་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་བྱ་སྟེ།སྲིད་པ་དང་མི་སྲིད་པ་མ་ནོར་བར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ། ཀརྨྨ་བི་པཱ་ཀ་ཛྙཱ་ན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདས་པ་ དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟ་བྱུང་བའི་ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་གིས། གནས་གང་དུ་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ། ནཱ་ནཱ་དྷི་མུཀྟི་ཛྙཱ་ན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་ ཁམས་གསུམ་ལ་དགའ་ཞིང་མོས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པས་ན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ།ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཛྙཱ་ན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་ཁམས་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཁམས་ཐ་དད་པ་མང་པོའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ། ཨིནྡྲི་ཡ་པ་རཱ་པ་ར་ཛྙཱ་ན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མའི་རིམ་པ་དང་རྣམ་གྲངས་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པའི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ། སརྦ་ཏྲ་གཱ་མི་ནཱི་བྲ་ཏི་བནྠ་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་ལྔར་སྐྱེ་བའི་ལམ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལམ་མོ་ཅོག་ཆུབ་པར་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ། སརྦ་དྷྱཱ་ན་བི་མོཀྵ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པཏྟི་སཾ་ཀླ་ཤ་བྱ་བ་དཱན་ཛྙཱ་ན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་བསམ་ གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམ་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡང་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་བ་བརྒྱད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་ དང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་བ་ལ་བྱ།

所谓圆满受用身，涅槃身即是化身，以成办事业智慧随众生各自所调伏而示现种种身语意之化现，以种种显现故称为化身。
如来十力，梵语为'དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ'（daśa-tathāgata-balaṃ，如来十力），如来智慧无碍，于一切所知事物无障碍，此十种力量超胜声闻等其他，故称如来十力。
'གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས'（sthānāsthāna-jñāna-balam，处非处智力）即是了知处与非处之力。处即是善行得可意果报，恶行得不可意果报等。非处即是善行得不可意果报，恶行得可意果报。因具有了知可能与不可能无误之力，故称处非处智力。
'ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས'（karma-vipāka-jñāna-balam，业异熟智力）即是了知业之异熟之力。以无上智慧了知过去、未来、现在诸业正受之异熟，以何业因于何处成熟果报之智力。
'མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས'（nānādhimukti-jñāna-balam，种种胜解智力）即是了知种种胜解之力。因了知有漏无漏及三界中种种爱乐胜解，故称种种胜解智力。
'ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས'（nānādhātu-jñāna-balam，种种界智力）即是了知种种界之力。界即是由往昔习气所成之意乐界、烦恼界、清净界等，由于通达诸多不同界之自相共相无误，故称种种界智力。
'དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས'（indriya-parāpara-jñāna-balam，根上下智力）即是了知根之胜劣之力。了知信等诸根上中下次第及种类无余，故称根胜劣智力。
'ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས'（sarvatragāminī-pratipat-jñāna-balam，遍趣行智力）即是了知一切趣道之力。因完全了知五趣受生之道及趣向涅槃之道等一切道，故称遍趣行智力。
'བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས'（sarva-dhyāna-vimokṣa-samādhi-samāpatti-saṃkleśa-vyavadāna-jñāna-balam，禅定解脱三昧等持染净智力）即是了知禅定、解脱、三昧、等至之染污、清净及出定一切之力。即是初禅等四禅、八解脱、空性等诸多三昧及九次第等至等。染污即是由见解及所缘种种而成烦恼。

ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་བ་ལ་བྱ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་མི་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བྱ། ། ལྡན་པ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པའམ་མི་མཐུན་པ་དང་ཐོད་རྒལ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་བྱ། པཱུརྦ་ནི་བཱ་སཱ་ནུ་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱ་ན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གྲངས་མེད་པ་ཚུན་ཆད་གནས གར་སྐྱེས་པ་དང་།བྱད་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། མཚན་མ་དང་རྟགས་ཅི་ཡོད་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅིས་སྐྱེས་པ་མཁྱེན་པས་ན་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ། ཙྱུ་ཏྱུ་པ་པཏྟཱི་ཛྙཱན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་སེམས་ཅན་ རྣམས་གང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་བ་མ་ལུས་བར་གཟིགས་པས་ན་ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ།ཱ་ཤྲ་བཀྵ་ཡ་ཛྙཱ་ན་བ་ལན་ཞེས་བྱ་བ་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་ཡན་ཆད་ཟད་ཅིང་བྱང་བར་གཟིགས་ པས་ན་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་ཙ་ཏྭ་རི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བཻ་ཤཱ་ར་དྱཾ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། མི་འཇིགས་བ་བཞི་དང་ལྡན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕལ་པ་མང་བོའི་ནང་དུ་བྱོན་ནས་ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་ རླབས་པོ་ཆེ་ཞལ་གྱིས་འཆེ་སྟེ།ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཞིང་ཡང་དག་པར་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པས་ན་མི་འཇིགས་བ་ཞེས་བྱ། དེ་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་མི་འཇིགས་བ་གཉིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པས་ན་རང་གི་དོན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ།བར་དུ་གཅོད་བའི་ཆོས་དེས་པར་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྟན་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་གཉིས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་པས་ན་གཞན་གྱི་དོན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པའང་ཡིན་ནོ།

烦恼是由于各种见解和所缘而产生烦恼。清净是指对轮回无执著、无所缘而具有清净。
相应是指了知顺行、逆行以及跳跃等方式的相应。
'普尔瓦巴萨努斯密利佳那巴兰'是宿住随念智力，即了知自己和一切众生无数前世的出生处、形貌、相状以及业因，故称为宿住随念智力。
'丘提乌巴巴提佳那巴兰'是死生智力，即以天眼观察众生从何处死亡转生何处，故称为死生智力。
'阿室罗婆克沙雅佳那巴兰'是漏尽智力，即观见贪等一切烦恼乃至习气已尽已净，故称为漏尽智力。
'遮特瓦里塔他嘎塔拜夏拉德央'是如来四无畏，具足四无畏故，如来于大众中现前，如同牛王处于高贵之位，转动梵轮，正确宣说狮子吼，故称为无畏。
其中，于证悟无畏和漏尽智无畏二者，是佛陀自身具有的功德，故为自利圆满；
于说障碍法和说出离道无畏二者，是为利益他人而宣说，故为利他；
因此也显示了自利和利他的圆满。

།སརྦ་དྷརྨྨཱ་བྷི་སཾ་ བོ་དྷི་བཻ་ཤཱ་ར་དྱན་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱག་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་བཞག་པ་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་ཤེས་རབ་བརྙེས་པས་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའང་ རུང་།ལྷའི་མིག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལྷའམ་བདུད་ཀྱང་རུང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་ཞིང་མཐུ་ཆེ་བའི་ཚངས་པས་ཀྱང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་པར་བརྒལ་བའི་གཞི་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་དེ་བརྒལ་གྱིས་དོགས་པ་མེད་པས་ན་ཆོས་ ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མི་འཇིགས་པ་འོག་མ་གསུམ་གྱི་མཇུག་ཀྱང་འདི་དང་འདྲ་བར་བཤད། སརྦཱ་ཤྲ་པཀྵ་ཡ་ཛྙཱ་ན་བཻ་ཤཱ་ར་དྱན་ཞེས་བྱ་བ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་མི་འཇིགས་བ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མིང་ སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མ་བྲལ་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱང་སླར་འཛག་ཅིང་ལྟུང་བས་ན་ཟག་པ་ཞེས་བྱ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ་ཟད་པར་མཁྱེན་པ་ལ་ཟག་པ་མ་ཟད་པར་སུན་དབྱུང་ཞིང་དོན་རྟགས་ཀྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་དེ། མི་དོགས་པས་ན་ཟག་པ་ཐམས་ ཟད་པར་མཁྱེན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ།ནྟ་ར་ཡིཀ་དྷརྨྨཱ་ན་ནྱ་ཐ་ཏཱ་ནི་ཤྩི་ཏ་བྱཱ་ཀར་ཎ་བཻ་ཤཱ་ར་དྱན་ཞེས་བྱ་བ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལུང་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་བག་མེད་པ་དང་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་ པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་དང་།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ལ་ཐོག་ཏུ་མ་བབ་པ་མེད་པས་ན་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལུང་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ། སརྦ་ སི་པ་དཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡི་ནཻརྱ་ཎི་ཀ་པྲ་ཏི་པཏྟ་ཐཱ་ཏྭ་བཻ་ཤཱ་ར་དྱན་ཞེས་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པ་བཤད་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་སུས་ཀྱང་བརྒལ་ཞིང་གཞན་དུ་བསྒྱུར་དུ་མེད་པས་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ།སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ།ཥྚ་ད་ཤ་བེ་ཎི་ཀ་བུདྡྷ་དྷརྨྨཱ་ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འདི་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་མངའ་སྟེ། ཕལ་དང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཉག་ གཅིག་ལ་ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་མངའ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ།ནཱ་སྟི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྱ་སྑ་ལི་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་བ་མི་མངའ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལ་ནོར་ཞིང་ཐོག་ཏུ་མ་བབ་པ་མེད་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ།ནཱ་སྟི་ར་བི་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཅ་ཅོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཁ་ཅིག་ལ་མ་ནོར་ནས་ཀུ་ཅོ་འདོན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་མ་བྱང་བས་ཅ་ཅོ་ཆེ་ཞིང་ཚིག་ལ་འཁྲལ་འཁྲུལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཅ་ཅོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ།

'萨尔瓦·达玛·比桑·波提·贝夏·拉迪'是指对一切法现前圆满证悟无所畏惧，如来对一切法如同掌中庵摩罗果般通达，因为对现前证悟获得智慧，无论是沙门或婆罗门，具有天眼及他心通等功德的天人或魔，乃至具有神通且威力巨大的梵天，也无法以如法之理质疑其非现前正等觉，无有辩论的根据和理由，因为无可质疑，故称为对一切法现前圆满证悟无所畏惧。以下三种无畏的结尾也与此相同。
'萨尔瓦·阿斯拉瓦·克夏雅·嘉那·贝夏·拉迪'是指对遍知一切漏尽无所畏惧。'漏'是烦恼的别名，若未离贪等烦恼，则会从有顶以下再次堕落，故称为'漏'。断尽一切烦恼并遍知其已尽，无人能以漏未尽而诽谤，无法以义理论据质疑，因为无可怀疑，故称为对遍知一切漏尽无所畏惧。
'安达拉耶迦·达玛·南雅塔·达·尼西达·比阿卡拉那·贝夏·拉迪'是指对障碍法决定不变的授记无所畏惧。'障碍法'即放逸、无惭、无愧等障碍圣道和善法的诸法，对此授记并宣说为障碍法，从未有错谬，故称为对障碍法决定不变的授记无所畏惧。
'萨尔瓦·桑帕达·阿提伽玛雅·奈亚尼迦·帕提帕塔·塔特瓦·贝夏·拉迪'是指对获得一切圆满的出离道如实性无所畏惧。如来为声闻宣说出离道能获得涅槃安乐圆满并灭尽痛苦，任何沙门或婆罗门都无法质疑其非出离道，无法改变，故称为对获得一切圆满的出离道如实性无所畏惧。
关于佛陀十八不共法，'沙达夏·贝尼迦·布达·达玛'即是佛陀十八不共法。这些法声闻、独觉、菩萨都不具有，非为共同，唯佛独有这些功德，故称为佛陀不共法。
'那斯提·塔塔伽塔斯雅·斯卡利坛'是指如来无有错乱，身语意事业无有错误与不当，故称为如来无有错乱。
'那斯提·拉比坛'是指无有喧哗，不像某些阿罗汉因未离习气而大声喧哗，言语混乱，故称为无有喧哗。

སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་མ་བྱང་བས་ཅ་ཅོ་ཆེ་ཞིང་ཚིག་ལ་འཁྲལ་འཁྲུལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཅ་ཅོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ནཱ་སྟི་མུ་ཥི་ཏ་སྨྲྀ་ཏི་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་བསྙེལ་བ་མེད་པ་ ཡིན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མ་ད་གོངས་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་མངའ་སྟེ། བསྙེལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤོར་བ་དང་། དུས་ལས་ཡོལ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ན་བསྙེལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ནཱ་སྟི་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙིཏྟཾ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་ བཅོམ་པ་དག་ནམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་བརྙེས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་མ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པས་ན་སེམས་མཉམ་ པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ།ནཱསྟི་ནཱ་ནཱ་ཏཱ་སཾ་ཛྙཱ་ཞེས་བྱ་བ། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ་ལྟ་བུ་མི་མངའ་སྟེ། སེམས་ མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པས་ན་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་བྱ།ནཱསྟྱ་པྲ་ཏི་སཾ་ཁྱཱ་ཡོ་པེཀྵ་ཞེས་བྱ་བ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མ་བརྟགས་པར་ཡལ་བར་འདོར་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། སྐལ་བ་ཡང་མེད་དང་དུས་ལ་བབ་མ་བབ་གཟིགས་ནས་དུས་དང་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས་པར་ཡལ་བར་འདོར་བ་མེད་པས་ན་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་བ་ཞེས་བྱ། ནཱ་སྟི་ཙྪནྡ་སྱ་ཧཱ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་སྤྱོད་ཡུལ་དམན་བས་དེ་བཞིན གཤེགས་པའི་ས་ལ་མོས་ཤིང་འདུན་བ་མེད་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་མོས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི།སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛོད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་གདུང་མི་འཆད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་འདུན་པར་འཇུག་པས་ན་འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ནཱསྟི་བཱི་ཪྻ་སྱ་ ཧཱ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཕྱིར་བསྐལ་བར་ཆོས་བཤད་ཀྱང་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བསྙེལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཕྱིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་བ་འདས་ཏེ་གཤེགས་པས་ན་ བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ།ནསྟི་སྨྲྀ་ཏི་ཧཱ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། མོས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་གཟིགས་ཤིང་དགོངས་པ་ལ་ཕྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྟག་མི་དགོས་ཏེ། ཉམས་པ་མེད་པས་ན་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ནཱསྟི་ས་མཱ་དྷེརྷཱ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ ལས་མི་གཡོ་བར་འཛིན་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ།ནཱསྟི་པྲ་ཛྙཱ་ཡཱརྟཱ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་མི་ཟད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མཁྱེན་པ་མི་ཟད་པ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་ཟད་པ་ མངའ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ།ནཱསྟི་བི་མུཀྟེརྷ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་།

由于往昔习气未净尽而喧闹且言语错乱的情况不存在，故称为无喧闹。'那思底目史达思密底达'即是无忘失，阿罗汉不具有迷失的智慧，不会因忘失而错过利益众生等事，或超过时限等情况，故称为无忘失。'那思底萨玛喝达即当'即是无不定心，阿罗汉不是仅在入定时才安住于禅定，而是因如来已获最胜禅定，故无论入定与否，都无不定心，故称为无不定心。
'那思底那那达桑加'即是无异想，阿罗汉不会执著轮回与涅槃二者的差别，也不会区分烦恼和清净法等，因为见到心平等性和法平等性，故称为无异想。'那思底阿帕底桑卡约贝卡'即是无不择舍，阿罗汉不会不加观察就舍弃众生利益，而是观察其根机和时机是否成熟，除了适时结合外不会舍弃，故称为无不择舍。
'那思底钱达思耶诃尼'即是无欲退失，阿罗汉不会因行境低劣而对如来地失去信解欲乐，转而趋向声闻事业，而是恒常发起欲乐以成办佛陀利益众生及不断三宝种性等事业，故称为无欲退失。'那思底微耶思耶诃尼'即是无精进退失，如来为一个众生说法即使经过一劫，身语意也不会疲倦，为一个众生也会超越无数世界前往，故称为无精进退失。
'那思底思密底诃尼'即是无念退失，对一切众生的心、行为、意乐、信解等调伏众生的方便，以及一切佛陀事业和一切法，如实照见并了知后不需再以智慧观察，因为无有退失，故称为无念退失。'那思底萨玛帝尔诃尼'即是无定退失，于一切法如是性平等性中入定并且不动摇，故称为无定退失。
'那思底般若雅尔达尼'即是无慧退失，具有遍知一切众生行为无尽、遍知众生成熟无尽、无尽正确分别等智慧，故称为无慧退失。'那思底毗目帝尔诃尼'即是无解脱退失，烦恼障和

ནཱསྟི་བི་མུཀྟེརྷ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། སརྦ་ཀཱ་ཡ་ཀརྨ་ཛྙཱ་ན་བུརྦཾ་ག་མཾ་ཛྙཱ་ནཱ་ནུ་པ་རི་ བརྟྟཱི་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་བ་ཁ་ཅིག་ལུས་ཀྱི་ལས་བསམ་བཞིན་མ་ཡིན་བར་བྱེད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡིད་དང་འགལ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། སྤྱོད་ལམ་བཞི་པོ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་འདུལ་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ སྔར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན།ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ། བསྡུས་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ། ངག་དང་ཡིད་ ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་འདི་བཞིན་དུ་བཤད།སརྦ་ཝཱཀྐརྨྨ་ཛྙཱན་བཱུརྦཾ་ག་མཾ་ཛྙཱནཱ་ནུ་པ་རི་བརྟྟི་ཞེས་བྱ་བ་ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་ཅིང་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་དོན་ མེད་ཅིང་ཆུང་ཟ་བར་མི་འགྱུར་ལ།གསུང་གི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པས་ན་ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ། སརྦ་མནཿཀརྨྨ་ཛྙཱ་ན་པཱུརྦཾ་ག་མཾ་ཛྙཱ་ནཱ་ནུ་པ་རི་བརྟྟི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་བ་དང་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ཏཱི་ཏེ་དྷྭ་ནྱ་སཾ་ག་མཱ་པྲ་ཏི་ཧ་ཏ་ཛྙཱ་ན་དཪྴ་ནཾ་པ་རི་བ་རྟྟ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཅི་ལ་བརྟགས་པ་སྣ་གཅིག་མཁྱེན་གྱི་གཞན་ལ་ཐོགས་ཤིང་མི་མཁྱེན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱིས། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་། ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་གྲངས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ བསམ་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་།མ་བཞག་པའི་དུས་དང་སྦྱར་བ་མེད་ཅིང་ཅིལ་ཡང་ཐགས་ཐོགས་མེད་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན། འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ ཡང་འདི་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཞིང་བཤད།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ལ། ཙ་ཏུཥྛཱ་པྲ་ཏི་སཾ་བིད་ཅེས་བྱ་བ་སོ་སོ་ཡང་དག་བར་རིག་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དང་དོན་དང་དེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་བ་བཞི་ལ་མཁས་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ། ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ལ་ཏྲི་ཎི་པྲཱ་ཏི་ཧཱཪྻཱ་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ཡིན་ཏེ།ཱ་དེ་ཤ་ན་པྲཱ་ཏི་ཧཱཪྻ་ཞེས་བྱ་བ་ཕ་རོལ་གྱི་སྙིང་ལ་ཅི་སེམས་པ་མཁྱེན་པས་ཇི་སེམས་པ་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྀ་དྡྷི་པྲཱ་ཏི་ཏཱ་ཪྻ་ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པ་དང་། སྐུ་ལུས་མང་པོར་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་།

'那思底毗目帝尔哈尼'是指解脱无有退失，由于从一切烦恼障和所知障中解脱，故称为解脱无有退失。
'萨尔瓦嘎雅嘎尔玛匝那布尔旺嘎曼匝那努巴日达'是指一切身业以智慧为先导并随顺智慧。有些阿罗汉的身业并非有意为之，并非如同违背世间意愿那样，而是以四种威仪调伏众生。由于从先前生起智慧的因而生，故为智慧先导；由于与智慧同时生起并随顺智慧，故为随顺智慧。总之，称为一切身业以智慧为先导并随顺智慧。
在语业和意业的情况下，也如是解说智慧先导并随顺智慧。
'萨尔瓦瓦嘎尔玛匝那布尔旺嘎曼匝那努巴日达'是指一切语业以智慧为先导并随顺智慧。利益一切众生并说法时无有无义和琐碎，具足六十种功德音支，故称为一切语业以智慧为先导并随顺智慧。
'萨尔瓦玛纳嘎尔玛匝那布尔旺嘎曼匝那努巴日达'是指一切意业以智慧为先导并随顺智慧。远离一切烦恼和戏论习气，不离真实边际胜义之相，故称为一切意业随顺智慧。
'阿帝帝达尼桑嘎玛布拉帝哈达匝那达尔夏南巴日瓦尔达帝'是指对过去时无碍无著的智慧见解运转。不像阿罗汉那样，对过去时的事物观察某一方面了知而于其他方面有碍不知，而是对过去时的佛刹、地水火风微尘数量、众生心意和行为等无余，于等持与非等持时无需联系且毫无障碍通达，故称为对过去时无碍无著的智慧见解运转。
对未来时和现在时的情况也如是配合解说。
关于四无碍解，'查图沙布拉帝桑毗德'是指四无碍解，即于法、义、词句和辩才四者通达，故称为无碍解。
关于三神变，'帝日尼布拉帝哈尔雅尼'是指三种神变。'阿帝夏那布拉帝哈尔雅'是指了知他人心中所想而宣说的记心神变；'日帝布拉帝哈尔雅'是指于虚空中行走、身体化现多种等神足神变。

སྐུ་ལུས་མང་པོར་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཨ་ནུ་ཤཱ་ས་ཤཱ་ས་ནཱི་པྲཱ་ཏི་ ཧཱཪྻ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་ལ་ཕབ་བར་བཀྲོལ་ཏེ་ཕན་ཞིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བཤད་པས་ན་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རྨད་དུ་བྱུང་བས་སེམས་ཅན་མང་པོ་དད་ཅིང་འདུན་པར་མཛད་པས་ན་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ཞེས་བྱ།བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྒྲ་བཤད་པ་ལ་བོ་དྷི་ས་ཏྭ་ཞེས་བྱ་བས་ཏྭ་ན་ཡེ་ཥཱཾ་སྟེ་བོ་དྷི་སཏྭ་ཞེས་པ་བོ་དྷི་བྱང་ཆུབ།སཏྭ་ནི་སེམས་དཔའའམ་སེམས་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ་བྱ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྟུལ་ཞིང་མེ་ནུར་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། མཧཱ་སཏྭ་ཞེས་བྱ་བ་ མ་ཧཱ་ནི་ཆེན་པོ།སཏྭ་ནི་སེམས་དཔའ་སྟེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཞུགས་པས་ན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའི་རིམ་པའི་མིང་ལ་ད་ཤ་བྷཱུ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ས་བཅུ་ཡིན་ཏེ།ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ས་དེ་ཉིད་ཡོན་ཏན་གྱི་གཞི་ཡིན་པས་ནས་ཞེས་བྱ། ས་དང་པོ་པྲ་མུ་དི་ཏ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཆེན་པོ་སྔོན་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་སེམས་ཐོབ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་ཞིང་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་སྒྲུབ་བ་གཟིགས་ནས་དགའ་བ་རླབས་པོ་ཆེ་སྐྱེ་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ། ས་གཉིས་པ་ནི་བི་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་ཀྱང་བྱང་བས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ས་གསུམ་པ་པྲ་བཏཱ་ཀ་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པས་ན་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ། ས་བཞི་པ་ཨརྩི་ཥྨ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྲེག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་མེའི འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ།ས་ལྔ་པ་སུ་དུ་རྫ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་འདས་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སྒོམ་ཞིང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་ལ་མི་གནས་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱང་ཞིང་སྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་ན་ས་དེ་ནོན་པར་ དཀའ་བའམ་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ལ་བྱ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ། ས་དྲུག་པ་ཨ་བྷི་མུ་ཁི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་ལ་མི་གནས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་ འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མང་དུ་གནས་ཤིང་མངོན་དུ་གཟིགས་པས་ན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ།ས་བདུན་པ་དཱུ་རཾ་ག་མ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་བགྲོད་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལམ་དང་ཉེ་ཞིང་རིང་དུ་ཕྱིན་པས་ན་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ། ས་བརྒྱད་པ་ཨ་ཙལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ དང་མཚན་མ་མེད་པར་རྩོལ་བའི་འདུ་ཤེས་གཉི་གས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པས་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ།ས་དགུ་པ་སཱ་དྷུ་མ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་དགུ་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བརྙེས་པས་ན་བློ་གྲོས་གཞན་ལས་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ། ས་བཅུ་པ་ དྷརྨྨ་མེ་གྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀུན་ལ་ཡང་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་ཁྱབ་ཅིང་ཐོས་པའི་ཆོས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལ་སྤྲིན་བཞིན་དུ་ཁྱབ་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ།

通过化现多身等神变神通，以及通过二谛之门阐释一切法义而作出有益且相应的解说，故称随教神通，此三种神通因其稀有殊胜而令众多众生生起信心与欢喜，故称三神通。
解释菩萨之词义，梵语为bodhi-sattva，其中tva na yeṣāṃ即bodhi-sattva，bodhi为菩提，sattva为勇识或大勇识。因为一心致力于成就无上菩提，故称菩萨。
mahāsattva中，mahā为大，sattva为勇识，不同于声闻和缘觉发菩提心，而是为度化一切众生而趣入无上菩提，故称大菩萨。
佛陀、菩萨和声闻地的次第名称为daśabhūmi，即十地。因为成为获得上地功德之所依，且彼地本身为功德之基础，故称为地。
第一地称为pramuditā，意为从未经历过的殊胜意义，获得出世间心，且见到接近菩提及成办众多众生利益，生起广大欢喜，故称极喜地。
第二地称为vimalā，因远离破戒等微细堕罪，故称离垢地。
第三地称为prabhākari，因获得超越声闻缘觉的禅定蕴清净，成为大智慧光明之处，故称发光地。
第四地称为arciṣmatī，因焚烧烦恼，放射菩提分法之火光，故称焰慧地。
第五地称为sudurjayā，因超越声闻缘觉而修习四圣谛，清净不住轮回涅槃二边的智慧，修习极其困难，故称为极难胜地或难成就地，即极难修地。
第六地称为abhimukhī，依靠般若波罗蜜多，不住轮回涅槃二边，安住无相，自然趣入无相，多住于智慧且现前通达，故称现前地。
第七地称为dūraṃgamā，因为成为一味趣入无相之道，且远离，故称远行地。
第八地称为acalā，因为有相分别与无相功用分别二者皆不能动摇，故称不动地。
第九地称为sādhumatī，因为在第九地获得无碍解，故智慧超胜他者，称为善慧地。
第十地称为dharmameghā，因如云遍覆一切陀罗尼和三昧，如云遍覆如虚空般所闻之法，故称法云地。

ས་བཅུ་པ་ དྷརྨྨ་མེ་གྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀུན་ལ་ཡང་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་ཁྱབ་ཅིང་ཐོས་པའི་ཆོས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལ་སྤྲིན་བཞིན་དུ་ཁྱབ་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ས་མནྟ་པྲ་བྷཱ་བུདྡྷ་བྷཱུ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་མང་པོ་བཀྱེ་བས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་ སྨིན་པར་མཛད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འོད་དང་འདྲ་བས་ཐམས་ཅད་ལ་གསལ་བར་བྱས་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་བྱ།ཤུཀླ་བི་དཪྴ་ན་བྷཱུ་མིཿཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་དྲོད་ལ་དང་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དཀར་པོ་མཐོང་བས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ། གོ་ཏྲ་བྷཱུ་མིཿ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བཟོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པས་ན་རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ།ཥྚ་མི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གྲལ་དང་པོ་ནས་ ཡས་བགྲངས་ན།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་འཇུག་པ་གྲངས་བརྒྱད་པ་ལ་བབ་པས་ན་བརྒྱད་པའི་ས་ཞེས་བྱ། དཪྴ་ན་བྷཱུ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲྀ་ཤྱཱཏ་པྲེཀྵ་ཎ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲྀ་ཤ་ནི་མཐོང་བ། བྷཱུ་མི་ནི་ས་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པས་དེ་ཁོན་ཉིད་རྟག་པར་མཐོང་བས་ན་མཐོང་པའི་ས་ ཞེས་བྱ།ཏ་ནཱུ་བྷཱུ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྲ་བ་མོར་བྱས་པས་ན་བསྲབས་པའི་ས་ཞེས་བྱ། བཱི་ཏ་རཱ་ག་བྷཱུ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་ལ་བྱ་སྟེ། ས་འདི་ལ་གནས་པས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་སྤངས་པས་ན་འདོད་པའི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཞེས་བྱ། ཀྲྀ་ཏཱ་བྷི་བྷཱུ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་བྱ་སྟེ། ཀྲྀ་ཏ་ནི་བྱས་པ། ཨ་བྷི་ནི་ཨ་བྷི་དུ་མ་ཤཱི་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྲུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ན། སྔར་བྱས་ཏེ་གྲུབ་པའི་དོན་མི་ཉམས་པར་ བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བྱས་པ་སྲུང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དངོས་སུ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་བྱ། མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་རིམ་པའི་མིང་ལ་ཨ་དྷི་མུཀྟི་ཙཪྻ་བྷཱུ་མི་ཞེས་བྱ་བ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མོས་པ་ བསྒོམས་ཏེ།ད་དུང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་མཐོང་པས་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱ། ཨཱ་ལོ་ཀ་ལབྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མོས་པས་བསྒོམས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་རིག་ལ། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་ པའི་བཟོད་པའི་སྣང་བ་དང་པོ་ཐོབ་པས་ན་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ།ཱ་ལོ་ཀ་བྲྀདྡྷི་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་བརྩོན་པ་བརྟན་པར་རྩོམ་པས་ན་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཞེས་བྱ། ཏ་ཏྭཱ་རྠཻཀ་དེ་ཤཱ་ནུ་པྲ་བེ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་མཆེད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ཅིང་སེམས་ ཙམ་དུ་རྟོགས་ཏེ།གཟུང་བའི་གཡེང་བ་དང་བྲལ་བས་ན་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ནནྟཪྻ་ས་མཱ་དྷི་ཞེས་བྱ་བ་དད་པ་རབ་ཀྱིས་ས་འདི་ལ་འཛིན་པའི་གཡེང་བ་སྤངས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བས་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ།ནིརྦྷེ་དྷ་བྷ་གཱི་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནི་ཤྕི་ཏུ་བྷི་དྷ་ནི་བྷེ་དྷ་ཕཱ་གཱི་ཡ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནིར་ནི་ངེས་པའམ་གདོན་མི་ཟ་བ། བེ་དྷ་ནི་རྟོགས་པའམ་འབྱེད་པ། བྷ་ག་ནི་ཆའམ་སྐལ་བ།

第十地名为'法云地'，是因为如云般遍布一切陀罗尼和三昧，又如云般遍布如虚空般的所闻之法，故称为'法云'。
佛陀称之为'遍光佛地'，是因为放射众多光芒令所化众生成熟，又因法光如光明般照亮一切，故佛称之为'普光地'。
'白净见地'是指在胜解行位的暖位中首次见到清净白相，故称为'白净见地'。
'种性地'是指由于具有极大信心的地位，在世间法的最胜位中能忍受法与补特伽罗无我，因具有得菩提种性，故称为'种性地'。
'第八地'是指第八，从得阿罗汉果的行列往上数，是入预流果的第八位，故称为'第八地'。
'见地'即'所见观察'，'见'是指见，'地'是指地，因住于预流果位而恒常见到真如，故称为'见地'。
'薄地'是指一来果位，因使欲界贪爱变薄，故称为'薄地'。
'离贪地'是指不还果位，因住此地者已断除对欲界的贪欲和嗔恚，故是离欲贪者，称为'离贪地'。
'已办地'是指阿罗汉地，'已作'是指已做，'阿毗'是指'阿毗多摩尸罗'，具有守护的自性，因守护先前已成就的义理不退失，故称为'已作守护地'，实际指阿罗汉地。
胜解行位和顺决择分的次第名为'胜解行地'，菩萨于一阿僧祇劫中修习法界胜解，尚未见到真如，故称为'胜解行地'。
'得明'是指由于修习法界胜解的差别，了知一切所观察的自相共相诸法皆无实体唯是言说，因获得法决定观察忍的第一明相，故称为'得明'。
'明增'是指坚固精进于增长彼等法明，故称为'明增'。
'入一分胜义'是指由法明增长而了悟无外境唯有心，远离所取的散乱，故称为'入一分胜义'。
'无间三昧'是指在此胜信地中断除能取的散乱后，将立即获得出世间无分别智慧，故称为'无间三昧'。
'顺决择分'即'尼室支度毗陀尼毗陀帕基耶'，'尼尔'是指决定或必然，'毗陀'是指证悟或抉择，'帕伽'是指分或份。

བེ་དྷ་ནི་རྟོགས་པའམ་འབྱེད་པ། བྷ་ག་ནི་ཆའམ་སྐལ་བ། ཨཱི་ཡ་ནི་ཕན་པའམ་མཐུན་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་འཕགས་པའི་ས་ ནི་མ་ཐོབ་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ནི་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཆ་གཅིག་བོ་དང་ཉེ་བས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ། ཨུཥྨ་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཚེ་ འཕགས་པའི་ལམ་ཉོན་མོངས་པའི་ཤིང་ཐམས་ཅད་སྲེག་པའི་མེ་དང་འདྲ་བའི་དྲོད་སྔར་བྱུང་བས་ན་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ།མཱུརྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔ་མ་མི་བརྟན་པ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པས་ན་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ། ཀྵཾ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་ལ་བཟོད་པ་རབ་འབྲིང་དུ་མར་ཕྱེ་བའི་ནང་ ནས་བཟོད་པ་རབ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བས་ན་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ། ལོ་ཀི་ཀཱ་གྲ་དྷརྨྨ་ཞེས་བྱ་བ་ས་འདི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་ལ། སྔན་ཆད་མ་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡང་འཇིག་ རྟེན་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་འདིས་ཆ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་འཐོབ་པར་ནུས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་རིམ་པའི་མིང་ལ། པྲ་ཏྱེ་ཀ་བུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ཨེ་ཀ་བརྒ་ནཱ་མ་པྲ་ཏི་བུདྡྷ་ བོ་དྷི་པྲ་ཏྱེ་ཀ་བུདྡྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་མང་པོས་དོན་མི་མཛད་ཀྱི། བདག་གཅིག་པུ་བྱང་ཆུབ་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྒྲུབ་པས་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ། ཁཌྒ་བི་ཥཱ་ཎ་ཀལྤ་ཞེས་བྱ་བ་ཁཌྒ་བི་ཥཱ་ཎ་ཏུ་ལྱ་ཏྭཱ་ཏ། ཁཌྒ་བི་ཥཱ་ཎ་ཀལྤ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་བསྐལ་པ་ བརྒྱའི་བར་དུ་ཚོགས་བསགས་པས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཕལ་དང་མི་འདྲེ་བར་བསེ་རུ་དང་འདྲ་བ་གཅིག་ཏུ་བཞུགས་པས་ན་རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ།བརྒྒ་ཙཱ་རི་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྒ་ནི་སྡེའམ་ཚོགས་སམ་མང་བོ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལ་བྱ། ཙཱ་རི་ཙཱ་ར་ག་ཏྱརྠ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་ ཡིན་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཕལ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་གཤེགས་ཤིང་བ་ཞུགས་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཚོགས་དང་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤྲཱ་བ་ཀ་ཞེས་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཤྲྀ་ནཱ་ན་ཏཱྀ་ཏི་ཤྲཱ་བ་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་ལུང་མ་མནོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་ མི་ནུས་ཏེ་ཉན་པ་ལ་ཡང་བྱ།ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་སམྱཀ་ཛྙཱ་ན་ཕ་ལན་ཤྲཱ་བ་སིནྟཱ་ཏི་ཤྲཱ་བ་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གཞན་ལ་སྒྲོགས་ཤིང་ཐོས་པར་བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ། སྲོ་ཏཱ་པནྣ་ཞེས་བྱ་བ་སྲོ་ཏ་ནི་ཆུའི་རྒྱུན་ལྟ་ བུ་ལ་བྱ།ཱ་པནྣ་ནི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚོར་འབབ་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ། སཔྟ་ཀྲྀདྦྷ་བ་པ་ར་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་བསྒོམས་པས་སྤངས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཟད་ལ།འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་མིའི་ནང་དུ་ཡང་ལན་བདུན་སྐྱེ། ལྷའི་ནང་དུ་ཡང་ལན་བདུན་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། མིར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་བདུན་དང་། ལྷར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་བདུན་གྱིས་བསྣན་ན་སྐྱེ་བ་བདུན་བཞི་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་འཁོར་བའི་ནང་ན་བཞུགས་ པས་ན་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བྱ།ཀུ་ལི་ཀུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དང་བཞི་མན་ཆད་ལས་གྲོལ་བ།

贝陀是觉悟或分别，巴嘎是分或缘分，阿雅是利益或顺应之意。实际上虽未获得圣者地，但已超越凡夫地。在见道和修道两种圣道中，由于与见道的一分相近，故称顺决择分。
所谓乌沙玛嘎达，是在顺决择分时，圣道如同能焚烧一切烦恼之树的火，因先生暖相，故称为暖位。
所谓穆尔陀，因先前不稳固的善根达到动摇的顶点，故称为顶位。
所谓羯叉底，是在诸多上中等忍中具有上等忍，因不从此退转，且不堕恶趣，故称为忍位。
所谓洛基卡阿格拉达玛，此地既是世间法，又因从未见过而如圣道般与世间法不相顺，但以此世间法之最上能无因获得相等，因超越世间法故称为世第一法。
关于独觉和声闻补特伽罗的次第名称，所谓独觉佛，即独一类名独觉菩提独觉佛，因不为众生利益，而是独自成就菩提和涅槃，故称独觉。
所谓犀角喻，即犀角相似性的犀角喻，独觉于百劫中积累资粮，根器锐利不与众杂，如犀独处，故称犀角喻独觉。
所谓伐尔伽遮利，伐尔伽是部类或群众或众多聚集之意。遮利遮拉伽提阿尔他是行走之意，因独觉与众同行、同住、同修，故称部行。
所谓声闻，一说释那那提提声闻，因不能不从如来处受法教而自证，故为闻法。又一说三雅格若那帕兰舍拉瓦辛提提声闻，因以正智获得预流等果后向他宣说令闻，故称声闻。
所谓索罗塔般那，索罗塔是如水流之意，阿般那是入内之意。总之是入于流向涅槃之海的圣道水流，故称预流。
所谓萨普塔克利德巴瓦帕拉玛，预流修道所断烦恼未尽，获果后于人中亦七返生，天中亦七返生。若加上人中七个中有和天中七个中有，则于轮回中住二十八生，故称最多七返。
所谓库利库拉，是预流已解脱欲界烦恼三四分以下者。

ཀུ་ལི་ཀུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དང་བཞི་མན་ཆད་ལས་གྲོལ་བ། སྐྱེ་བ་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འཁོར་བ་ན་གནས་ཤིང་ལྷ་དང་མིའི་རིགས་བཟང་པོར་སྐྱེ་བས་ན་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ ཞེས་བྱ།ས་ཀྲྀ་དཱ་ག་མི་ཞེས་བྱ་བས་ཀྲྀཏ་ནི་ལན་ཅིག་ཨཱ་ག་མི་ནི་འོང་བ་སྟེ། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། ལན་ཅིག་སླར་འཇིག་རྟེན་འདིར་སྐྱེ་བས་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱ། ཨེ་ཀ་བི་ཙི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་པ་ དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་པ།སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུའམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་ཐོབ་པའི་བར་དུ་ཆོད་པས་ན་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་མའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པས་སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མི་སྐྱེ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་ བ་ཞེས་བྱ།ནྟ་ར་པ་རི་ནིརྦྦཱ་ཎི་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྲིད་པ་གཅིག་ནས་འཕོས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་སྲིད་པ་བར་མདོའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ན་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ། ཨུ་པ་བདྱ་པ་རིརྦྦཱ་ཎི་ཞེས་བྱ་བ་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་བརྩོན་པ་ཚེ་འཕོས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ།ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ན་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ། ཨ་བྷི་སཾ་སྐཱ་ར་པ་རི་ནིརྦྦཱ་ཎི་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ འཁོར་བས་རྒྱུན་མ་བཅད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་སྐྱེས་ནས་བརྩོན་ནི་བརྩོན་ལ་ལམ་མ་བྱང་བ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པས་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ།ན་བྷི་སཾ་སྐཱར་པ་རི་ནིརྦྦཱ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལམ་ལ་བརྩོན་ ཞིང་འགྲུས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་ནམ་བསམ་པའི་རྒྱུད་སྨིན་པའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ།ཱུརྡྷ་སྲོ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཐོག་མ་གཞི་གར་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་ འདའ་བའི་སྟེང་དུ་ལྷའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་གདོད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ན་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ།ཀཱ་ཡ་སཱཀྵི་ཞེས་བྱ་བ་ནིརྦཱཎ་ས་དྲྀ་ཤྱ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པཏྟེ། ཀཱ་ཡེ་ན་སཱཀྵ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ཡ་སཱཀྵི་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགགས་ཀྱིས་ཀྱང་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ།ཤྲདྡྷཱ་ནུ་ས་རི་ཞེས་བྱ་བ། ཤྲདྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ། ཨ་ནུ་ས་རི་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པས་རྟོགས་པ་མེད་ཀྱི། ལུང་ལས་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་དད་པས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ པས་ན་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ།དྷརྨྨཱ་ནུ་ས་རི་ཞེས་བྱ་བ། དྷརྨྨ་ཨ་ནུ་ས་རི་དུན་ཤཱི་ལན་ཡ་སྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་རིགས་པར་སྦྱོར་བས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ། ཤྲདྡྷཱ་དྷི་མུཀྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཤྲདྡྷ་ཡཱ་ མརྒྒ་མ་དྷི་མུཀྟ་ཤྲདྡྷཱ་དྷི་མུཀྟ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་ལམ་བསྒོམས་ནས་འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་མན་ཆད་གང་ཟག་ཆེན་པོ་བདུན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་མིང་སྟེ་དད་པས་མོས་པ་ཞེས་བྱ། དྲྀཥྚི་པྲཱཔྟ་ཞེས་བྱ་བ་དྲྀཥྚི་ ནི་མཐོང་བ།

所谓俱利俱罗是指预流果，已从欲界烦恼的三种和四种以下解脱，在两世或三世之间轮回时住于天人的善趣中，故称为生于善趣。
所谓萨克利达伽米，克利特是一次，阿伽米是来，即于此生不入涅槃，一次返回此世间，故称为一来。
所谓艾嘎比齐嘎，是一来果，已断除欲界烦恼的第七和第八，一生即得涅槃果或得不还地之间隔，故称为一间。
所谓阿那伽米，已断除最后五种法，不再生于欲界，故称为不还。
所谓安塔拉巴日涅槃尼，是不还果，从一有转生后未生他处，即于中阴身时现证阿罗汉果而入涅槃，故称为中般涅槃。
所谓乌巴巴德亚巴日涅槃尼，是不还果，入道精进而命终后，生于他处即刻断除一切烦恼，现证有余依涅槃，故称为生般涅槃。
所谓阿毗三斯迦拉巴日涅槃尼，是不还果，未断轮回相续，生于他处后虽然精进但道未纯熟，以具有勤勉而入涅槃，故称为有行般涅槃。
所谓那毗三斯迦拉巴日涅槃尼，是不还果，非入道精进用功，而是当意乐成熟时得阿罗汉果而入涅槃，故称为无行般涅槃。
所谓乌尔德瓦索达，是不还果，最初不于所生之处入涅槃，而是往生天界后方入涅槃，故称为上流。
所谓迦耶萨克西，涅槃萨德利叙亚涅罗达萨玛巴帝，迦耶那萨克沙迦拉那迦耶萨克西，即不还果，虽入灭尽定如涅槃般心心所法皆灭，然以身证得，故称为身证。
所谓室拉达努萨日，室拉达是信，阿努萨日是随行，即非以自智证悟，而是如闻教法般以信随顺圣道，故称为信随行。
所谓达摩阿努萨日，达摩阿努萨日敦希兰雅萨，即利根者不依赖他人而如法推理，故称为法随行。
所谓室拉达地目克塔，室拉达雅玛嘎玛地目克塔室拉达地目克塔，即信随行者钝根修道后得圣果，故从预流向乃至阿罗汉向的七种大补特伽罗的异名，称为信解。
所谓德利希提巴拉普塔，德利希提是见，

དྲྀཥྚི་པྲཱཔྟ་ཞེས་བྱ་བ་དྲྀཥྚི་ ནི་མཐོང་བ།པྲཱཔྟ་ནི་ཐོབ་པ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ལམ་གཟིགས་ཤིང་འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་མན་ཆད་གང་ཟག་ཆེན་པོ་བདུན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་མིང་སྟེ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ། ས་མ་ཡ་བི་མུཀྟ་ཞེས་བྱ་བ་ དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དུས་དང་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་ཞིང་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཀྱི།མི་ལྡན་ན་ཐར་པ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་ན་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ། ཨ་ས་མ་ཡ་བི་མུཀྟ་ ཞེས་བྱ་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡོ་བྱད་དང་དུས་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ནུས་པས་ན་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ།པྲཛྙཱ་ཡཱ་བི་མུཀྟ་ཞེས་བྱ་བ་པྲ་ཛྙཱ་བི་མུཀྟ་པྲཛྙཱ་བི་མུཀྟ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་བསྒྲུབས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟག་པ་ཉི་ཚེ་ལས་གྲོལ་བར་བྱས་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ།ུ་བྷ་ཡ་ཏོ་བྷཱ་ག་བི་མུཀྟི་ཞེས་བྱ་བ་ཨུ་བྷ་ཡ་ནི་གཉིས་ཀ་།བྷཱ་ག་ནི་ཆ། བི་མུཀྟ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་ལས་གྲོལ་བས་ན། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ། སུ་པྲ་ཏི་པནྣོ་བྷ་ག་བ་ཏ་ཤྲ་བ་ཀ་སཾ་གྷ་ཞེས་བྱ་བ་ཤྲ་མ་ཎྱཱརྠནྣིརྦཱ་ཎཾ་པྲ་ཏི་པནྣ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་གི་དོན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞུགས་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ།ནྱཱ་ཡ་པྲ་ཏི་པནྣ་ཞེས་བྱ་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པའི་རིམ་པས་ཞུགས་པས་ན། རིགས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ། རྀ་ཛུ་པྲ་ཏི་པནྣ་ཞེས་བྱ་བ་རྀ་ཛུ་མཱཪྻ་མརྒྒ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་མ་འཁྲུགས་ཤིང་དྲང་ལ། དེ་ལ་ཞུགས་པས་ན་དྲང་པོར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ། སཾ་པྲ་ཏི་པནྣ་ཞེས་བྱ་བ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་མཐུན་པས་ན་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ནུ་དྡྷརྨྨཙ་རི་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བའི་ཆོས་ཇི་སྐད་བསྟན པ་བཞིན་དུ་མཐུན་པར་སྤྱོད་པས་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ།དྷརྨྨཱ་ནུ་དྷརྨྨ་པྲ་ཏི་པནྣ་ཞེས་བྱ་བ་དྷརྨྨ་ནི་ཆོས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ། ཨ་ནུ་དྷརྨྨ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཞུགས་པས་ ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ། སཱུ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཨརྠ་སུ་ཙན་ད་སཱུ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པའང་རུང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡང་རུང་། དོན་མདོ་ཙམ་དུ་སྟོན་ཞིང་སྨོས་པས་ན་ མདོའི་སྡེ་ཞེས་བྱ།གེ་ཡཾ་ཞེས་བྱ་བ་གཻ་ཀཻ་ཤཔྡ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་བཤད་པའི་དོན་དབྱངས་ཀྱིས་བརྗོད་པས་ན་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་ཞེས་བྱ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གཱ་ཏ་བྱཱ་ན་གེ་ཡ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིག་ཉིད་གཟུ་བོར་མ་གསུངས་ཏེ་དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ པ་ལ།ད་དུང་བཤད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པས་ན་བརྟག་པར་བྱ་བར་ཡང་དྲང་དུ་ནི་རུང་མོད་ཀྱིས་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པར་ཉེ་བས་ན་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ། བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།

'见至'一词中，'见'是指见到，'至'是指获得。由于利根者随顺法而见道并获得圣果，故从预流果直至阿罗汉的七种大补特伽罗的差别名称称为'见至'。
'时解脱'一词是指信随行阿罗汉钝根者，若具足时节、资具等则能从烦恼中解脱并获得果位，若不具足则不能获得解脱，故称为'时解脱'。
'非时解脱'一词是指利根阿罗汉法随行者，不依赖资具和时节便能断除烦恼，故称为'不依时而解脱'。
'慧解脱'一词即是'慧解脱'，指阿罗汉未修得灭尽定，仅以智慧从有漏中解脱，故称为'慧解脱'。
'俱分解脱'一词中，'俱'是指两者，'分'是指部分，'解脱'是指解脱，阿罗汉从烦恼障和等至障两者中解脱，故称为'俱分解脱'。
'世尊声闻僧伽善逝'一词即是'沙门义趣涅槃入'，因为趣入沙门义涅槃，故称为'世尊声闻僧伽善逝'。
'正行'一词是指以念住、暖、顶等次第而入，故称为'正行'。
'直行'一词即是'直圣道'，指八支圣道不乱而直，趣入于此，故称为'直行'。
'和合行'一词是指声闻们戒律和见解相合，故称为'和合行'。
'随法行'一词是指如所教示的善法相应而行，故称为'随法行'。
'法随法行'一词中，'法'是指涅槃，'随法'是指随顺而行的法，即八支圣道，趣入于此，故称为'法随法行'。
正法异名中，'经'一词即是'义善说经'，无论是佛说还是佛允许声闻所说，都是略说其义而宣说，故称为'经部'。
'应颂'一词即是'歌诗声'，以音韵诵说经部之义，故称为'应颂'。又有一种解释，'应诵释应颂'是指经部中所说的词句并非直说，而是以隐义宣说，尚有其他需要解释和了知的内容，虽然也可以引申解释，但因为近于应颂，故称为'应颂部'。
'记别'一词是指菩萨和

བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ ལྟར་གྱི་ཅིར་གྱུར་པ་དང་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་མི་རྟོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ལུང་སྟོན་པས་ན་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ།གཱ་ཐཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩ་བ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པར་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་ པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ།ུ་དཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་སེརྱ་དྷ་ན་ཨུ་དཱ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་འགའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གཞག་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་མ་བསྐུལ་མ་གསོལ་བར་ཆེད་དུ་བརྗོད་ཅིང་གསུངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱི་དྲོའི་དུས་ཀྱི་ ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལས་བཞེངས་ཏེ་གདན་ལ་བཞུགས་ནས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་འདི་ཆེད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ།ནི་དཱ་ནན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་ ཇི་ལས་གླེངས་ཏེ་བཤད་པ་དང་།གཞི་འདི་དང་སྐབས་འདི་དང་བྱུང་བ་འདིའི་ཚེ་བསླབ་པ་བཅས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། གླེང་གཞིའི་སྡེ་ཞེས་བྱ། ཨ་བ་དཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ། ཡ་ཏྲ་བ་ག་མརྠ་མ་ནྱ་སྱ་ད་ནཾ་དྲྀཥྚཱནྟ་བིསྟཱ་ར་སྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ སྔོན་བཏགས་པར་བྱུང་བ་གཞན་ལས་དྲངས་ཏེ།དཔེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ན་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ། ཨི་ཏི་བྲྀཏྟ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨི་ཏི་ཨེ་བི་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ། བྲྀཏྟི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བའམ་འབྱུང་འགྱུར་ལ་བྱ་སྟེ། སྔོན་བྱུང་བའི་གཏམ་བཟླས་ཤིང་བཤད་ པ་ཡིན་པས་ན་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་ཞེས་བྱ།ཛཱ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། དཀའ་བ་ཅི་དད་ཅི་མཛད་པ་བཤད་པ་ཡིན་པས་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་ཞེས་བྱ། བེ་པུ་ལྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བི་པུ་ལྱ་སྱཱ་བ་བཻ་ པུ་ལྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པས་སམ། མདོ་སྡེ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ནང་ནས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཡངས་པར་བཤད་པ་ཡིན་པས་ན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ། ཨ་དྦྷུ་ཏ་དྷརྨྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་བྱིན་གྱིས་རླབས་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བཤད་པ་ཡིན་པས་ན་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་ཞེས་བྱ།ུ་པ་དེ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་གཞན་གྱིས་ཞིབ་མོར་བཤད་ཅིང་གཏན་ལ་བབ་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ ཆོས་བཤད་པའི་མ་མོ་ལྟ་བུ་ཆོས་མངོན་པ་ལ་བྱ་བས་ན་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ།བྲཧྨ་ཙཱཪྻ་ཞེས་བྱ་བ་བྲཧྨ་བྷཱུ་ཏ་ཤཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚངས་པའམ་བསིལ་བར་གྱུར་པས་ཏེ་དོན་དུ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ། ཙཨཱརྱ་ཏ་ར་ག་ཏཽ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གང་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྤྱོད་པ་ལ་བྱ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པས་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ། ཨཱ་དཽ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཨཱ་དཽ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ཏེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དང་པོ་ལ་བྱ། ཀལྱཱ་ཎ་ནི་གསེར་བཟང་པོ་ཅིར་ཡང་བཅོས་ཤིང་བརྡུང་དུ་རུང་བ་དང་འདྲ་བར་ཡོན་ཏན་གྱི་རིམ་པ་གོང་མ ཀུན་གྱི་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་བས་ན་དགེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ།སྤྱིར་ན་དང་པོ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་ན་ཐོག་མར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ།

所谓'语法'，是指对菩萨、声闻等过去、未来、现在的一切变化等他人不能理解的内容作出详细预言，故称为'记别'分。
所谓'伽陀'，是指以二句、三句、四句、五句、六句偈颂形式解说，故称为'偈颂'分。
所谓'优陀那'，即'阿瑟耶陀那优陀那'，不是为某些个人而说，而是为了使佛法长久住世，无人请求而自发宣说，例如经中所说'下午时分，世尊从禅定中起身，坐于座上，对比丘僧众作如是自说'等，故称为'自说'分。
所谓'尼陀那'，是指经典和律典等最初缘起的解说，以及在何种基础、场合、因缘时制定学处等，故称为'因缘'分。
所谓'阿波陀那'，即'亚特拉巴伽玛他玛尼亚斯亚达南德利斯坦塔比斯塔拉斯亚'，为使听法者理解领悟，引用往昔他人事例广作譬喻说明，故称为'譬喻'分。
所谓'伊帝佛利多迦'，'伊帝埃比'即如是，'佛利帝迦'指已发生或将发生，因重述讲说往事，故称为'如是语'分。
所谓'本生'，是讲述世尊往昔行菩萨道时，于何处转生，修何种苦行等事，故称为'本生'分。
所谓'毗佛略'，即'毗布略斯亚巴毗布略'，因极为广泛地解说，或从大乘经中对地和波罗蜜多等作极为广大宽广的解说，故称为'方广'分。
所谓'阿德布达达摩'，是说明佛陀、菩萨和声闻们的智慧、神通和加持等稀有殊胜之事，故称为'未曾有法'分。
所谓'优波提舍'，是指对经典义理真实见解由他人细致解说并确立，随顺法义阐述的论母，如对法，故称为'论议'分。
所谓'梵行'，即'梵布多释多布多'，意为成为清净或清凉，实际指涅槃。'遮耶多罗伽陶'意为由此获得并实践，因为为了证得涅槃而修行，故称为'梵行'。
'阿豆迦良拿'中，'阿豆'是最初，指梵行之始。'迦良拿'如同纯金可以随意加工锻造一样，能成为一切上等功德之器，故称为善。总之，最初具足增上戒，成为一切善法之基础，故称为'最初善'。

སྤྱིར་ན་དང་པོ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་ན་ཐོག་མར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ། མ་དྷྱེ་ཀལྱཱ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བར་མ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སོགས་པ་སེམས་མཉམ་པར་ གཞག་པའི་མིང་སྟེ།ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བྱ་བས་ན་བར་དུ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ། པཪྻ་བ་སཱ་ནེ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཐ་མ་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པས་ན་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ལ་ཐ་མར་དགེ་བར་ཞེས་བྱ། སྭརྠཾ་ཞེས་བྱ་བ་སུ་ནི་བཟང་པོ། ཨརྠ་ནི་དོན་ ཏེ་དོན་མ་ལོག་པར་བསྟན་པས་ན་དོན་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ།སུ་བྱཉྫ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སུ་ནི་བཟང་པོ། བྱཉྫ་ན་ནི་ཚིག་འབྲུ་སྟེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བཤད་པའི་ཚིག་འབྲུ་གོ་ཞིང་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་སྟེ། བརྗོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ། ཀེ་བ་ལཾ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྭཱད་ ཀེ་བ་ལཾ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕལ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ། བ་རི་པཱུརྞྞཾ་ཞེས་བྱ་བ་སརྦ་ཀླེ་ཤ་པྲ་ཏི་བཀྵ་ཏྭཱད་པ་རི་པཱུརྞྞཾ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་རྫོགས་པར་སྤོང་ནུས་པས་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ། བ་རི་ཤུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་སྭ་བྷཱ་བ་བི་མུཀྟྱཱ་བི་མུཀྟ་ཏྭཱཏ་པ་རི་ཤུདྡྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ་གཙང་བས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ། པཪྻ་བ་དཱ་ཏཾ་ཞེས་བྱ་བ། སནྟ་ན་བི་མུཀྟྱཱ་བི་མུཀྟ་ཏྭཱཏ་པཪྻ་བ་དཱ་ཏན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱི སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ།འཕགས་པའི་ལམ་འབྱུང་སྟེ། གང་ཟག་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་བྱང་བས་ན་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་བྱ། སྭཱ་ཁྱཱ་ཏོ་བྷ་ག་བ་ཏོ་དྷརྨྨ་ཞེས་བྱ་བ། ཨ་བི་པཪྻ་ཏི་ས་མཱ་ཁྱཱ་ན་སྭཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པས་ན་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ།སཾ་དྲྀཥྚི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དྲྀཥྚ་ཨརྠ་ཏྭཱད་སཾ་དྲྀཥྚི་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དད་པ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ནོར་བར་མཐོང་བས་ན་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ། ནིརྫྭར་ ཞེས་བྱ་བ།ཀླེ་ཤ་ཨ་ནུ་ཤ་ཡ་བྲ་ཏི་བྷཀྵ་ཏྭཱད་ནིརྫྭ་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིམས་ནད་བསལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་ནད་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་ ཏུ་ན་ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་བཱད་ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐབས་གང་དུ་ཡང་སྒོམ་དུ་རུང་སྟེ། དུས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཆད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སརྦ་ཀཱ་ལ་སུ་ཁ་ཙ་ཏྭཱ་ར་ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་བཞི་པོའི་དུས་ཀུན་ཏུ་བྱ་བར་སླ་ བས་དུས་ཆད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ།ཽ་པ་ན་ཡི་ཀཱ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ཤེ་ཥ་དུཿཁ་ནིཪྻཱ་ཎ་ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཱད་ཨཽ་པ་ན་ཡི་ཀཱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཞེས་བྱ། ཨཻ་ཧི་བ་ཤྱི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྭཱད་ཨཻ་ཧ་བ་ཤྱི་ཀ་ཨི་ཧ་པ་ཤྱེཥྚ་ བྷ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་འདི་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཡོད་པས་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་མཐོང་བ་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཨཱ་ཙཨཱརྱ་མུཥྚི་ར་ཧི་ཏ་ཏྭཱད་ཨི་ཧ་པ་ཤྱ་ཏི་པྲ་བཱ་ར་ཎ་ཡོ་གཱད་ཅེས་བྱ་སྟེ།

一般来说，首先具足增上戒律，成为一切善法之基础，故称为初善。'中善'（madhye kalyāṇa）即清净行之中间，是指四禅等心平等安住之名，因为是增上心所作，故称为中善。'后善'（paryavasāne kalyāṇa）即清净行之末，因以圣者智慧证悟胜义谛，故称为增上慧之后善。
'善义'（svartham）中，'su'为善好，'artha'为义理，因无误显示义理，故称为善义。'善文'（subhyañjana）中，'su'为善好，'byañjana'为文句，清净行所说之文句易于理解且容易领会，因圆满宣说之故称为善文。
'无杂'（kevalam）即'asādhāraṇatvād kevalam'，因为不与外道等共通，故称为无杂。'圆满'（paripūrṇam）即'sarva kleśa pratipakṣatvād paripūrṇam'，能够完全断除有顶以下一切烦恼，故称为圆满。
'清净'（pariśuddha）即'svabhāva vimuktyā vimuktatvāt pariśuddha'，因圣道无漏自性解脱清净，故称为清净。'明净'（paryavadātam）即'santāna vimuktyā vimuktatvāt paryavadātan'，诸漏尽者心相续中生起圣道，各别补特伽罗心相续解脱清净，故称为明净。
'善说'（svākhyāto bhagavato dharma）即'aviparīta samākhyāna svākhyāta'，因佛陀无倒宣说法，故称为世尊善说之法。'现见'（saṃdṛṣṭika）即'dṛṣṭa arthatvād saṃdṛṣṭika'，不仅仅以信心证悟，而是以正确智慧如实无误见到，故称为现见。
'无患'（nirjvara）即'kleśa anuśaya pratibhakṣatvād nirjvara'，是烦恼随眠之对治，能除烦恼及随烦恼之病且永不复发，故称为无患。'无时'（akālika）一方面是'kāla niyamābhāvād akālikā'，任何时候都可修习，因为无有确定时间，故称为无时。另一方面是'sarva kāla sukha catvāra akālikā'，四种威仪时中皆易行持，故称为无时。
'引导'（aupanayikā）即'aśeṣa duḥkha niryāṇa upanayanād aupanayikā'，因为能从一切苦中出离趣向，故称为引导。'唯此见'（ehipaśyika）即'asādhāraṇatvād ehipaśyika iha paśyeṣṭa bhava'，见此法者皆具有，因不共外道，故称为唯此见。另一方面，'ācārya muṣṭi rahitatvād iha paśyati pravāraṇa yogād'。

ཨཱ་ཙཨཱརྱ་མུཥྚི་ར་ཧི་ཏ་ཏྭཱད་ཨི་ཧ་པ་ཤྱ་ཏི་པྲ་བཱ་ར་ཎ་ཡོ་གཱད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་འཆབ་པ་མེད་པས་འདི་ལ་ ལྟོས་ཤིག་ཅེས་སྐབས་འབྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟོས་ལྡན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།ཚིག་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དྲང་དུ་རུང་གིས་ཀྱང་དོན་སྔོན་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ན་བཟང་ཞིང་ཚིག་ཀྱང་བདེ་སྟེ། འདི་མཐོང་བ་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བཏགས། པྲ་ཏྱཱཏྨ་བེ་ད་ནཱི་ཡོ་བིཛྙ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ཏརྐྱ་ཏྭཱད་པྲ་ཏྱཱཏྨ་བེ་ ད་བི་ཛྙཻ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྟོག་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཨ་ན་བྷི་ལ་པྱ་ཏྭཱད་པྲཱ་ཏྱཱཏྨ་བེ་ད་ནཱི་ཡ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རང་གི་རིག་པར་ཟད་པས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་ པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ།སྭཱ་ཁྱཱ་ཏོ་བྷ་ག་བ་ཏོ་དྷརྨྨ་བི་ན་ཡ་སུ་པྲ་བེ་དི་ན་ཏ་ཞེས་པ་ནྱཱ་ཡ་ཏྭཱད་ཨ་བི་པ་རཱི་ཏརྠ་ཏྭེ་ན་དྷརྨྨ་ཀླེ་ཤ་བི་ན་ཡ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་གཞན་ཕྱི་རོལ་པ་དང་མི་འདྲ་བར་ལེགས་པར་བསྟན་ཅིང་གོ་བར་བྱས་ཏེ། རིགས་པ་དང་ ལྡན་པས་ན་ཆོས།ཉོན་མོངས་པ་ཞི་ཞིང་དུལ་བར་བྱེད་པས་ན་འདུལ་བ་སྟེ་ཚིག་བསྡུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ། ནཻཪྻཱ་ཎི་ཀ་སཾ་བོ་དྷི་གཱ་མཱི་ཞེས་བྱ་བ། སཾ་བོ་དྷི་གཱ་མཱི་ཏྭེ་ན་ནཻརྱཎི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཚིག་འདི་གཉིས་ནི་འོག་མས་ གོང་མ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་བྷིནྣ་ས་སྟཱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པ་མེད་དེ། གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་ཅིང་འདུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ། ས་པྲ་ཏི་ཤར་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ས་ནི་བཅས་པའམ་ཡོད་པ་ལ་བྱ། པྲ་ཏི་ཤ་ར་ཎ་ནི་སྐྱབས་སམ་དཔུང་གཉེན་ནམ་རྟེན་དུ་རུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ལྟ་བུ་ཁུངས་ངན་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ཡིན་པས་ན་རྟེན་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ།ཚིནྡྷ་པློ་ཏི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིནྡྷ་ནི་ཆད་པ། པློ་ཏི་ཀ་ནི་པླུཾ་ག་ཏཽ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བའམ་ཆུས་དེད་ཅིང་ཁྱེར་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་ཡིན། སྤྱིར་ན་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཕོ་བའི་རྒྱུ་རྒྱུ་བ་བཅད་པ་ལ་བྱ་སྟེ་རྒྱུ་བ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷའི་མིང་ ལ་བྲཧྨ་ཞེས་བྱ་བ།བྲྀ་ཧད་ཀུ་ཤ་ལ་མཱུ་ལ་ནིརྫཏ་ཏད་བྲཧྨ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པས་ཆེན་པོ་པར་ཡང་དྲང་དུ་རུང་། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གཞུང་ལས་ཚངས་པ་ནི་བདེན་པའོ།

阿阇黎无隐藏故在此观见殊胜瑜伽，意为阿阇黎无所隐藏故请观此，因具开显故此亦称为具观，虽可作两种解释，但与前义相连解释较好且语句通顺，此称为见于有。
各自证知智者，意为因不可思议故为智者各自证知，一方面非思维境界，为具慧者所证，另一方面因不可言说故唯是各自证知，故称为智者所知。
世尊善说法律善开显，意为世尊善说之法律，不同于外道，善为开示令知，因具正理故为法，因息灭调伏烦恼故为律，简言之即称为世尊善说法律善开显。
决定趣向圆满菩提，此二语句是以下句释上句，因趣向圆满菩提故决定出离，故称为决定出离趣向圆满菩提。
无异和合，意为于世尊教法中声闻众无有见解不同，因一味和合故称为无异和合。
具依怙，sa意为具有，pratisarana意为依怙或援助或可依靠，非如外道引述恶劣来源，因是如来所说故称为有所依止。
断流转，chindha意为断，potika即plungato，意为行走或为水所漂流之词，总之指断除轮回中生死流转之因，故称为断除流转。
世间天名为梵天，意为从广大善根所生故可解释为大梵，另一方面外道典籍中说梵天即真实。

།ཚངས་པ་ནི་དཀའ་ཐུབ་པོ། ཚངས་པ་ནི་དབང་པོ་ཐུབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ལས་ནི་བྲྀ་ཧ་ཎཱད་བྲཧྨ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚེ་དང་བྱད་གཟུགས་དང་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་བས་འཕེལ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་འཕེལ་བའམ་རྒྱས་པ་ཞེས་དྲང་དུ་ཡང་རུང་། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བྱཱ་ཁྱཱ་ཡུཀྟི་ལས་བྲཧྨ་བྷཱུ་ཏ་ཤི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚ་བ་དང་བྲལ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སར་ཕྱིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་འོག་མ་ལས་ཐར་ཞིང་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་འདི་སྙེད་དུ་དྲང་དུ་རུང་གིས་ཀྱང་དོན་དང་ཡང་སྦྱར། སྔར་གྲགས་པ་ཡང་བཙན་པར་བྱས་ནས་ཚངས་པ་ཞེས་བཏགས བིཥྞུ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བི་ཤློ་བྱཔྟཽ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཁྱབ་པར་ཡང་འདྲེན།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བི་ཤ་ཕྲ་བེ་ཤ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཀུན་དུ་འཇུག་པ་ལ་ཡང་བྱ། སྤྱིར་ན་འཇིག་རྟེན་ཡོད་དོ་ཅོག་ཀྱང་བིཥྞུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་བར་འཇུག་པས་ན་ཁྱབ་འཇུག་ཅེས་བྱ། མ་ཧེ་ཤྭར་ ཞེས་བྱ་བ་མ་ཧཱ་ནི་ཆེན་པོ་ཨཱི་ཤྭ་ར་ནི་ཨཱི་ཤ་ཨཻ་ཤྭཪྻ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྤྱིར་ན་དབང་ཆེ་ཞིང་ཕྱུག་བཙན་པ་ལ་བྱ། དངོས་སུ་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྷ་གུ་ལང་ཡིན་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ། མཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་མྲྀང་པྲཱ་ཎ་ཏྱ་གེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྲོག་དང་བྲལ་བར་ བྱེད་པས་ན་བདུད་ཅེས་བྱ།ཤཀྲ་ཞེས་བྱ་བ། ཤཀླྀ་ཤཀྟཽ་ཤཀྟོ་དེ་བ་རཱ་ཛཱ་རཱ་ག་པྲ་ཏྱན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷའི་སྲིད་ཐུབ་ཅིང་ལྷ་མ་ཡིན་ལས་རྒྱལ་བར་ནུས་པས་ན། སྲིད་ཐུབ་ཅིང་ནུས་པ་ལ་ཡང་བྱ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། མཆོད་སྦྱིན་རྣམ་པ་བརྒྱ་བྱས་པས་ལྷའི་རྒྱལ་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ པས་ན་བརྒྱ་བྱིན་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཚིག་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་དྲང་དུ་རུང་མོད་ཀྱི། སྔར་མིང་དུ་བཏགས་པ་བཙན་པར་བྱས་ཏེ་བརྒྱ་བྱིན་ཞེས་བཏགས། ཨིནྡྲ་ཞེས་བྱ་བ། ཨི་དི་པ་ར་མེ་ཤྭརྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་མཛད་པས་ན་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་མིང་ གི་རྣམ་གྲངས་ཏེ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ།ལོ་ཀ་པཱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལོ་ཀ་ནི་ལུ་ཛྱ་ཏི་ཨི་ཏི་ལོ་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པཱ་ལ་རཀྵ་ཎ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་སྲུང་ཞིང་སྐྱོང་བ་ཞེས་བྱ། བཻ་ཤྲ་བ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བི་ཤྲ་བ་ཎ་སྱ་ཨཱ་པཏྟྱ་བཻ་ཤྲ་མ་ཎ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱའོ།

梵天是苦行者，梵天是调伏诸根者。在文法论中说'由于增长故称为梵天'，即因寿命、形貌、住处、受用等较下界增长殊胜，故可解释为增长或广大。
另一种解释，在词源学中说'梵天是清凉者'，即离开欲界烦恼的热恼，到达初禅地，从下界烦恼中解脱而成为清凉。虽然可以作如是多种解释，但要与义理相符，也要尊重传统称谓而称为梵天。
毗纽，一种解释为'遍满'，另一种解释为'遍入'。一般而言，世间一切都是毗纽的自性，因为遍满一切处而称为遍入。
大自在天，'大'即伟大，'自在'即'自主'、'自在'之意，一般指权势大而富贵自在。实际上是外道天神之一，称为大自在天。
魔罗，即'夺取生命'之意，因断绝善法之命故称为魔。
帝释，意为'能力'，即'天王能胜'之意。因能统领诸天并能战胜阿修罗，故称为能主或有力者。另一种解释，因作百种祭祀而获得天王之位，故也称为帝释。这两种解释都可以接受，但为尊重传统称谓而称为帝释。
因陀罗，意为'最胜自在'，因为是须弥山顶三十三天之王，故为帝释的异名，称为天主。
护世，'世间'即'所见'之意，'护'即'守护'之意，意为守护世间。
毗沙门，意为'闻者之子'，即多闻天子。

།དྷྲྀ་ཏ་རཱཥྚ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།དྷྲྀ་ཏ་ནི་སྲུང་བའམ་འཛིན་པ། རཱཥྚ་ནི་ཡུལ་འཁོར་ཏེ་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་ཞེས་བྱ། བི་རུ་ཌྷཱ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བི་ནི་བི་ཤེ་ཥ་ཎ་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའམ་འཕགས་པ་ལ་བྱ། རུ་ཌྷ་ནི་རུ་ཧ་ཛནྨ་ནི་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ། ཀ་ནི་སཾ་བི་ཛྙཱ་ཡཱ་ན་ཀ་ན་ཞེས་བྱ་བ། མིང་གཅིག་གི་ མཇུག་ལ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་གཞུང་གིས་ཀས་གདགས་པ་ཡོད་པས་ཚིག་གི་རྐྱེན་དུ་བཏགས་པར་ཟད་དེ།འཕགས་སྐྱེས་པོ་ཞེས་བྱ། བི་རཱུ་པཱཀྵི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བི་རཱུ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་གསུམ་མངའ་བས་མི་མཐུན་པ་ལ་བྱ། ཨཀྵི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་བྱ་སྟེ་མིག་ མི་འདྲ་བའམ།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བི་རཱུ་པ་ནི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པས་ན་སྤྱན་ལ་གདུག་པ་མངའ་སྟེ་གཟིགས་སོ་འཚལ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བས་མིག་མི་བཟང་ཞེས་བྱ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་ པའི་མིང་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་། ད་ཤ་པ་ར་མི་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ། ད་ཤ་ནི་བཅུ། པ་ར་མི་ཏཱ་ནི་པ་ར་ཨི་ཏ་པ་ར་མི་ཏཱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ དང་།འདི་བཅུ་ལ་སྤྱད་ཅིང་བསྒོམ་པའི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། ཕྱི་ན་མ་ལུས་པས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཞེས་བྱ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ་སཔྟ་ཏྲིཾ་ཤདྦོ་དྷི་པཀྵ་ཞེས་བྱ་བ་བོདྷི་ར་ནུ་གུ་རུ་ཎ་ཏྭཱདྦོ་དྷི་པཀྵ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བོདྷི་ནི་བྱང་ཆུབ། པཀྵ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་ པའམ་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོད་པ་འདི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ། ཙ་ཏྭཱ་རི་སྨྲྀ་ཏྱུ་པསྠཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་པྲ་ཛྙཱ་ཡ་སྨྲྀ་ཏི་རཱུ་པ་ ཏིཥྛ་ཏེ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྨྲྀ་ཏི་དྲན་པ། ཨུ་པ་ནི་ཉེ་བ། སྠཱ་ན་ནི་གཞག་པ་ལ་བྱ། སྤྱིར་ན་ལུས་དང་སེམས་དང་ཚོར་བ་དང་ཆོས་བཞིའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ཏི་མཐོང་བ་རྣམས་དྲན་པས་གསལ་བར་འཛིན་ཏེ། དྲན་པ་ཤས་ཆེ་བས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ། ཙ་ཏྭཱ་རི་སམྱཀྤྲ་ཧ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ། ཙ་ཏྭཱ་རི་ནི་བཞི། སམྱཀ་ནི་ཡང་དག་པ། པྲ་ཧ་ཎ་ནི་སྤོང་བ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དགེ་བ་སྐྱེད་ཅིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བས་ན་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ཞེས་བྱ། ཙ་ཏྭཱ་རི་རྀ་དྷི་པཱ་ད་ཞེས་བྱ་བ་རྀ་དྷི་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་པཱ་ད་ནི་རྐང་པ་སྟེ་འདུན་པ་དང་སེམས དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྟེན་དང་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཞེས་བྱ།པཉྩེནྡྲི་ཡ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་པཉྩ་ནི་ལྔ། ཨིནྡྲི་ཡ་ནི་ཨི་དི་པ་ར་མེ་ཤྭཪྻ་ཞེས་བྱ་བ་དབང་ཆེ་བ་ལ་བྱ་བས་དད་པ་དང་། བརྩོན་ འགྲུས་དང་།དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་འདི་ལྔའི་དབང་གིས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་རྒྱུ་ད་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བས་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ། པཉྩ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་པཉྩ་ནི་ལྔ། བ་ལ་ནི་སྟོབས་ཏེ། དད་པ་ལ་ སོགས་པ་ལྔ་པོ་འདི་ཉིད་རྒྱུན་རིང་དུ་བསྒོམས་པས།མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་།

'持国'一词中，'持'是守护或执持，'国'是国土，意为守护国土。'增长'一词中，'增'是特殊或殊胜，'长'是生长，'增长'后加语法规则中的'ka'作为词尾助词，意为殊胜生长者。'广目'一词，从一个角度来说，'广'是因为具有与众不同的三只眼睛而言不相同，'目'是指眼睛，意为不同的眼睛；从另一个角度来说，因为是龙王，所以具有凶恶的眼睛，看谁都会造成伤害，故称为不善眼。
第二品。关于十波罗蜜多和三十七菩提分等名称。'十波罗蜜多'，'十'即是十，'波罗蜜多'即是'到彼岸'，即布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧、方便、愿、力、智，修习这十法直至究竟，因为无余故称为十波罗蜜多。
关于三十七菩提分等名称，'三十七菩提分'中，'菩提'是觉悟，'分'是随顺或成为其分，从四念住到八正道共三十七法，因为是三种菩提的助缘，故称为三十七菩提分。'四念住'，'念'是忆念，'住'是安住，总的来说是以智慧观察身、心、受、法四者的自相与共相，并以正念明确持守，因为正念为主要故称为四念住。
'四正断'中，'四'是四，'正'是正确，'断'是断除，以精进生起善法并断除罪恶不善法，故称为四正断。'四神足'中，'神'是神通，'足'是基础，即欲、心、精进、观察四种三摩地是飞行虚空等神通的所依和因，故称为四神足。
'五根'中，'五'是五，'根'是最胜自在之义，信、精进、念、定、慧这五者能使心调顺，现在能生起解脱分善根，因为对生起善根有主导作用，故称为五根。'五力'中，'五'是五，'力'是力量，即信等五法长期修习后，能够对治不信、懈怠、失念、散乱、不正知等。

གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལྔ་པོ་འདིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པས་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ ལྔ་ཞེས་བྱ།སཔྟ་བོ་དྷྱཾ་ག་ཞེས་བྱ་བ་སཔྟ་ནི་བདུན། བོ་དྷི་ནི་བྱང་ཆུབ། ཨཾ་ག་ནི་ཡན་ལག་སྟེ། དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། འདི་བདུན་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བྱང་ ཆུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཞེས་བྱ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བི་བྷཱ་ཥ་ལས་འབྱུང་བ་མིང་དུ་བགྲངས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་རིམ་པ་བཞིན་བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། བྱང་ཆུབ་གསུམ་དུ་འགྲུབ་པའི་ཉེ་བའི་རྒྱུ་དེ་བདུན་ཡིན་པས་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་ཅེས་བཤད།ཱཪྻཱཥྚཱཾ་ག་མཱརྒྒ་ཞེས་བྱ་བ་ཨཱཪྻ་ནི་འཕགས་པ། ཨཥྚཱཾ་ག་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད། མཱརྒྒ་ནི་ལམ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། འཕགས་པའི་སྒོམ་པའི་ ལམ་འདི་བརྒྱད་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བི་བྷཱ་ཥ་ལས་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྔོན་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ལམ་ཡིན་པས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བཤད། ཚད་མེད་པ་བཞི་ ལ་ཙ་ཏྭཱཪྻ་པྲ་མཱ་ཎ་ཞེས་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་སྒོམ་པས་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཞེས་བྱ། བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ་དྷྱཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དྷྱཻ་ཙིཏྟ་ཡན་ཞེས་ བྱ་སྟེ།སེམས་པ་ལ་བྱ། མི་རྟག་པའམ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་པ་ལ་བསམ་པའི་གཏན་པ་བཅས་ཏེ་བསྒོམས་པས་ན་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ། ཨ་ནཱ་གཱ་མྱ་ཞེས་བྱ་བ་ན་སྱ་ཨཱ་གཱ་མྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་མི་ནུས་པ་མེད་པས་ན་མི་ལྕོགས་པ་མེད་བ་ཞེས་བྱ།དྷྱཱ་ནཱནྟ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དྷྱཱ་ན་ནི་བསམ་གཏན། ཨནྟ་རི་བྱེ་བྲག་གམ་ཁྱད་པར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ནང་ན། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རྟོག་པ་ནི་མེད་དཔྱོད་པ་ཙམ་དུ་ ཟད་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པས་ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ།ས་མནྟ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ས་མནྟ་བྷ་བ་ཏྭཱཏྶ་མནྟ་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་མནྟ་ན་ཉེ་བ། བྷ་བ་ནི་འབྱུང་བའམ་གནས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་ན་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་སྔར་ནས་ཤོམ་པའི་སེམས་ཀྱི་མིང་སྟེ་ཉེར་བསྡོགས་ཞེས་བྱའོ།

由于散乱、不正知、五种违品这些不能造成障碍，因此生起信心等力量，故称为五力。
所谓'སཔྟ་བོ་དྷྱཾ་ག'（藏文）'सप्त बोध्यङ्ग'（梵文天城体）'sapta bodhyaṅga'（梵文罗马拟音）'七觉支'（汉译），སཔྟ即七，བོ་དྷི即菩提，ཨཾ་ག即支分，即念、择法、精进、喜、轻安、定、舍，此七于见道中成为证悟真实性的因，故称为七觉支。
另一种说法，依毗婆沙论所说，仅是按名称数目次第解说而已，因为是成就三菩提的近因这七支，故于修道中称为觉支。
所谓'ཱཪྻཱཥྚཱཾ་ག་མཱརྒྒ'（藏文）'आर्याष्टाङ्ग मार्ग'（梵文天城体）'āryāṣṭāṅga mārga'（梵文罗马拟音）'八圣道'（汉译），ཨཱཪྻ即圣，ཨཥྚཱཾ་ག即八支，མཱརྒྒ即道，即正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定，此八圣修道因得阿罗汉果，故称为八圣道支。
另一种说法，依毗婆沙论所说，因为是见未曾见圣果及真实性之道，故说为见道。
四无量称为'ཙ་ཏྭཱཪྻ་པྲ་མཱ་ཎ'（藏文）'चत्वारि प्रमाणानि'（梵文天城体）'catvāri pramāṇāni'（梵文罗马拟音）'四无量'（汉译），即以慈、悲、喜、舍遍及无量无数众生而修，故称为四无量。
禅定与等至等名称称为'དྷྱཱ་ན'（藏文）'ध्यान'（梵文天城体）'dhyāna'（梵文罗马拟音）'禅那'（汉译），即'དྷྱཻ་ཙིཏྟ་ཡན'，是指思维。因专注于无常或空性等一境而修，故称为禅定。
'ཨ་ནཱ་གཱ་མྱ'（藏文）'अनागाम्य'（梵文天城体）'anāgāmya'（梵文罗马拟音）'不还'（汉译），即'ན་སྱ་ཨཱ་གཱ་མྱ'，因初禅等持心能断三界一切烦恼无有不能，故称为无所不能。
'དྷྱཱ་ནཱནྟ་ར'（藏文）'ध्यानान्तर'（梵文天城体）'dhyānāntara'（梵文罗马拟音）'中间禅'（汉译），དྷྱཱ་ན即禅定，ཨནྟ་ར即差别或特殊。在初禅有寻有伺中，殊胜禅定则无寻唯伺，因特别殊胜而得大梵位，故称为殊胜禅定。
'ས་མནྟ་ཀ'（藏文）'सामन्तक'（梵文天城体）'sāmantaka'（梵文罗马拟音）'近分'（汉译），即'ས་མནྟ་བྷ་བ་ཏྭཱཏྶ་མནྟ་ཀ'，ས་མནྟ即近，བྷ་བ即生起或住，通常指为入禅定和无色定等持而提前准备的心的名称，称为近分。

།མཽ་ལ་ཞེས་བྱ་བ། མཱུ་ལེ་བྷ་བ་ཏྭཱདྨཽ་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཱུ་ལ་རྩ་བའམ། གཞིའམ་དངོས། བྷ་བ་ནི་འབྱུང་བའམ་གནས་པ་སྟེ་དོན་དང་སྦྱར་ན། བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་དངོས་ལ་བྱ་བས་དངོས་གཞི་ཞེས་བྱ།ས་མཱ་པཏྟི་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འདུ་ཞིང་གཉིས་མཉམ་པར་བྱེད་པའི་མིང་སྟེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ། ས་མཱ་དྷི་ཞེས་པ་ས་མཱ་དྷི་ཡན་ཏེ་ཨ་ནེ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ མཐུས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་སྡུད་ཅིང་མི་གཡོ་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཇོག་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ།ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པཏྟི་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་ཅིང་ལུས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཅིས་ཀྱང་མི་ཤིགས་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ མཐུན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་བྱ།ཞི་བ་ལ་གནས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་བྱ་བས་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་སཾ་ཛྙཱ་ས་མཱ་པཏྟི་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་འདུ་ཤེས་མེད་པས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པའི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ། ཨཥྚཽ་བི་མོཀྵ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཅན་གྱིས་གཟུགས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་ལ་ སོགས་པས་གཟུགས་ལས་སྐྱོ་ཞིང་ཆགས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ།ཥྚཱ་བྷི་བྷ་བཱ་ཡ་ཏ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ངན་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་གཟུགས་དེ་དག་ ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ཅེས་བྱ།ད་ཤ་ཀྲྀ་ཏྶྣཱ་ཡ་ཏ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་བཅུ་མ་ལུས་པར་ས་ལ་སོགས་པར་མོས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་མིང་སྟེ། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ཞེས་བྱ། ན་བཱ་ནུ་པཱུརྦ་བི་ཧ་ར་ས་མཱ་པཏྟི་ ཞེས་བྱ་བ།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་དགུ་ལ་མཐར་གྱིས་གནས་ཤིང་འཇུག་པའི་མིང་སྟེ། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་བྱ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང་གཟུངས་དང་མངོན་པར་ ཤེས་པའི་མིང་ལ།ཏྲི་ཎི་བི་མོཀྵ་མུ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཞིང་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་སྒོ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཞེས་བྱ། དྷཱ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་ བ་གཟུངས་ཡིན་ཏེ།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་མི་རྗེད་པར་འཛིན་པས་ན་གཟུངས་ཞེས་བྱ། ཥ་ཌ་བྷི་ཛྙཱ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ་ཨ་བྷི་ནི་ཨ་བྷི་ཏ་སྟེ་མངོན་པ། ཛྙཱ་ནི་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་ སེམས་ཤེས་པ་དང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་དྲུག་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ལ། ཨ་དྷྱཱཏྨ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་དྷྱཱཏྨ་ནི་ནང་། ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ནང་གི་ཆོས་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་རྣམས་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པའང་མ་ཡིན། འཇིག་པར་འགྱུར་བའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ།

关于'摩罗'一词，即'摩罗婆伐特瓦摩罗'，其中'摩罗'是根本或基础，'婆伐'是生起或安住，与义理结合，因为是关于禅定和等至的实际修持，所以称为正行。
'三摩钵底'一词，是指心和心所集合专注于一个所缘而平等安住的名称，称为等至。
'三摩地'一词，即'三摩地扬帝阿内那'，由于禅定力使心和心所相续专注于一个所缘而不动摇地安住于禅定中，故称为禅定。
'灭尽等至'一词，是指灭除想和受，使身体金刚等任何方式都不能毁坏，令四大种相应成就，也指以寂静安住的心灭除受和想而入定，因此称为灭尽定。
'无想等至'一词，因为是以无想之心入定，所以也称为无想等至。或者单纯地说，因为该等至是无想的，所以称为无想等至。
'八解脱'一词，即'有色见色'等，通过修习不净观等而厌离色法并从贪著中解脱，因此称为八解脱。
'八胜处'一词，是指以内有色想而见外色好坏等，降伏这些色法而了知，因此称为八胜处。
'十遍处'一词，是指完全缘取十方的地等而作意的禅定名称，称为十遍处。
'九次第等至'一词，是指四禅、四无色定和灭尽定这九种次第安住和入定的名称，称为九次第等至。
关于解脱门、陀罗尼和神通的名称：
'三解脱门'一词，即空性、无相和无愿三者，因为通过这三者而得涅槃、从轮回中解脱之门，故称为三解脱门。
'陀罗尼'一词即总持，因为以正念和正知持守法的文义而不忘失，故称为总持。
'六神通'一词即六种神通，'阿毗'即'现前'，'若'即'了知'，因为现前成就天眼、天耳、他心通、宿命通、神足通和漏尽通这六种，故称为六神通。
关于十八空性中：'内空性'一词，'阿底阿特玛'是内，'空性'是空，因为内在的法即眼、耳、鼻、舌、身、意既非恒常安住，也非会毁灭，因此胜义中眼等无有实体，故称为内空性。

འཇིག་པར་འགྱུར་བའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། བ་ཧིརྡྷཱ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་ བ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིའི་ཆོས་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་དང་། ཆོས་རྣམས་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པའང་མ་ཡིན། འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཨདྷྱཱཏྨ་ བ་ཧིརྡྷཱ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དོན་དམ་པར་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀ་མེད་དེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་གྱི་ཚུལ་དང་བྲལ་བས་ན་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཤཱུནྱ་ཏཱ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་སྟེ།གཞན་གྱིས་སྟོང་པར་བྱར་མེད་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། མ་ཧཱ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་བཅུར་སྟོང་པས་ན་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། པ་ར་མཱརྠ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ། དོན་དམ་པ་ཉིད་ལ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། སཾ་སྐྲྀ་ཏ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་སོ་ཅོག་ལ་བྱ། ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་ པ་ཡང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྟོང་པས་ན་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཨ་སཾ་སྐྲྀ་ཏ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ནི་ནམ་མཁའ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འགོག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་ འདུས་མ་བྱས་ནི་གཞི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་བས་ན་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཏྱནྟ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བས་ན་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཨ་ན་བ་རཱ་ གྲཱ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ལ་དབུས་ཀྱང་སྟོང་པས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཨ་ན་བ་ཀཱ་ར་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་བ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ནི་དོར་བ་སྟེ་དོར་བ་མེད་པས་ན་ཨ་ན་བ་ཀ་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུམ་པའི་ནང་དུ་ཆུ་ བླུགས་པ་ལས།ཆུ་ཕོ་ནས་སྟོང་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱིས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དོར་ཞིང་བསལ་བ་མེད་པས་ན་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། པྲ་ཀྲྀ་ཏི་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་མ་མཛད་དེ།རང་བཞིན་གྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། སརྦྦ་དྷརྨྨ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ།དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། སྭ་ལཀྵ་ཎ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་མྱོང་ བའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་ཚོར་བ།

由于不是永恒存在也不是毁灭，因此胜义中眼等无实体，故称为内空性。所谓'bahirdhā-śūnyatā'即外空性，外在诸法色、声、香、味、触、法既非恒常，也非毁灭，因此胜义中色等无实体，故称为外空性。
所谓'adhyātma-bahirdhā-śūnyatā'即内外空性，胜义中十二内外处无能取所取二者，远离境与境的方式，故称为内外空性。所谓'śūnyatā-śūnyatā'即空性空性，一切法的空性之空性为空，因为不被他者所空，故称为空性空性。
所谓'mahā-śūnyatā'即大空性，器世间大曼荼罗十方为空，故称为大空性。所谓'paramārtha-śūnyatā'即胜义空性，是指胜义涅槃，胜义本身也称为空性。
所谓'saṃskṛta-śūnyatā'即有为空性，有为是指三界所摄一切，三界所摄如幻，远离生住灭而空，故称为有为空性。所谓'asaṃskṛta-śūnyatā'即无为空性，无为是指虚空、真如和二种灭，非由因缘所成，无为以自性空故称为无为空性。
所谓'tyanta-śūnyatā'即离边空性，远离常断有无等边，故称为离边空性。所谓'anavarāgra-śūnyatā'即无始终空性，轮回无始无终，中间也空，故称为无始终空性。
所谓'anavakāra-śūnyatā'，'avatakāraṇa'即舍弃，无舍弃故称'anavakāra'，不像瓶中注水后倒空水那样，一切法本来自性空，无舍无遣，故称为无舍空性。
所谓'prakṛti-śūnyatā'即自性空性，一切法非声闻、缘觉、如来所作，自性非有为亦非无为，故称为自性空性。所谓'sarvadharma-śūnyatā'即一切法空性，一切法是指蕴界处等有为无为一切法，彼等皆空，故称为一切法空性。
所谓'svalakṣaṇa-śūnyatā'即自相空性，自相是指色以可色为相，受以领受为相

རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་མྱོང་ བའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་ཚོར་བ།མཚན་མར་འཛིན་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སོ་སོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བརྟག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཨ་ནུ་པ་ལམྦྷ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདས་ པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཆོས་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་གུད་ན་མེད་པས་ན་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། བྷཱ་བ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡང་དངོས་པོར་གཟུང་དུ་རུང་བའི་རང་བཞིན་ མེད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ།སྭ་བྷཱ་བ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདུ་འཕྲོད་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་རང་དབང་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཨ་བྷཱ་བ་སྭ་བྷཱ་བ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་ བ།དངོས་པོ་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་མཐོང་བ་དང་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ། མཐོང་བ་དང་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་མཐོང་བས་ཀྱང་མ་བྱས་ཤེས་པས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ། ཤ་མ་སྠ་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་མེ་བསྟི་ཏི་ཤ་མ་སྠ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤ་མ་ནི་ཞི་བ་དང་། སྠ་ནི་གནས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱིས་སེམས་གཡེང་བཞི་བར་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་གང་སྒོམ་པ་དེ་ལ་སེམས་རྩེ་ གཅིག་ཏུ་ཁུགས་པའི་མིང་ཡིན་པས་ན་ཞིག་ནས་ཞེས་བྱ།བི་པ་ཤྱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་བི་ནི་བི་ཤེ་ཥ་སྟེ། ཁྱད་པར་རམ་ལྷག་པ། པ་ཤྱ་ན་ནི་མཐོང་བའམ་ལྟ་བ་ལ་བྱ། སྤྱིར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ། ཡོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ ཡུ་ཛིར་ཡོ་ག་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་མིང་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ། ཡོ་ནི་ཤ་མ་ན་སྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོ་ནི་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སྟེ་ཐབས་སམ་རྒྱུད་ལ་བྱ། ཤ་ནི་ཤ་ན་ས་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐབས་དང་ཚུལ་དེ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སྟོན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་ན་མི་ སྡུག་པ་སྒོམ་པས་འདོད་ཆགས་གཞིལ་བ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྒོམ་པས་གཏི་མུག་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐབས་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྒོམ་པའི་མིང་ཡིན་པས་ན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དུ་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་ པའི་མིང་ལ།ཙ་ཏུ་རཨཱ་རྱ་སཏྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཙ་ཏུར་ནི་བཞི། ཨཱརྱ་ནི་འཕགས་པ། སཏྱ་ནི་བདེན་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་བཞི་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པར་གཟིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བཅས་པས་བདེན་པར་མི་མཐོང་བས་ ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཞེས་བྱ།དུཿཁ་སཏྱ་ཞེས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ ལ།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ།

自相空性是指：由于色法具有可见性而称为色，由于能感受而称为受，由于能执取相而称为想等，各别法的自相仅是假立，并无实体，故称为自相空性。
无所得空性是指：过去、现在、未来三时所摄诸法的行相皆不可得，离法外亦无实体，故称为无所得空性。
无性空性是指：无实法中亦无可执为实有的自性，故称为无性空性。
自性空性是指：和合所生诸法不能自主生起，是依缘而起，故无自性，因此称为自性空性。
无性自性空性是指：了知无实法的见解与智慧称为无实法自性。此见解与智慧二者，非由见所作，亦非由智所作，因自性本空，故称为无性自性空性。
关于止观等名称：'奢摩他'(śamatha)，'奢'(śama)是寂静，'他'(stha)是安住，即心不为色等境所散乱，于所修禅定一心专注，故称为止。
'毗婆舍那'(vipaśyanā)，'毗'(vi)是殊胜，'舍那'(paśyanā)是见，一般指以智慧殊胜了知诸法自性，故称为观。
'瑜伽'(yoga)，源自'yujir yoga'，是止观双运禅定之名，故称为瑜伽。
'如理作意'(yoniśomanaskāra)，'yoni'即'upāya'，是方便或因，'śa'即'śanasati'，是修习或显示方便与方法，一般指修不净观以降伏贪欲，修缘起以断除愚痴等，是如理修习之名，故称为如理作意。
关于四圣谛十六行相等名称：'四圣谛'(caturāryasatya)，'catur'是四，'ārya'是圣，'satya'是谛，即苦、集、灭、道四谛。圣者如实见此为谛，而具颠倒的凡夫不见为谛，故称为四圣谛。
'苦谛'(duḥkhasatya)是指：有漏诸行中可意者为坏苦所苦，不可意者为苦苦所苦，除此之外的其他诸行为行苦所苦。五蕴具足三苦，故称为苦谛。

ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ། ས་མུ་ད་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ས་མུ་ད་ཡ་ཏྱ་སྨཱད་ཀརྨྨ་ཀླེ་ཤ་ལཀྵ་ཎཱད་ཅེས་འབྱུང་བས་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་སླར་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ། ལས་ནི་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནི་རོ་དྷ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་དྷྱནྟེ་ཨསྨིན་སརྦ་ཀླེ་ཤ་ཨི་ཏི་ཞེས་འབྱུང་བས་འགོག་པ་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འགག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཞེས་བྱ།མཱརྒྒ་ཞེས་བྱ་བ་མཱརྒྒ་ཡནྟི་ཨ་ནེ་ན་ནི་རོ་དྷ་མི་ཏི་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ལམ་དེས་འགོག་པ་ཚོལ་བའམ་མཚོན་པའམ་དམིགས་པའམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ བ་ལ་བྱ་སྟེ་ལམ་ཞེས་བྱ། ནི་ཏྱ་ཞེས་བྱ་བ་པྲ་ཏྱེ་ཡནྡྷི་ན་ཏྭཱ་ད་ཨ་ནི་ཏྱ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་སྟེ། རྐྱེན་ཚོགས་ན་ནི་འབྱུང་ལ་རྐྱེན་དང་བྲལ་ན་ནི་འགག་སྟེ་རང་དབང་མེད་པས་ན་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ། དུཿཁ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དུ་ན་པི་ཌཱརྠ་ཀ་ཏྭཱད་ཅེས་འབྱུང་སྟེ། གནོད་པའི་ ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཤཱུ་ནྱ་ཞེས་བྱ་བ། ཨཱཏྨི་ཡ་དྲྀཥྚི་བི་པཀྵ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། བདག་གིར་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་མེད་ཅིང་སྟོང་པས་ན་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ནཱཏྨ་ཞེས་བྱ་བ་ཨཱཏྨ་ཞེས་བྱ་བ་ཨཱཏྨ་དྲྀཥྚི་བི་བཀྵེ་ཨ་ནཱཏྨ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ཧེ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ཧེ་ཏུ་བཱི་ཛ་དྷརྨྨ་ཡོ་གེ་ན་ཞེས་འབྱུང་བས་ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། ས་མུ་ད་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་པྲ་དུརྦ་ཡོ་གེ་ན་ཞེས་འབྱུང་བས་འབྱུང བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ།པྲ་བྷ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སཾ་བནྡྷ་ཡོ་གེ་ན་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ། པྲ་ཏྱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་བྷི་ནི་ཤཱ་དྷ་ནི་ཏྱརྠེ་ན་པྲ་ཏྱ་ཡ་ཞེས་འབྱུང་བས་མངོན་པར་གྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་འཇི་བ་དང་དབྱུ་གུ་དང་འཁོར་ལོ་དང་སྲད་བུ་དང་ཆུ་རྣམས་ཚོགས་པ་ལས་བུམ་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་ན་རྐྱེན་ཞེས་བྱ། ནི་རོ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་དྷ་སྐནྡྷ་པ་ར་མ་ནི་རོ་དྷ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཕུང་པོ་འཇིག་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་འགོག་ པ་ཞེས་བྱ།ཤཱནྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཏྲྱགྣི་ནིརྦྦཱ་ནཱད་ཤཱནྟ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་མེ་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་པར་བྱས་པས་ན་ཞེ་བ་ཞེས་བྱ། པྲ་ཎི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རཱུ་བ་དྲ་བཱད་ཏྭཱན་ཞེས་འབྱུང་བས་གནོད་པ་མེད་པའི་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ། ནི་སྶ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་སརྦ་ཨ་བཀྵ་ལ་བི་ཡུཀྟ་ཏྭཱད་ནིསྶ་ ར་ཎ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ་སྐྱོན་རྣམས་ལས་བྱུང་བའམ།བྲལ་བས་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ། མཱརྒྒ་ཞེས་བྱ་བ་ག་མ་ནཱ་རྠེན་མཱརྒྒ་ཞེས་འབྱུང་བས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ལམ་ཞེས་བྱ། ནྱཱ་ཡ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡོ་གེ་ཡུཀྟ་ཏྭཱད་ནྱཱ་ཡ་ཞེས་འབྱུང་བས་རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་བཤད་པས་ལམ་དེ་འཁྲུལ་པ་མེད་ཅིང་ཚད་མར་གྱུར་པས་ན་རིགས་པ་ཞེས་བྱ།པྲ་ཏི་པཏྟ་ཞེས་པ་སམྱཀྦྲ་ཏི་པ་ད་ནཱརྠེ་ན་པྲ་ཏི་པཏྟ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།

由于五蕴具有三苦，故称为苦谛。所谓'集'（samudaya），如经中说'由于业和烦恼的特征而生起'，是指从业和烦恼等特征中生起苦。其中烦恼是指贪欲等，即欲求在三有中再次出生的烦恼。业是指不善业和有漏善业，称为集。
所谓'灭'（nirodha），如经中说'于此灭尽一切烦恼'，因为获得灭而使一切烦恼灭尽，故称为灭。所谓'道'（mārga），如经中说'由此寻求、显示、缘取或获得灭'，是指由此道寻求、显示、缘取或获得灭，故称为道。
所谓'无常'（nitya），如经中说'由依缘故为无常'，因为依赖因缘，故为无常。因缘聚合则生起，离开因缘则灭尽，因无自在性故称为无常。所谓'苦'（duḥkha），如经中说'由具有损害义'，因为有损害故称为苦。
所谓'空'（śūnya），如经中说'是我所见的对治'，是我所见的对治，因为无我所而空，故称为空。所谓'无我'（anātma），如经中说'是我见的对治'，是我见的对治，因为无外道所计的我及众生等，故称为无我。
所谓'因'（hetu），如经中说'由种子法相应'，因为以种子法的方式成为五蕴之因，故称为因。所谓'集'（samudaya），如经中说'由生起相应'，以生起的方式故称为集。
所谓'生'（prabhava），如经中说'由相续相应'，以相续的方式为因，因为因果相续而生，故称为遍生。所谓'缘'（pratyaya），如经中说'由成就义为缘'，以成就的意义称为缘。
譬如泥土、杖、轮、绳、水等和合而成瓶，故称为缘。所谓'灭'（nirodha），如经中说'蕴的究竟灭'，因为蕴灭尽而无，故称为灭。
所谓'寂静'（śānta），如经中说'由三火寂灭为寂静'，因为灭除贪、嗔、痴三火，故称为寂静。所谓'胜'（praṇīta），如经中说'由无损害性'，故称为无害的殊胜。
所谓'出离'（niḥsaraṇa），如经中说'由远离一切过失为出离'，远离一切过失，从过失中出离或解脱，故称为出离。所谓'道'（mārga），如经中说'由行走义为道'，是指行走的意义，因为入于圣道而趣向涅槃的意义，故称为道。
所谓'理'（nyāya），如经中说'由具有正理性为理'，因说具有正理，由于此道无错谬且为量，故称为正理。所谓'行'（pratipatti），如经中说

པྲ་ཏི་པཏྟ་ཞེས་པ་སམྱཀྦྲ་ཏི་པ་ད་ནཱརྠེ་ན་པྲ་ཏི་པཏྟ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་དོན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ། ནིཪྻཱ་ཎི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཨཏྱནྟ་ ས་མ་ཏི་ཀྲ་མཱ་ད་ནིཪྻཱ་ཎི་ཀ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་བྱུང་བས་སླར་འཁོར་བར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ནནྟ་ཪྻ་མཱརྒྒ་ཞེས་བྱ་བ། ཨ་ནནྟ་ཪྻ་ནི་ཀླེ་ཤཻ་རནྟ་རི་དུ་ན་ཤཱཀྱ་ཏྭཱད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པས་བར་ཆད་མི་ནུས་པས་ན་བར་ཆད་མེད་པ་ཞེས་བྱ། མཱརྒྒ་ནི་ལམ་སྟེ་སྤྱིར་ ན་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་བཟོད་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཆོམ་རྐུན་དང་འདྲ་བ་སྒོར་ཕྱུང་ཞིང་སྤངས་པ་ལ་བྱ་བས་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཞེས་བཏགས།བི་མུཀྟ་མཱརྒྒ་ཞེས་བྱ་བ་བི་མུཀྟ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། མཱརྒྒ་ནི་ལམ་སྟེ་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ བའི་ཤེས་པས་རྐུན་པོ་སླར་མི་འོང་བར་སྒོ་བཅད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ། ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱནྟི་ཀ་ཀུ་ཤ་ལ་མཱུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་མང་པོ་འཕེལ་ཞིང་འབྱུང་བའི་མིང་སྟེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཇུག་ལ་ འབྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ།ཀྵ་ཡ་ཛྙཱ་ན་བི་ཀ་ཀུ་ཤ་ལ་མཱུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཟད་པ་ཤེས་བ་སྐྱེས་པའི་འཕྲལ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་མང་པོ་སྐྱེས་པའི་མིང་སྟེ། ཟད་པ་ཤེས་པས་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་དུཿཁེ་དྷརྨྨ་ཛྙཱ་ན་ཀྵཱནྟི་ཞེས་བྱ་བ་དུཿཁེ་ནི་ སྡུག་བསྔལ།དྷརྨྨ་ནི་ཆོས། ཛྙཱ་ན་ནི་ཤེས་པ། ཀྵཱནྟི་ནི་བཟོད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བར་བཟོད་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ། དུཿཁེདྷརྨྨ་ཛྙཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ རྗེས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ།དུཿཁེ་ནྭ་ཡ་ཀྵཱནྟི་ཞེས་བྱ་བ་དུཿཁེ་བི་ཤ་ཡེ་ཨ་ནུ་པཤྩད་ཨ་ཡ་ཨ་བ་ག་མ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པར་བཟོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་བཟོད་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་ཏེ། ས་ལ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་ལ། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། གནམ་ ལ་ཡར་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བས་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་གཅིག་གི་ཡུལ་གཅིག་གིས་མི་མཐོང་།ཀུན་འབྱུང་བ་མན་ཆད་ལྷག་མ་གསུམ་ཡང་འདི་བཞིན་བཤད། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གསུམ་ལ། ཨ་ནཱ་ཛྙཱ་ཏ་མཱ་ཛྙཱ་ཏཱ་སྱ་མིནྡྲི་ཡན་ཞེས་བྱ་བ་མི་ ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་སྔོན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་མཐོང་བ་ལ་དབང་ བྱེད་པས་ན་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ།ཱ་ཛྙཱ+ེ་ནྡྲི་ཡན་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གཞན་མེད་ཀྱི།

pratipatti是由samyakpratipadanārthena pratipatti而来，意为以正确获得之义而修行。
niryāṇika是由atyanta samatikramād niryāṇika而来，意为由于完全超越而不再轮回转生，故称为出离。
ānantaryamārga，其中ānantarya是kleśairantaritum na śakyatvād，意为烦恼不能间断，故称为无间。mārga是道，一般而言，住于修道时，忍成为烦恼的对治，因烦恼如盗贼般被驱除而断，故称为无间道。
vimuktamārga中，vimukta是解脱，mārga是道，即在修道中，以离烦恼的智慧如同关闭大门使盗贼不再来临，故称为解脱道。
abhisamayāntika kuśalamūla是获得见道后，证悟真如之后世间善法增长的名称，称为现观后所生善根。
kṣayajñānavika kuśalamūla是阿罗汉生起尽智时立即产生众多世间善法的名称，称为尽智所得善根。
十六心刹那中，duḥkhe dharmajñānakṣānti，duḥkhe是苦，dharma是法，jñāna是智，kṣānti是忍，由于对苦谛如实了知法性而安忍，故为智慧之名，称为苦法智忍。
duḥkhe dharmajñāna是在法智忍之后如实了知苦谛法性，故称为苦法智。
duḥkhe'nvayakṣānti是duḥkhe viṣaye anupaścād aya avagama而来，如同于欲界苦谛有法智忍一样，对色界、无色界法智生起忍，故称为苦随觉智。法智缘于欲界，如观地面；随觉智是色界、无色界烦恼的对治，如仰观天空，因此法智与随觉智二者互不见彼此境界。
集谛以下其余三谛也如是解说。
关于未知当知等三根，anājñātamājñāsyāmīndriyaṃ是未知当知根，即见道的意根、乐根、喜根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根等，由于能使先前未见圣谛者见到圣谛，具有遍知之力，故称为未知当知根。
ājñendriyaṃ是已知根，在修道中已无其他所知境。

སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གཞན་མེད་ཀྱི། བག་ལ་ཉལ་ལྷག་མ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་སོགས་པའི་དབང་ པོ་དགུས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། ཨཱ་ཛྙཱ་ཏཱི་ཡིནྡྲི་ཡན་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཏེ།ཤེས་པ་དེ་དང་ལྡན་པས་གང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཡིད་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དགུ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། ལམ་བཞི་ལ། དུཿཁ་པྲ་ཏི་པདྡྷྱ་ན་ དྷྱཱ་བྷི་ཛྙཱ་ཞེས་བྱ་བ་བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་ལ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟ་བུ་ལྷག་མཐོང་མེད་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་དང་།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ལྟ་བུ་ལྷག་མཐོང་གི་ཤས་ཆེ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡ་ཆར་ གྱུར་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དཀའ་ལ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ཤེས་པའི་མིང་སྟེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ། དུཿཁ་པྲ་ཏི་པ་ཏཀྵི་པྲཱ་བྷི་ཛྙཱ་ཞེས་བྱ་བ་བསམ་གཏན་བཞི་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟ་བུ་ལྷག་མཐོང་མེད་ལ་ཞི་ གནས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་དང་།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ལྟ་བུ་ལྷག་མཐོང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ཞི་གནས་ཆུང་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡ་ཆར་གྱུར་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དཀའ་ལ། གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཤེས་པའི་མིང་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་ པ་མྱུར་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ།སུ་ཁཱ་པྲ་ཏི་པདྡྷྱ་ན་དྷྱཱ་བྷི་ཛྙཱ་ཞེས་བྱ་བ་བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་ཞིང་བསལ་སླ་ལ། གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ཤེས་པའི་མིང་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་སླ་བའི་ལམ་ཞེས་ བྱ།སུ་ཁ་པྲ་ཏི་པ་ཏ་ཀྵི་པྲཱ་བྷི་ཛྙཱ་ཞེས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་ཞིང་བསལ་སླ་ལ། གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཤེས་པའི་མིང་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་སླ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་ལ་སཾ་བྲྀ་ཏི་ས་ཏྱ་ཞེས་བྱ་བ་སཾ་བྲྀ་ཡ་ཏེ་ཨ་ན་ཡ་ཏྭཏྟ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པས་ན་ཡང་དག་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ། ཡང་གཅིག་ཏུ་ན། ལོ་ཀ་སཾ་བྲྀ་ཏྱཱ་སཏྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་སྟོང་ པ་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་གྲགས་པ་ཙམ་དུ་བདེན་པ་སྟེ།ཀུན་གྱིས་ཤེས་ཤིང་རྫོབ་པ་ལ་བྱ་བར་དབུ་མའི་གཙུག་ལག་ལས་བཤད། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ ནས་ཇི་སྙེད་དུ་ཡི་གེ་དང་ཚིག་འབྲུས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།མདོ་སྡེ་དང་དབུ་མའི་གཞུང་བཙན་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བཏགས། པ་ར་མཱརྠ་ཞེས་བྱ་བ་པར་མ་ནི་མཆོག་གམ་དམ་པ། ཨརྠ་ནི་དོན་ནམ་དགོས་པ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་དོན་སྒྲུབ་ཅིང་ དགོས་པ་བྱ་བའི་མཆོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་བྱ།ཡང་གཅིག་ཏུ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་དམིགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ་དོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།

在修行道中没有其他应当了知的对境，为了断除剩余的随眠，以修行道的意等九根了知圣道谛，由于具有了知而得到诸根的自在，故称为遍知根。
所谓'Ājñātīyindriya'是具有了知的根，在无学道中获得阿罗汉果后，了知一切所应了知的，由于具有此了知，其心相续中具有意等九根，能令此生安乐并获得涅槃，故称为具有了知的根。
关于四道，所谓'duḥkha-pratipad-dhyānābhijñā'是指除四禅地外，如无色定等无有胜观而止观偏重，以及未至定初禅等胜观偏重而止观不均衡，烦恼难断，是钝根者智慧的名称，称为迟钝难行道。
所谓'duḥkha-pratipat-kṣiprābhijñā'是指除四禅地外，如无色定等无有胜观而止观偏重，以及未至定初禅等胜观偏重而止观微弱，止观不均衡，烦恼难断，是利根者智慧的名称，称为迅速难行道。
所谓'sukha-pratipad-dhyānābhijñā'是指在四禅地中修习止观双运，烦恼易断易除，是钝根者智慧的名称，称为迟钝易行道。
所谓'sukha-pratipat-kṣiprābhijñā'是指在四禅地中修习止观双运，烦恼易断易除，是利根者智慧的名称，称为迅速易行道。
关于世俗谛和胜义谛，所谓'saṃvṛti-satya'，即'saṃvriyate anayatvāt'，由于有分别的智慧遮蔽了见到事物的真实性，故称为真实遮蔽。
或者，所谓'loka-saṃvṛtyā-satya'，即一切法虽无自性而空，但世间颠倒见到事物生起等，仅是世间言说和共识中的真实，如中观论中说是大家所知的世俗。
如《无尽慧所说经》等中所说的一切文字词句都是世俗谛，应以经典和中观论为准，安立为世俗谛。
所谓'paramārtha'中，'parama'是最高或殊胜，'artha'是义或目的，即唯一成办义利、作为最胜目的的断除一切痛苦的涅槃。
或者说是出世间最胜智慧所缘的行境或所成义。

འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་དམིགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ་དོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། སཏྱ་ནི་བདེན་པ་སྟེ། འཕགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་གཟིགས་ པ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་བདེན་པས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ།ལུང་དུ་བསྟན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་ལ། ཨེ་ཀཱཾ་ཤ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆིའམ་མི་འཆི་ཞེས་འདྲི་ན། གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་ཐམས་ཅད་འཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ཏེ།མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ། བི་བྷ་ཛ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱེའམ་ཞེས་འདྲི་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྐྱེ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་མིང་སྟེ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ། པ་རི་བྲྀཙྪ་བྱཱ་ཀ་ར་ ཎ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འདི་བཟང་ངམ་ངན་ཞེས་འདྲི་ན།གང་དང་གང་སྒྲུན་ཞེས་སླར་དྲི་སྟེ། ལྷ་དང་སྒྲུན་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་ངན་ཞེས་བྱ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་སྒྲུན་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ། སླར་དྲིས་ནས་ལན་བླན་པའི་མིང་སྟེ་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ། སྠཱི་ཏྱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ སེམས་ཅན་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་འདྲི་ན།སེམས་ཉིད་དངོས་པོར་མེད་པས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དཀར་རམ་སྔོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ལུང་མི་བསྟན་པས་ན་གཞག་པའི་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ། མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་པ་རི་ཀལྤི་ཏ་ལཀྵ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།པ་རི་ས་མཾ་ཏཱད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུའམ་ཀུན་ཏུ། ཀལྤི་ཏ་ནི་མེད་པའམ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ། སྤྱིར་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བཅས་པའི་ཆོས་ནན་གྱིས་བརྟགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ། པ་ར་ཏནྟྲ་ལཀྵ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།པ་ར་ནི་གཞན། ཏནྟྲ་ནི་ཏནྟྲ་སྟེ་ཛནྨྱ་ཏེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཤིང་རང་མི་འབྱུང་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་འབྱུང་བའི་མིང་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ། པ་རི་ནིཥྤནྣ་ལཀྵ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མི་འགྱུར་བ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་གྲུབ་པས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ། དགོངས་པ་བཞི་ལ། ཙ་ཏྭཱ་རོ་ཨ་བྷི་པྲཱ་ཡ་ཞེས་པ་དགོངས་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཚོགས་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པ་ལ་དགོངས་ ཏེ།འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ང་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ལྟ་བུ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན།གདོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་ལ་སྔར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལེགས་པ་བརྗོད་ལ་ཕྱིས་སྨད་པ་ལྟ་བུ་གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པའི་མིང་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ། ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་ལ། ཙ་ཏྭཱ་ཡཱ་བྷི་སནྡྷི་ཞེས་བྱ་བ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཆོས་ལ་དྲངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལས་བདག་དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུ་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་བཤད་པ དང་།གཞན་གྱི་དབང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་བཤད་པ་དང་།

是出世间最胜智慧的所缘境界或所成就的对境，萨底耶是真谦的意思，即对于诸圣者无颠倒见解者而言，是涅槃和无生的真实，故称为胜义谛。
预言的分类名称中，'艾康夏毗耶迦热纳'是指当问众生是否都会死时，一向决定地说'一切众生都会死'，称为一向记。'毗跋阇毗耶迦热纳'是指当问众生是否都会转生时，分别说'有烦恼者会转生，无烦恼者不转生'，称为分别记。
'巴利布里查毗耶迦热纳'是指当问此人是好是坏时，反问'与谁相比'，若说与天人相比则说坏，若说与地狱众生相比则说好，这种反问后回答的名称称为反诘记。
'斯提底耶毗耶迦热纳'是指当问众生与蕴是一是异时，因心性本无实体，如同石女儿是白是黑般不可说，因不予记别故称为置记。
三相中，'巴利迦尔毗达拉克夏纳'是遍计所执相，'巴利萨曼达'是遍或普遍，'迦尔毗达'是指无或增益，一般指对带有能取所取的法强加执著，称为遍计所执相。
'巴热檀特拉拉克夏纳'是依他起相，'巴热'是他，'檀特拉'是檀特拉即生，指依赖他缘而不能自生，是缘起的名称，称为依他起相。
'巴利尼师般纳拉克夏纳'是圆成实相，即真如和正智二者以不变和无颠倒的方式圆满成就，故称为圆成实相。
四种密意中，'遮多若阿毗般耶'是四种密意，即对法身和资粮等平等密意，如说'过去诸佛也是我'等平等性密意；如说'仅闻如来名号即能现前证得无上正等正觉'等异时密意；如说'供养恒河沙数佛才能通达大乘义'等别义密意；如对一补特伽罗先赞其布施等善行后又诃责等补特伽罗意乐密意的名称，称为四种密意。
四种隐密中，'遮多耶毗三地'是四种隐密，即为引导众生入法而在小乘中说有我和补特伽罗等的引入隐密，说遍计所执无实体，说依他起是缘起等。

གཞན་གྱི་དབང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་བཤད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མི་འགྱུར་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོར་ཆོས་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་གནས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱད་པ་དཀའ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་འདི་བཞི་ལྡེམ་བུ་བཞིན་དུ་ཚིག་ཐེལ་གྱིས་མི་གདབ་པར་བསྒྱུར་ཏེ བསྟན་པ་ཡིན་པས་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ། བྷི་པྲཱ་ཡ་དང་མ་འདོམ་ན་ཨ་བྷི་སནྡྷི་ཡང་དགོངས་པར་གདགས། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རཱུ་པ་སྐནྡྷ་ནི་རཱུ་པ་ཎྱཱད་རཱུ་པཾ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལག་པ་དང་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཤིང་གནོད་པར་བྱར་རུང་བས་ ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ།སྐནྡྷ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་བཟང་ངན་དང་ཆེ་ཕྲ་ཡོད་དོ་ཅོག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་མིང་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ། བེ་ད་ནཱ་སྐནྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ནུ་བྷ་བ་ལཀྵ་ཎ་བེ་ད་ན་ཎ་ཀ་མི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་ གསུམ་མྱོང་བར་མ་ལུས་པར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་མིང་སྟེ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ།སཾ་ཛྙཱ་སྐནྡྷ་ནི་ནི་མིཏྟ་ཛྙཱ་གྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འདི་ནི་དཀར་པོའོ། །འདི་ནི་སྔོན་པོའོ། །འདི་ནི་བཟང་ངོ་། །འདི་ནི་ངན་ནོ་ཞེས་མཚན་མར་འཛིན་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་། དེ་ མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བ་ལས་ཤེས་པ་འབྱུང་ཞིང་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་བྱ་བས་ན་སྙམ་ཤེས་ཞེས་སུ་ཡང་དྲང་དུ་རུང་གིས་ཀྱང་མིང་སྔར་བཏགས་པ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་སུ་བཏགས།སཾ་སྐཱ་ར་སྐནྡྷ་ནི་ཨ་བྷི་སི་སྐཱ་ར་ལཀྵ་ཎ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་ནས་འདུ་བྱེད་ཕྱི་མ་འབྱུང་ཞིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ།བི་ཛྙཱ་ན་སྐནྡྷ་ནི་བི་ཛྙཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡུལ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་བསྡུས་པའི་མིང་ཡིན་པས་ ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ།བི་ཛྙཱཔྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྙིང་ལ་ཅི་སེམས་པ་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ། ཨ་བི་ཛྙཱ་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡོམ་པ་ ཡང་མ་ཡིན།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། འདི་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པར་མི་རུང་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ། ཙིཏྟ་སཾ་པྲ་ཡུཀྟ་ཞེས་བྱ་བ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདུས་པ་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་ པའི་དབང་པོའི་རྟེན་མཚུངས་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ཤེས་ཤིང་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་དང་། སེམས་དང་སྔ་ཕྱི་མཉམ་དུ་འབྱུང་སྟེ་དུས་མཚུངས་པ་རྣམས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་མང་ཉུང་ མཉམ་པར་འབྱུང་སྟེ་རྫས་མཚུངས་པ་དང་།མཚུངས་པ་འདི་ལྔས་སེམས་དང་མཉམ་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མིང་སྟེ་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ། དཽཥྛུ་ལྱ་ཞེས་བྱ་བ་དུ་ནི་སྨད་པའམ་ངན་པ། ཥྛཱ་ན་ག་ཏི་ནི་བྲྀ་ཏཽ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གནས་པ་ལ་བྱ། ལ་ནི་ཨཱ་ད་ན་སྟེ་ལེན་བའམ་འཛིན་པའོ།

如同解释他缘起的依他起性，以及解释圆成实性不变和颠倒这样的特征隐密意趣，
以及为对治众生八万四千行为而说种种法门这样的对治隐密意趣，
以及如说'住于烦恼则得菩提之最胜'这样针对菩提难行而说烦恼等转变隐密意趣，
这四种如同弯曲一样不直接表述而转变宣说的，故称为四种隐密意趣。
若不与意趣（bhiprāya）相混，则意趣（abhisandhi）也可安立为意趣。
关于蕴、界、处：色蕴即rūpa skandha，称为rūpaṇyād rūpaṃ，因为可被手、杖等损害而称为色。
skandha是三世中一切好坏、大小色法集合之名，称为色蕴。
vedanā skandha即anubhava lakṣaṇa vedanaṇaka mika，是指将乐、苦等三种感受无余集合之名，称为受蕴。
saṃjñā skandha即nimitta jñāgra，对色等说'此是白色、此是蓝色、此是好、此是坏'等取相的所缘境，
以及等无间缘等和合而生起识，认为'此是'而执取相，故也可译为想识，但仍如前安立为想。
saṃskāra skandha即abhisiskāra lakṣaṇa，由思等业推动而生起后有诸行，具有明显造作的特征，故称为行蕴。
vijñāna skandha即vijñāna，是集合了眼等八种分别了知种种不同境的识之名，故称为识蕴。
vijñapti即以身语行为方式使他人了知内心所思的善、不善、无记，故称为表色。
avijñapati即律仪、不律仪、非律仪非不律仪，这些不像表色那样能被他人了知和理解，故称为无表色。
citta saṃprayukta即心心所和合属于一类，具有同一眼等根所依、
同一色等所缘、以了知执取境的方式而相同、与心前后同时生起而时间相同、
心与心所事物多少相等而生起的实体相同，由于具有这五种相同而与心相应，故称为心相应。
dauṣṭhulya中，du是指卑劣或恶劣，ṣṭhāna gati是指vṛtau即住，la是ādana即取或执。

། གཅིག་ཏུ་ན་དུཥྚུ་ནི་ཉེས་པའམ་སྐྱོན་གྱི་མིང་ལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། སྤྱིར་ན་ལྟུང་བ་དང་སྒྲིབ་པའི་མིང་སྟེ་གནས་ངན་ལེན་དུ་བཏགས། ཨ་ནུ་ཤ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་དང་སྦྱར་ན་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས ཀྱང་བརྟག་དཀའ་སྟེ་ཕྲ་བ་དང་།དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་བྱ་གནམ་ལ་འཕུར་བའི་གྲིབ་མ་ལ་ཆུ་སྲིན་སྙེག་པའི་མིང་སྟེ་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ། མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་མ་བྱུང་སྟེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ དུ་ཉལ་བ་ནི་ཨ་ནུ་ཤ་ཡ་སྟེ་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ།ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་བྱུང་སྟེ་ལངས་པའི་མིང་ནི་པ་རི་བྱུཏྠཱ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ལངས་པ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཆོས་མངོན་པའི་སྐབས་སུ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་གདགས། མདོ་སྡེ་བའི་སྐབས་སུ་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་གདགས། ཨཱ་ཡ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ། ཨཱ་ཡ་ན་ཏྭཾ་ནཱནྟཱི་ཏི་ཨཱ་ཡན་ཏྭཾ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ། དྷཱ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་དྷཱ་ཏྭརྠ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཁམས་དང་རིགས་སམ་འབྱུང་ཁུངས་ཀུན་ལ་ཡང་བྱ་མོད་ཀྱི་སྔོན་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་ཁམས་ཞེས བཏགས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་པྲ་ཏི་ཏྱ་ས་མུཏྤ་ད་ཞེས་བྱ་བ་པྲ་ཏི་ཏ་ནི་རྟེན་པའམ་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བྱ། སཾ་ནི་སཾ་བནྡྷ་སྟ་འབྲེལ་པ་ལ་བྱ། ཨུཏྤ་ཏྟ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚིག་སྟེ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་རང་དབང་དུ་མི་སྐྱེའོ།

首先，'杜斯图'是过失或缺陷的名称，如前所述。一般而言，是堕罪和障碍的名称，被称为恶行。
'阿努舍耶'如果按照阿毗达磨论典来说，是指在未获得圣者智慧之前，遍布于有情心相续中，难以察觉而微细，与所缘相应而令烦恼增长广大，就像海鸟飞翔时其影子被水中鱼追逐的比喻，称为随眠。
依经部宗观点，烦恼未现行而以习气形式潜伏的状态称为阿努舍耶，即随眠。烦恼现行而生起的名称叫做'巴利优他那'，即普遍生起。因此在阿毗达磨中称为随眠，在经部宗中称为随眠。
'阿雅陀'，即'阿雅那当南帝伊帝阿雅那当'，是指通过眼和色等处门而生起并增长识，故称为处。
'达图'即'达特瓦尔他'，虽然可用于界、种类或来源等一切，但仍按照往昔惯例称为界。
缘起称为'般帝提萨母特巴达'，其中'般帝特'指依止或成为缘，'桑'即'桑班达'指相连，'乌特巴特'是生起之词，表示内外诸法不能自主生起。

རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱ་སྟེ་སྔ་མ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་འབྱུང་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ།དགེ་བ་བཅུ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ། དཤཱ་ཀུ་ཤ་ལ་ཀརྨྨ་པ་ཐ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་བྱ་སྟེ། ལས་ནི་སེམས་པ་ཡིན་ལ་སེམས་པ་ཡང་བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་ པར་ལྟ་བ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་འགྲོ་ཞིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་གསུམ་ལ་བྱ།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ལས་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལས་འདི་རྣམས་སློང་ཞིང་སྐྱེད་པའི་གཞི་སེམས་པ་ཡིན་ཡང་། འདི་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་འཇུག་པས་ན་མི་ དགེ་བ་བཅུའི་ལམ་ཞེས་བྱ།དགེ་བ་བཅུ་ཡང་འདི་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པས་ན་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ། པུཎྱ་ཞེས་བྱ་བ་པུཎྱ་ཀརྨྨ་ནི་ཤུ་བྷ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དགེ་བའི་ལས་ལ་བྱ། ཡང་རྣམ་པ་ གཅིག་ཏུ་ན་པུཎ་ཏི་པ་བི་ཏྲྀ་ཀ་རོ་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྡིག་པ་སྦྱོང་ཞིང་གཙང་མར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བྱ། དངོས་སུ་ན་གཞན་ལ་ཕན་ཞིང་བསོད་པས་གསོས་ཤིང་བསྣམས་པའི་མིང་སྟེ་བསོད་ནམས་སུ་བཏགས། དཱ་ན་མ་ཡ་པུཎྱ་ཀྲི་ཡ་བསྟུ་ཞེས་བྱ་བ་དཱ་ན་ནི་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ། མ་ཡ་ནི་རང་བཞིན་ནམ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ། པུ་ཎྱ་མ་ཡ་ཀྲི་ཡ་བསྟུ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་གཞི་ཡིན་པའམ། དངོས་པོ་སྟེ་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ། ཤཱི་ལ་མ་ཡ་པུཎྱ་ཀྲི་ཡ་བསྟུ་ཞེས་བྱ་བ་ཤཱིལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ་བསླབ་པ་ལྔ་ལ་སོགས པ་སྲུང་བ་ལ་བྱ།ཚིག་གི་མཇུག་གཞན་ནི་སྦྱིན་པའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་བཤད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ། བྷཱ་བ་ན་མ་ཡ་པུཎྱ་ཀྲི་ཡ་བསྟུ་ཞེས་བྱ་བ་བྷཱ་བ་ན་ནི་སྒོམ་པ་སྟེ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ སྒོམ་པ་ལ་བྱ།ཚིག་གི་མཇུག་གཞན་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གོང་མ་གཉིས་དང་འདྲ་སྟེ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ། གུ་ཎྱ་ཞེས་བྱ་བ་གུ་ཎྱནྟེ་ཨཱ་བྷ་སྱནྟེ་ཤྲེ་ཡོརྠི་བི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལེགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒོམ་ཞིང་སྦྱངས་པ་ལ་བྱ། དངོས་སུ་ན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་མིང་སྟེ་དོན་བཙན་པར་བྱས་ནས་ཡོན་ཏན་དུ་བཏགས། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་མིང་ལ་ཤྲ་མ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཤྲ་མ་ཙཱ་རི་ཤྲ་མ་ཎ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡིག་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་སྤྱོད་ཅིང་ལེགས་པ་ལ་སྦྱོང་བས་ན་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ། དངོས་སུ་ན་འཕགས་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བྱ། དེའི་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཞན་ལ་ཡང་བྱ། བྷིཀྵུ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་སློང་ཕ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་སློང་ཞིང་ཚོལ་བ་དང་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པར་བསོད་སྙོམས་ལེན་པས་འཚོ་བས ན་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ།ུ་པཱ་སིཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མནོས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་ཉེ་བར་གནས་པས་དགེ་བསྙེན་ཞེས་བྱ། ཨུཔ་བཱ་ས་སྠ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཨུ་པ་བཱ་ས་ནི་ཁྲིམས་བརྒྱད་མནོས་ཏེ་འཕགས་པ་དང་ཉེ་བར་གནས་པའམ་བསྙེན་པ་ལ་བྱ། སྠཱ་ནི་ཏིཥྛ་ན་ཏི་ སྟེ་གནས་པ་ལ་བྱ་བས་ན་བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ།ུ་པ་སཾ་པནྣ་ཞེས་བྱ་བ། ཨུ་པ་ནི་ཉེ་བ། སཾ་བནྣ་ནི་རྫོགས་པའམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྟ་བུའི་མིང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཉེ་བར་གསོལ་བ་དང་།

由于因缘和合而生起，依靠前前之因而后后相续不间断地生起，故称为缘起。
关于十善业道和十不善业道，'十不善业道'是指十种不善业。业即是思心所，思心所又随顺贪心、害心和邪见三者而造作，故此三者为业道。
杀生等身语七业既是业，又是引发这些业的基础思心所，由于依靠并趣入这些，故称为十不善道。
十善业则与此相反，故说无贪心、远离杀生等。
关于福德之功德，'福德'即'善业'，又称'净善'。从另一角度说，'福德'意为净化罪业使之清净。实际上，因利益他人而受到赞誉和供养，故名为福德。
'施类福业事'中，'施'指布施财物等，'类'指性质或从其因所生。'福业事'是指福德之事的根本或事物，即从布施所生的福德之事。
'戒类福业事'中，'戒'指持守五戒等戒律。其余词义如施类福业事中所说，即从持戒所生的福德之事。
'修类福业事'中，'修'指修习，即修习慈心等四无量心和禅定。其余词义如前两种福业事相同，即从修习所生的福德之事。
'功德'意为被善法欲者所修习。实际上是力、无畏等功德之名，强调其意义而假立为功德。
关于沙门、婆罗门和外道之名，'沙门'意为息恶修善者，故称为沙门。实际上指圣者出家人，其后也用于其他出家人。
'比丘'是指比丘僧，由于寻求涅槃之义，以及通过白四羯磨受具足戒，如法乞食而生活，故称为比丘。
'优婆塞'是指受持五戒等，因接近阿罗汉果而住，故称为近事男。
'优婆婆娑他'中，'优婆婆娑'指受持八戒而亲近或依止圣者，'他'指安住，故称为住近住戒者。
'近圆'中，'近'指接近，'圆'指圆满或具足之义，即接近涅槃而祈请。

མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཉེ་བར་གསོལ་བ་དང་། བཞིའི་ལས་ཀྱིས་དགེ་སློང་གི་ཁྲིམས་གཙང་མར་མནོས་པས་ན་བསྙེན་པར་རྫོགས་ པ་ཞེས་བྱ།ུ་པཱ་དྷྱཱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ཨུ་པེ་ཏྱདྷཱི་ཡཏ་ཨ་སྨཱད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དང་པོ་སུ་ལས་ཁྲིམས་ནོད་པ་དེའི་དྲུང་དུ་ཆེད་དུ་སོང་ནས་ཡས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་གདོན་ཞིང་བཟླས་པར་བྱས་པས་ན་ལུང་འབོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྔོན་ཆད་གྲགས་པ་དང་དོན་གཉི་ག་སྦྱར་ནས་མཁན་པོ་ཞེས་བཏགས། ཨཱ་ཙཱཪྻ་ཞེས་བྱ་ བ་ཨཱ་ཙཱཪྻ་སྟེ་ཨསྨིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ལས་ཆོས་དང་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཞིང་སློབ་པ་དེ་ལ་བྱ་བས་ན་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ། བྲཱ་ཧྨ་ཞེས་བྱ་བ་བསྐལ་པ་དང་པོའི་ཚེ་མི་ཁ་ཅིག་ཁྱིམ་ན་མི་གནས་ཤིང་དགོན་པ་ན་ཆོས་སྤྱོད་པ་གྲོང་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཡིད་དགའ་བ་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བཤད་ བྲམ་ཟེའི་གཞུང་ལས་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཨཱ་པ་ཏྱན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།ཚངས་པའི་བུ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་སྔོན་ཆད་གྲགས་པ་བཙན་པར་བྱས་ཏེ་བྲམ་ཟེ་སོ་ན་གཞག་།ཏཱིརྠ་ཀ་ནི་ཏིརྠྱཾ་བིདྱ་ཏེ་ཏཱིརྠ་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚོའི་འགྲམ་ནས་མཚོར་འཇུག་པའི་སྟེགས་འཆའ་བ་དང་འདྲ་བར་དཀའ་ཐུབ་ དང་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚོར་འཇུག་པའི་སྟེགས་འཆའ་བས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཞེས་བྱ།སྔགས་ཀྱི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་མིང་ལ། ཏནྟྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཏནྟྲ་པྲ་བནྡྷཱ་ཁྱཱ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པར་ བཤད་པའི་མིང་སྟེ་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ།མནྟྲ་ཞེས་བྱ་བ་མནྟྲེ་གུཔྟི་བྷཱ་ཥ་ཎེ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དགུག་ཅིང་གསང་སྟེ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ན་གསང་སྔགས་ཞེས་བྱ། བིདྱཱ་ཞེས་བྱ་བ་བིད་ཛྙཱ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་བཞུགས་པའི་མིང་ སྟེ་རིག་སྔགས་ཞེས་བྱ།དྷཱ་ར་ཎི་ཞེས་བྱ་བ་ཨརྠ་གྲནྠ་དྷཱ་ར་ཡ་ཏི་དྷཱ་ར་ཎཱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་ཅིང་ཁྱད་པར་གྱི་རིམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་མིང་སྟེ། གཟུངས་སྔགས་ཞེས་བྱ། མཎྜ་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཎྜ་ནི་སཱ་ར་སྟེ་སྙིང་པོའམ་དབྱིངས་སམ་དཀྱིལ་ལ་བྱ། ལ་ནི་ཨཱ་ ད་ན་སྟེ་ལེན་པའམ་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་ལ་འང་བྱ།ཁོར་ཁོར་ཡུག་ཟླུམ་པོའི་མིང་ཡང་མཎྜ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྔན་ཆད་གྲགས་པ་བཞིན་སོ་ན་གཞག་།ཤཱནྟི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་གནོད་པ་དང་ནད་ལ་སོགས་བཞི་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་ཀྱི་མིང་སྟེ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།

由于以亲近涅槃、祈请、四种羯磨而获得清净比丘戒律，故称为具足戒。
'乌巴德雅耶'（梵文upādhyāya）意为'亲近学习于此'，即最初从谁处获得戒律，前往其处依教诵读，故称为传授者。依据往昔名声与意义二者，称为'和尚'。
'阿阇黎耶'（梵文ācārya）意为'于此'，即从其处听闻并学习法、仪轨等，故称为'阿阇黎'（即'轨范师'）。
'婆罗门'（梵文brāhmaṇa）指初劫时某些不住家而住于寂静处修法之人，因喜居于村外而称为'外道'，如《阿毗达磨》中所说。婆罗门典籍中出现'brāhmaṇo āpatyan'，意为'梵天之子'。然而依循往昔惯例，仍称为'婆罗门'。
'外道'（梵文tīrthaka，意为'具有渡口者'）如同设立从湖边入湖之阶梯般，修习苦行、瑜伽等各种法门，欲为涅槃之湖设立入口阶梯，故称为'外道'。
密续中出现的名称：'坛特拉'（梵文tantra）出自'tantra prabandha khyā'，指密续中寂静、增益等相续不断宣说之名，即称为'密续'。
'曼特拉'（梵文mantra）出自'mantre gupti bhāṣaṇe'，因召请密咒本尊等并秘密诵持，故称为'密咒'。
'明咒'（梵文vidyā）即'vid jñāna'，作为无明对治而住于天女形相之名，故称为'明咒'。
'陀罗尼'（梵文dhāraṇī）出自'artha grantha dhārayati dhāraṇī'，意为持咒之法义与文句不忘并获得殊胜次第之名，即称为'总持咒'。
'曼荼罗'（梵文maṇḍala）中，'maṇḍa'意为精要、界或中心，'la'意为取或持。圆形周边之名也称'maṇḍala'，故依往昔惯例称为'坛城'。
'息灾'（梵文śāntika）是指息除损害、疾病等的咒语之名，称为'寂静'。

།བཽཥྚི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཚེ་དང་སྲིང་དང་ ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་ཀྱི་མིང་ཡིན་པས་ན་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ།བ་ཤིཾ་ཀ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་སྒྱུར་ཞིང་བདག་ཅི་དགའ་བར་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་མིང་སྟེ་དབང་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ། ཨ་བྷི་ཙ་ར་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ལ་གནོད་ཅིང་ཕུང་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་ཀྱི་མིང་སྟེ་ དྲག་ཤུལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ།ཀལྦ་ཞེས་བྱབ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་སྔར་བཤད་པ་ལས་ཕྱིས་ཆོ་ག་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་མིང་སྟེ་ཆོ་ག་ཞིབ་མོ་ཞེས་བྱ། ཨུ་པ་ཙར་ཞེས་བྱ་བ་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནི་ཡོ་བྱད་ཅེས་གདགས། ཆོ་ག་དང་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་ནི་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཞེས་གདགས། ཧོ་མ་ཞེས་ བྱ་བ་ཧུ་དཱ་ནི་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྦྱིན་ཞིང་མཆོད་པ་ལ་ཡང་བྱ།གྣི་ཧོ་ཏྲཾ་ཛུ་ཧུ་ཡད་ཅེས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། ལྷའོ་ཅོག་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བའི་སྒོ་དང་ཁ་མེ་ཡིན་པས་ན་མེར་སྲེག་པའི་མིང་དུ་ཡང་འདྲེན་ཏེ་སྦྱིན་སྲེག་ཅེས་བྱ། སིདྡྷི་ཞེས་བྱ་བ་སྔགས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མན་ཆད་འགྲུབ་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཆང་ ནས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་ཞིང་ཚེ་བསྐལ་པར་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་གྲུབ་པའི་མིང་སྟེ་དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ།ཛམྦྷ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔགས་ཀྱིས་སེམས་རྨོངས་པར་བྱེད་པའི་མིང་སྟེ་རྨུགས་བྱེད་ཅེས་བྱ། སྟམྦྷ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔགས་ཀྱིས་ལུས་ཁེངས་ཤིང་ལས་བྱེད་མི་ནུས་པའི་མིང་སྟེ་རེངས་བྱེད་ཅེས་ བྱ།མོ་ཧ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔགས་ཀྱིས་སེམས་བླུན་ཞིང་མི་དྲན་པར་འགྱུར་བའི་མིང་སྟེ་རྨོངས་བྱེད་ཅེས་བྱ། ཨོ་ཧ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔགས་ཀྱིས་སེམས་ཁྲལ་ཁྲུལ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའི་མིང་སྟེ་འཁྲུལ་བྱེད་ཅེས་བྱ། འདུལ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་སྐད་ཀྱི་མིང་ལ། ཤིཀྵ་པ་ད་ཞེས་བྱ་བ་ཤིཀྵ་ནི་བི་དྱོ་བཱ་དཱ་ན་ཞེས་བྱ་ སྟེ་རིག་པའམ་ཤེས་པ་ལེན་ཞིང་སློབ་པ་ལ་བྱ།བ་ད་ནི་རྟེན་ནམ་གཞིའི་མིང་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་སློབ་ཅིང་སྦྱོར་བས་ན་བསླབ་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ། ཤཱི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཤཱི་ལས་མཱ་དྷཽ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དམ་པོར་བསྲུངས་བས་ མི་དགེ་བ་སྤངས་པའི་མིང་ལ་བྱ།ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་ཤཱི་ཏ་ལ་ཏྭཱ་ཙྴཱི་ལ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བཞི་ཞིང་བསིལ་བར་གྱུར་པའི་མིང་ཡང་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་ན་དང་ཚུལ་གྱིས་མི་དགེ་བ་ལ་མི་སྤྱོད་ཅིང་ཁྲིམས་སྲུང་བའི་མིང་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ། སཾ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་ མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་དེ་སྡོམ་ཞིང་སྲུང་བའི་མིང་ཡང་ཡིན་པས་ན་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ།དྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྷོ་ཏ་གུ་ཎ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྟེ། དགོན་པ་ན་གནས་པ་དང་བསོད་སྙོམས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གོང་ནས་གོང་དུ་སྦྱངས་ཏེ་དག་ཅིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་མིང་ཡིན་པས་ན་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ། སན་ལེ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་ལི་ཁ་བི་ལེ་ཁ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཡོ་བྱད་ཆོས་གོས་གསུམ་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་སྤངས་ཤིང་། བྱ་བའི་མགོ་བསྙུངས་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་ལུགས་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་མིང་ཡིན་པས་ན་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ཞེས་བྱ། པོ་ཥ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་པོ་ཥ་ནི་པུ་ཥྞ་ཏེ་དགེ་བ གསོ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱ།དྷ་ནི་དྷ་བ་ག་ཏི་ཤུདྡྷཽ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུག་པའམ་དག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ། སྤྱིར་ན་དུས་དྲུག་ཏུ་ཁྲིམས་བརྒྱད་ནོད་པ་དང་། དགེ་སློང་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་ཞིང་སྦྱོང་བའི་མིང་སྟེ་གསོ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ། བཪྵོ་པ་ན་ ཡི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ།ུ་པ་ན་ཡ་ཏི་ས་པྲ་བ་ཡ་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ།

'布斯提迦'是指能使寿命、福分和受用等增长广大的咒语名称，故称为'增益'。
'瓦新迦拉纳'是指能转变他人心意，随己所欲的咒语名称，称为'降伏'。
'阿毗遮罗'是指能害他人使其毁灭的咒语名称，称为'忿怒行'。
'羯磨'是指在前述咒语仪轨的基础上，后来详细解说仪轨的名称，称为'细致仪轨'。
'乌巴遮罗'在供养用具的场合称为'用具'，在仪轨和修持的场合称为'行为仪轨'。
'火施'即'胡达尼'，是指布施和供养，也称'阿格尼火特让胡耶德'，因为是向诸天供养的门径，且以火为口，故也引为火烧之名，称为'火施'。
'悉地'是指从咒语菩提以下的成就，以及持明咒后能飞行虚空、寿命持续一劫等所修皆成就之名，称为'成就'。
'赞巴那'是指以咒语使心昏昧的名称，称为'昏迷'。
'斯丹巴那'是指以咒语使身体僵硬不能动作的名称，称为'定身'。
'摩诃那'是指以咒语使心愚钝不能记忆的名称，称为'迷惑'。
'奥诃那'是指以咒语使心散乱的名称，称为'错乱'。
出现在律部的术语名称中，'式叉钵陀'中的'式叉'即'毗杜波达那'，是指获得智慧或学习；'钵陀'是依止或基础之名，因为依止戒律而学习断尽烦恼，故称为'学处'。
'尸罗'即'尸拉斯玛豆'，是指趣入善行并严守戒律而断除不善的名称。
另一说法是'尸多拉特瓦车尸罗'，是指能清凉烦恼热恼的名称，实际上是以正直方式不行不善而守戒的名称，称为'戒律'。
'三跋罗'是指身语意三业不造作不善而守护约束的名称，故称为'律仪'。
'头陀功德'即'度多功德'，是指住阿兰若、乞食等功德逐渐修习清净光明的名称，故称为'净修功德'。
'僧勒佉'即'利佉毗勒佉那'，是指除了沙门必需品三衣钵等之外都舍弃，减少行为而不变动地保持一种行为方式的名称，故称为'减少资具'。
'布萨陀'中的'布萨'即'布斯那帝'，是指增长善法；'陀'即'陀瓦伽帝输豆'，是指奔走或清净。一般指在六时受持八戒，以及比丘恢复已失戒律支分的名称，称为'布萨'。
'跋刍波那耶迦'即'乌波那耶帝萨钵罗瓦耶帝'。

ུ་པ་ན་ཡ་ཏི་ས་པྲ་བ་ཡ་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ། བ་ཪྵོ་ནི་དབྱར། ཨུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ནི་ཕྲད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་དགེ་འདུན་ལས་སུ་བསྒོ་བ་དང་ཁྲིམས་སུ་བྱ་བ་དང་མལ་ཆ་བསྒོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ནས་ཚེས་བཅུ་དྲུག་ལ་དབྱར་གནས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ ཆོ་ག་བྱེད་པ་དང་།སྦྱོར་བས་ན་སྦྱོར་ཞིང་གནས་པར་དམ་འཆའ་བའི་མིང་སྟེ། དབྱར་སྦྱོར་ཞེས་བྱ། བཪྵོ་པ་ག་ཏི་ཞེས་བྱ་བ། བ་རི་ཥ་ནི་དབྱར། ཨུ་པ་ག་ཏི་ནི་ཁས་ལེན་པ་སྟེ། གཙུག་ལག་ཁང་ངམ་གནས་དེ་ནས་གུད་དུ་མི་འཕགས་པར་གནས་པར་དམ་འཆའ་ཞིང་ཆོ་ག་བྱ་བའི་མིང་སྟེ། དབྱར་གནས་པར་དམ་བཅས་པ་ཞེས་བྱ། པྲ་བཱ་ར་ཎཾ་ཞེས་བྱ་བ་པྲ་མུཀྟ་བ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱར་གནས་པར་དམ་བཅས་པའི་ཚེ་ཐོས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་དོགས་པས་རྒོལ་ཞིང་རྩོད་དུ་མི་གནང་བ་ལས་སྐབས་ཕྱེ་བས་ན་དགག་དབྱེ་ཞེས་བྱ། ཀ་ཋི་ནཱ་སྟ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ཀ་ཋི་ན་ནི་སྲ་བ་སྟེ་ཆོས་གོས མི་འཁུམ་པར་བརྐྱང་བའི་གཏན་པ་དང་འདྲ་བར།ཆོས་གོས་སུམ་ཕྲུགས་གཅིག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས། དགེ་འདུན་དབྱར་གནས་པར་དམ་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་གོས་ཟླ་བ་ལྔ་བའི་བར་དུ་ལྷག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་ཁ་ཟས་སྔ་དྲོ་ཡང་དང་ཡང་ཟ་བ་དང་། སོ་སོར་འདུས་ཤིང་ཟ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་བར་བརྟན་པར་ཐུབ་ཅིང་བག་བརྐྱང་བའི་མིང་སྟེ་སྲ་བརྐྱང་ཞེས་བྱའོ།།སྟ་ར་ནི་ཆོས་གོས་བཀྲམ་པའམ་བཏིང་བ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་མིང་སྟེ་བཏིང་བ་ལ་བྱ། བསྡུས་ན་སྲ་བརྐྱང་བཏིང་བར་བཏགས། གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ། ཡཀྵ་ཞེས་བྱ་བ་བྱཱ་ཀ་ ར་ཎ་ལས་ཡཀྵ་པཱུ་ཛ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཀུན་གྱིས་མཆོད་ཅིང་སྦྱིན་པ་ལ་བྱ། ཚིག་གཞིན་དུ་དྲངས་ན་ཡ་ཀ་ཙིད་ཀྵིནྣནྟཱ་ཏ་ཡཀྵ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡ་ཀ་ཙི་ད་ནི་སུ་ཡང་རུང་བ་ལ་བྱ། ཀྵིནྣནཱ་ཏཱི་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གཉི་གའི་དོན་དང་སྦྱར་ནས་གནོད་སྦྱིན་དུ་བཏགས། རཱ་བ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ རུ་ནི་ཤཔྡ་ཡིན་ལ།ར་བ་ཎ་སྱ་པཏྟྱན་རཱ་པ་ཎ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐད་སྒྲོག་ཅིང་འབྱིན་པའི་བུ་ཡིན་པས་ན་སྒྲ་སྒྲོགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ། རཱཀྵས་ཞེས་བྱ་བ་ར་བ་ཎ་དང་། བི་བྷི་ཥ་ན་ལ་སོགས་པ་མི་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་སྲིན་པོ་ལ་བྱ་བས་ན་སྲིན་པོ་ཞེས་བྱ། པི་ཤཱ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་པི་ཤཱ་ཙ་མཥྚ་ཏཱི་ཏི་པི་ཤཱ་ཙ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།ཡི་དགས་སྨད་རིགས་མི་ཤ་ལ་སོགས་པ་རྗེ་ན་པར་ཟ་བས་ན་ཤ་ཟ་ཞེས་བྱ། ཀ་ཊ་པུ་ཏ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གདོན་གྱི་མིང་སྟེ། ཀ་ཊ་ནི་ལུས། པུ་ཏ་ནི་རུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་ལུས་སྲུལ་པོ་ཞེས་བྱ། སྐནད་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སྐནད་ཏི་ཤོ་ཥ་ཡོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་ཧཱ་དེ་བའི་སྲས་ཀཱརྟ་ཀའི་མཚན་གྱི་སྐབས་སུ་ ནི་ཕྱི་འགྲོ་ཞེས་བྱ།གདོན་གྱི་སྐབས་སུ་ནི་སྐེམས་བྱེད་ཅེས་བྱ། ཨུནྨཱ་ད་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་མི་དྲན་ཞིང་མྱོས་པར་བྱེད་པའི་གདོན་ཡིན་པས་སྨྱོ་བྱེད་ཅེས་བྱ། ཙྪ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་གྲིབ་མས་མི་དག་ལ་གནོད་པ་དང་། གདོན་གྱིས་མིའི་གྲིབ་མ་གནོན་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་པས་ན་གྲིབ་གནོན་ཞེས་བྱའོ།

所谓'瓦尔沙乌帕那亚提萨帕拉瓦亚提'，'瓦尔沙'是雨季，'乌帕那伊卡'是相遇之意。在雨季中月十五日向僧团宣布规约、制定规则、分配卧具等事宜，十六日举行雨安居加持仪轨，以及结合而住的誓言，故称为'雨季结合'。
所谓'瓦尔沙乌帕伽提'，'瓦利沙'是雨季，'乌帕伽提'是承诺，即在寺院或住处不外出而住的誓言和仪轨之名，称为'雨安居誓言'。
所谓'钵罗瓦拉南'，即'钵拉目克塔瓦拉那'，在雨安居誓言时，对于所闻、所见和怀疑之事不许争论，而开放机会，故称为'解夏'。
所谓'迦絺那萨塔拉'，'迦絺那'是坚硬，如同法衣不皱展开的木板，加持一套三衣。雨安居誓言的僧众在五个月内，对于多余衣物、多次食用早餐、各自聚集用餐等，不会构成过失，坚固而放宽的名称，称为'迦絺那'。'萨塔拉'如同法衣铺展遍及一切之名，称为'铺展'。简言之，称为'迦絺那铺展'。
关于夜叉等名称，'夜叉'在语法中说是'夜叉布扎因'，即为一切供养布施。另一种解释，'亚卡吉德克辛南塔塔夜叉'，'亚卡吉达'是任何，'克辛那提'是作害，结合两种含义而称为'夜叉'。
所谓'罗波那'，'卢'是声音，'罗波那斯亚帕提扬罗波那'，因为是发出声音者之子，故称为'发声者之子'。
所谓'罗刹斯'，是指罗波那、毗毗沙那等害人的罗刹，故称为'罗刹'。
所谓'毗舍遮'，即'毗舍遮玛斯塔提提毗舍遮'，是下等饿鬼吃人肉等腐肉者，故称为'食肉鬼'。
所谓'迦吒布怛那'是魔名，'迦吒'是身体，'布怛'是使腐烂，故称为'腐尸'。
所谓'塞建达'，即'塞建提首沙约'，在大自在天子迦提迦的名号时称为'外行'，在魔的场合称为'使枯竭者'。
所谓'温玛达'，是使心不清醒而发狂的魔，故称为'狂魔'。
所谓'查雅'，是以影子害人，以及魔压制人的影子而作害，故称为'影压'。

། ཨ་པ་སྨ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་བརྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་གདོན་གྱི་མིང་སྟེ་བརྗེད་བྱེད་ཅེས་བྱ། ཨོ་སྟ་ར་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཨུ་ར་སི་ཙྪ་ད་ནི་ཞེས་བཤད་དེ་ཉལ་བ་ལ་བྲང་ནས་གནོན་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་པས་ན་གནོན་པོ་ཞེས་བཏགས། པཉྩི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བུ་ལྔ་བརྒྱ་དང་འགྲོགས་ཏེ་རྩེ་བ་དང་། ཆོ་ལོ ལྔས་རྩེ་བའི་མིང་སྟེ་ལྔས་རྩེ་ན་ཞེས་བྱ།ཌཱ་ཀི་ནཱི་ཞེས་བྱ་བ་ཌིཾ་བི་ཧ་ཡ་སི་ག་ཏོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔགས་གྲུབ་པ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་པའི་མིང་སྟེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ། བེ་ཏཱ་ཌ་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཤི་བའི་རོའི་ནང་དུ་གདོན་ཞུགས་ཏེ་གནོད་པར་བྱེད་པས་ན་རོ་ལངས་ཞེས་བྱ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་ཏུ་བརྗོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ། ཨཱཏྨ་ནི་པ་ར་མཱཏྨ་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལུས་གཙོ་བོའི་ཕུང་པོ་འདི་བོར་ནས་ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་ཅིང་དངོས་པོ་རྟག་ལ་ཕུང་པོ་གཞན་འདོར་བ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་པགས་པ་བརྗེས་པ་དང་འདྲ་བར་འདོར་ཏེ། ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི གཞི་ཡིན་པས་ན་བདག་ཅེས་བྱ།སཏྭ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་ཏུ་བརྟགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ་སེམས་ལ་བདག་ཡིན་པར་འཛིན་ཅིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མི་འཆད་པར་འདོད་པས་ན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ། ཛཱི་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་བདག་དེ་ལུས་ལ་གནས། ལུས་ ཤི་ནས་རྫ་བཅག་པའི་བྱེའུ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་སྟེ་འགྲོ་བས་ན་སྲོག་འཛིན་པའི་མིང་སྟེ་སྲོག་ཅེས་བྱ།ཛནྟུ་ཛ་ཡ་ཏ་ཨི་ཏི་ཛནྟུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་ན་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ། པོ་ཥ་ནི་ལུས་དང་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་བདག་འདིས་གསོས་ཤིང་བསྐྱེད་དེ་ཡོད་པར་བྱས་ པས་ན་གསོ་བ་ཞེས་བྱ།བུ་རུ་ཥ་ནི་སྐྱེས་བུ་མགོ་སྟོང་ཡོད་པ་ཞིག་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་འདོན་ཞིང་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་སྐད་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་རྩལ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཁོད་ན་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་བྱ་བས་ན་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ། པུཾ་ག་ལ་ནི་པུ་ནཿཔུ་ནརྒ་ཏི་ཤུ་ལི་ཡ་ཏ་ཨི་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དང་ཡང་ལྷ་དང་མི་ ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་ཞིང་སྦྱོར་བས་ན་ཡང་སྦྱོར་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།པུརྱ་ཏེ་གལ་ཏེ་ཙེ་པ་པུཾ་ག་ལ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་དར་གྱི་བར་དུ་ནི་གང་། དར་ཡོལ་ནས་ཤི་བའི་བར་དུ་ནི་ཟག་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། ཚིག་འདི་གཉིས་ཀར་ཡང་དྲང་དུ་རུང་གིས་ཀྱང་སྔན་ཆད་མིང་དུ་བཏགས་ཏེ་གྲགས་པ་བཞིན་ དུ་བཞག་ནས་གང་ཟག་ཅེས་བཏགས།མ་ནུ་ཛ་ནི་མ་ནོ་ཛྛཱ་ཏཏྟྭཱད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཤེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཤེད་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ། མ་ན་པ་ཏི་མ་ནོཏྤ་ད་ཏྱཾ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གཞུང་གིས་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པ་དེ་ལས་བྱུང་ བ་ལ་བྱ།བོད་ལ་ཡང་ཤེད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྐལ། ཤེད་ཀྱིས་ཚེ་བསྐལ་ཏེ་བྱེད་པའི་མཁན་པོ་ཤེད་ཀྱིས་བྱས་པ་སྐད་དུ་བྱུང་བས་ན་ཤེད་བུར་བཏགས། ཀཱ་ར་ཀ་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་གཞུང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བདག་རྟག་པས་བྱས་པར་འདོད་པས་ན་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ། ཀ་ར་བརྟི་ཀ་ནི་ བདག་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པ་དེས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀུན་བྱེད་དུ་འཛུད་པས་ན་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་པོ་ཞེས་བྱ།བེད་ཀ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་ཚོར་བ་པོ་ཞེས་བྱ། ཛ་ན་ཀ་ནི་བདག་གཙོ་བོར་གྱུར་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡིད་དང་ཡུལ་དུ་ཕྲད་པ་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་བཤད་ པས་ན་ཤེས་པ་པོ་ཞེས་བྱ།

'阿帕斯玛拉'是指失去记忆并使人昏迷的魔鬼的名字，称为'使人忘记者'。
'奥斯塔拉卡'解释为'乌拉西查达尼'，因为从胸部压制睡眠者并造成伤害，故称为'压制者'。
'般基卡'是指与五百个孩子一起玩耍，以及用五个骰子玩耍的名称，称为'五玩者'。
'空行母'是指'丁比哈雅西嘎托'，是指咒语成就后能在空中飞行等获得神通的名称，称为'空行母'。
'贝塔达'是指魔鬼进入死尸内部并造成伤害，故称为'起尸鬼'。
外道所说的'我'的异名有：'阿特玛尼帕拉玛特玛拉'，所谓'我'是指舍弃这个身体主要的蕴后取得其他蕴，是常住的事物而舍弃其他蕴，如同蛇蜕皮一样舍弃，因为是我和我所执著的基础，所以称为'我'。
'萨特瓦'是外道所计执为我的一种，因执著心为我且认为心相续不断，故称为'有情'。
'吉瓦'是指只要身体活着，这个我就称为'命'住于身体中。身体死后如同打碎瓦罐中的鸟一样出去，因为持有生命，所以称为'命'。
'占图'是指'加雅塔伊帝占图'，因为我在一切世中生起出现，所以称为'生者'。
'波沙'是因为此我养育并生长身体和众生相续而使其存在，所以称为'养育者'。
'布鲁沙'是说有一个具有千头的人诵出并说明吠陀声音，以及认为有一个具有力量的人存在于中间，所以称为'士夫'。
'补特伽罗'是指'布纳布纳尔嘎帝舒利雅塔伊帝'，因为一再地在天人等相续中出生和结合，所以也称为'再结合者'。
也称为'布利雅帝嘎尔帝泽帕补特伽罗'，从出生到壮年是'盈'，从衰老到死亡是'漏'，这两个词都可以引申，但是按照以前安立为名称而闻名的方式，安立为'补特伽罗'。
'摩奴札'是指'摩诺札塔特瓦德'，因为从众生之主'势'而生，所以称为'从势生'。
'摩那帕帝摩诺特帕达延'是指按照外道的论典，从生众生之主产生一切世间的他而出生。
在藏地也说'势'所度，'势'度生，作为造作者'势'所作而出现，所以安立为'势子'。
'卡拉卡'是在外道的论典中认为生灭等一切都是由常住的我所作，所以称为'作者'。
'卡拉巴尔帝卡'是说这个称为常住的我使其行持善不善业，所以称为'使作者'。
'贝达卡'是因为感受善不善业的果报，所以称为'受者'。
'札那卡'是说我成为主要，从根、意、境的接触而成为了知，所以称为'知者'。

ཛ་ན་ཀ་ནི་བདག་གཙོ་བོར་གྱུར་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡིད་དང་ཡུལ་དུ་ཕྲད་པ་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་བཤད་ པས་ན་ཤེས་པ་པོ་ཞེས་བྱ།པ་ཤྱ་ཀ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ཡང་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་མཐུ་ཡིན་པས་ན་མཐོང་བ་པོ་ཞེས་བྱ། ཨུཏྠཱ་པ་ཀ་ནི་ཕུང་པོ་སློང་ཞིང་སྐྱེད་པས་ན་སློང་བ་པོ་ཞེས་བྱ། ས་མུཏྠཱ་པ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་སཾ་ནི་ས་མནྟ་ཏེ་ཀུན་ཞེས་བྱ། ཨུཏྠཱ་པ་ཀ་ནི་ཚིག་ ལྷག་ཏུ་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་སྐྱེད་པས་ན་ཀུན་ནས་སློང་བ་པོ་ཞེས་བྱ།དུད་འགྲོའི་རྒྱུད་ལ། ཏིརྱ་ཀ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ། ཏིརྱ་ཨཉྩ་ཏཱི་ཏི་ཏིརྱཉྩི་ཞེས་བྱ་སྟེ་མི་ལྟར་འགྲེང་སྟེ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཕྱུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་དུད་དེ་འགྲོ་བས་ན་དུད་འགྲོ་ཞེས་བྱ། ག་རུ་ཌ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱུང་གི་མིང་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཞེས་བྱ། ཏཱ་རཀྵ་ཁྱུང་། སུ་པརྞ་འདབ་བཟང་། ག་རུ་ཌ་འདབ་ཆགས་ཞེས་བྱ། འདི་རྣམས་མ་འདོམ་ན་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དུ་གདགས། ཀིནྣ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དུད་འགྲོ་རྫུ་འཕྲུལ་ཅན་གྱི་མིང་སྟེ། བྱད་གཟུགས་མི་དང་ཡུད་ཀྱིས་འདྲ བས་ན་མིའམ་ཅི་ཞེས་བྱ།མ་ཧོ་ར་ག་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཧཱ་ནི་ཆེན་པོ། ཨུ་ར་ག་ནི་ལྟོས་འགྲོ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀླུ་འབྲུག་གི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། སྦྲུལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ན་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ། བཱ་སུ་ཀི་ཞེས་བྱ་བ་བཱ་སུ་ཀ་པཏྟྱེ་ན་བཱ་སུ་ཀི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ནོར་རྒྱས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཏཱ་ ལ་ཧ་ཀ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་རྟ་རིན་པོ་ཆེ་སྔོ་སྐྱའི་མིང་སྟེ།སྤྲིན་གྱི་ཤུགས་ལྟར་མགྱོགས་པས་ན་སྤྲིན་གྱི་ཤུགས་ཅན་ཞེས་བྱ། ཨཻ་རཱ་བ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ཨི་ར་ནི་ས། ཨ་བ་ཏི་ནི་སྲུང་བ་དེའི་བུ་ཡིན་པས་ན་གླང་པོ་ས་སྲུང་གི་བུ་ཞེས་བྱ། གླིང་བཞི་དང་འཇིག་རྟེན་བཤད་པ། པཱུརྦ་བི་དེ་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་པཱུརྦ་ནི་ཤར་ ཕྱོགས་ལ་བྱ།བི་ནི་བི་ཤིཥྚ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པ་དང་བཟང་པོ། དེ་ཧ་ནི་ལུས་འཕགས་ཏེ། ལུས་འཕགས་པར་བཟང་བ་ལ་མིང་དུ་བཏགས་པས་ན་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཞེས་བྱ། ཛམྦུ་དྭཱི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཛམྦུ་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླིང་འདིའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ན་ཤིང་ཆེན་པོ་ཛམྦུ་ ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཏོག་རྫ་མ་ཙམ་ཆགས་པའི་འབྲས་བུ་ཆུའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ་རྣམས་ཛམྦུ་ཆུ་བོའི་གསེར་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡོད་དེ།དེ་ལ་མཚན་མར་བཙུགས་ཏེ་མིང་དུ་བཏགས་པས་ན་ཛམྦུའི་གླིང་ཞེས་བཏགས། ཨ་བ་ར་གོ་དཱ་ནི་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་བ་ར་ནི་ནུབ་ཕྱོགས། གོ་ནི་བ་ལང་། དཱ་ནི་སྦྱིན་ཞིང་ སྤྱོད་པ་སྟེ།དེ་ལ་བ་ལང་ལྷག་པར་མང་ཞིང་སྤྱོད་པ་ལས་མིང་དུ་བཏགས་ཏེ་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཅེས་བྱ། ཨུཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ཨུཏྟ་ར་ནི་བྱང་ཕྱོགས། ཀུ་ནི་ཀུཾ་སི་ཏ་ཏེ་ངན་པ། རུ་ནི་ར་བ་སྟེ་སྒྲ། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་གླིང་དེ་ན་མིའི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་མེད་དེ་སྐད་ངན་པས་བརྡ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བྱ། ཡང་སྔོན་ གྱི་མཁན་པོ་ཁ་ཅིག་གི་བཤད་པ་ལས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་གླིང་གི་མི་ལོ་སྟོང་ཐུབ་པས་སྒྱིད་ཅིང་བདེ་བ་ལས་འཆི་ཀར་སྒྲ་མི་སྙན་པ་འབྱུང་སྟེ་དུས་ལས་འདའ་འོ་ཞེས་ཀྱང་འཆད་དེ།སྤྱིར་གཉིས་ཀ་དང་སྦྱར་ན་མཐུན་ཏེ་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་བཏགས། ལོ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལུ་ཛྱ་ཏ་ཨི་ ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་འཆི་ཞིང་མི་རྟག་ལ་འཇིག་པའི་གཞི་ཡིན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ། ཡུལ་དང་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཤིང་གི་མིང་ལ། ཤྲ་བ་སྟི་ཞེས་བྱ་བ་དྲང་སྲོང་མཉན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དྲང་སྲོང་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་གཉིས་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་འདི་དང་པོ་བཙུགས་པ་ཡིན་པས་ན་ མཉན་ཡོད་ཅེས་བྱ།

说明'佳那迦'是以我为主，从根境意三者和合而生起认知，故称为'能知者'。'帕夏迦'是说见到色等一切外境也是由于我的力量，故称为'能见者'。'乌塔帕迦'是说生起蕴体，故称为'能起者'。'萨姆塔帕迦'中的'萨姆'是'萨曼塔'，意为'遍'。'乌塔帕迦'是重复说明，与前文相连，由于生起蕴处等一切，故称为'普遍能起者'。
关于旁生道，'底雅迦遮'是'底雅安遮帝底底雅支'的意思，因为不像人一样直立行走，属于畜生界，弯腰而行，故称为'旁生'。'嘎噜荼'是金翅鸟的名称，也称为'空行'。'塔拉克夏'是金翅鸟，'苏帕那'是妙翼，'嘎噜荼'是有翼。若不分别这些，则都可称为'空行'。'紧那罗'是具神通旁生的名称，因为形貌与人相似，故称为'人非人'。
'摩睺罗伽'中的'摩诃'是大，'乌拉伽'是腹行，属于龙族界，因为是大蛇，故称为'大腹行'。'婆苏吉'是'婆苏迦帕提耶那婆苏吉'的意思，称为'龙王多财之子'。'达拉哈迦'是珍贵青灰色马的名称，因为速度如云，故称为'云力'。'爱罗钵底'中的'伊拉'是地，'阿瓦底'是护，因为是其子，故称为'象王护地之子'。
关于四洲和世界的解释：'布尔瓦毗提诃'中的'布尔瓦'指东方，'毗'是'毗希斯塔'，意为特殊殊胜和善妙，'提诃'是身体殊胜，因为身体特别殊胜而得名，故称为'东胜身洲'。'瞻部洲'是说在此南洲北方海岸有一棵大树名为'瞻部'，其果实如瓦罐大小，落入水中的果实会变成瞻部河金，以此为标志而得名，故称为'瞻部洲'。
'阿帕拉果达尼耶'中的'阿帕拉'是西方，'果'是牛，'达尼'是布施和受用，因为那里牛特别多且受用，故得名为'西牛货洲'。'郁单曲'中的'郁多拉'是北方，'库'是'贡西塔'即恶，'如'是声音。北方洲中没有人的语言，用恶声做表示。又有古代某些堪布解释说，北方洲的人能活千岁，安乐懈怠，临终时发出不悦耳的声音而死去。总的来说两种解释都相符，故称为'北俱卢洲'。
'洛迦'是'卢加塔伊底'的意思，因为是众生等死亡无常毁灭的基础，故称为'世间'。关于地方和天界树木的名称：'舍卫'是因为仙人'闻者'和仙人'有'二人最初建立此城，故称为'舍卫城'。

དྲང་སྲོང་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་གཉིས་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་འདི་དང་པོ་བཙུགས་པ་ཡིན་པས་ན་ མཉན་ཡོད་ཅེས་བྱ།ནཻ་རྲྀ་ཏི་དི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་ཏི་རྀ་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནིར་ནི་བྲལ་བ། རྀ་ཏ་ནི་བདེན་པ་སྟེ་སྲིན་པོའི་རྒྱལ་པོ་བདེན་བྲལ་ཞེས་བྱ། ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མཚམས་ན་གནས་པའི་ཕྱོགས་སྐྱོང་གི་མིང་སྟེ། བདེན་བྲལ་གྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ། པཱ་རི་ཡཱ་ཏྲ་ཀོ་བི་དཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལས་དྲངས་ ན་པཱ་རི་ཡཱ་ཏྲ་ནི་པརཱི་ཏི་ས་མནྟ་ཡཱ་ཏྲ་སྟེ།ལྷའི་སྤོས་ཀྱི་ཤིང་བཟང་པོའི་དྲུང་དུ་ལྷ་ཐམས་ཅད་འདུས་ཏེ་རྫི་ཕྱོགས་སུ་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་བར་དུ་དྲི་ཞིམ་པོའི་ངད་ལྡང་། རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ལོགས་སུ་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུའི་བར་དུ་དྲི་ཞིམ་པོའི་ངད་ལྡང་བའི་ཤིང་གི་མིང་སྟེ་ཡོངས་སུ་འདུ་ཞེས་བྱ། ཀོ་བི་དཱ་ནི་ ཀུཾ་བི་དཱ་ར་ཡ་ཏི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྤོས་ཀྱི་ཤིང་ཆེན་པོ་ཡལ་ག་མང་ཞིང་སྡོང་པོ་ཆེ་བས་ས་ཆེན་པོ་བརྟོལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བས་ས་བརྟོལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྡུས་པས་ཤིང་ཡོངས་འདུ་ས་བརྟོལ་ཞེས་བྱ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་མིང་ལ། བྷཽ་མ་ཞེས་བྱ་བ་བྷཽ་མཽ་བྷཽ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་ལ་ བརྟེན་པའི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་མིང་སྟེ་ས་བླ་ཞེས་བྱ།ནྟ་རི་ཀྵ་བཱ་སི་ཞེས་བྱ་བ་ཨནྟ་རི་ཀྵ་བར་སྣང་ལ་བྱ། བཱ་ས་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉི་ཟླ་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་སུ་གཏོགས་པ་ཁ་ཅིག་ནམ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བ་ལྟར་སྣང་བས་ན་བར་སྣང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཙ་ཏུ་རྨ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ ཞེས་བྱ་བ་ཙ་ཏུ་ར་ནི་བཞི།མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ཀཱ་ཡ་ནི་ཚོགས་པའམ་གནས་སམ་རིས་ལ་བྱ། ཨི་ཀ་ནི་ཚིག་གོང་མའི་རྐྱེན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ན་རིས་དེ་ན་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིས་རིས་སུ་གཏོགས་པ་ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་དང་། ཕྲེང་ཐོགས་དང་། རྟག་ཏུ་མྱོས་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་འཁོར་དང་འདི་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ། ཚིག་སྤྱིར་བསྡུས་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཞེས་བྱ། ཏྲ་ཡསྟྲིངྴ་ཞེས་བྱ་བ་ཏྲ་ཡ་ནི་གསུམ། སྟྲིངྴ་ནི་སུམ་ཅུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གཙུག་ལག་ལས་ནི་མཐོ་རིས་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ན་ལྷའི་གཙོ་བོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་ཏེ། དྲག པོ་བཅུ་གཅིག་དང་།ཉི་མ་བཅུ་གཉིས་དང་། ནོར་ལྷ་བརྒྱད་དང་། ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་པས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་གནས་ན་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀྱི་གྲལ་དུ་ཉེ་བའི་དབང་པོ་བཅུ་དྲུག་བཅུ་དྲུག་ སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པ་དང་།གུང་ན་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཏེ་སྤྱིར་ན་ལྷའི་གཙོ་བོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་པ་ལས་བཏགས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་། སྒྲ་བཞིན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ། ཡཱ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་སུ་ར་བི་བྷ་དྦྷ་ཡ་ཡ་ཏ་ཨ་པ་ཡ་ཏ་ཞེས་བྱ་ བ་སྟེ།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་རིས་མན་ཆད་ན་ལྷ་མ་ཡིན་གྱིས་འཐབ་པའི་འཇིགས་པ་དང་མ་བྲལ་ལ། འདི་ཡན་ཆད་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་དང་འཐབ་པའི་འཇིགས་པ་ལས་འདས་ཏེ་བྲལ་བས་འཐབ་བྲལ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཕྱིན་པ་དང་། མེལ་ཚེ་ཐུན་རེ་རེ་ལ་ སྐོམས་ཤིང་སྐུལ་བ་སྐད་འབྱུང་བ་དང་།སྔོན་མཚེ་མ་དང་ཟུང་མ་ཞེས་བཏགས་པ་ནི་ཡི་གེ་གཞུང་དང་སྦྱར་ན་གཏན་ཚིགས་མི་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་བཙན་པར་བྱས་སོ།

因为最初是由两位名为'有仙人'建立此城市，故称'闻有'。'奈仲帝提舍'即'嘎帝日达'，'尼'是离，'日达'是真实，即称为离真实的罗刹王。是居住在西南方的方位守护神的名字，称为'离真实方'。
从'巴利雅札果毗达'这个词源来说，'巴利雅札'是'巴日帝萨曼达雅札'，是天界香树美妙之下诸天聚集，顺风方向能散发百由旬的香气，非顺风方向能散发五十由旬香气的树的名字，称为'遍聚'。'果毗达'是'贡毗达日雅帝巴'，因为这棵大香树枝叶繁多，树干粗大，像穿透大地而生，故称为'穿地'。简称为'遍聚穿地树'。
欲界处所的名称中，'布玛'即'布莫布玛'，是依地而住的夜叉的名称，称为'地上'。'安达日夏巴西'中，'安达日夏'指虚空，'巴萨'指住处，因为日月等四大天王部众中有些显现在空中运行，故称为'空居'。
'遮图玛哈拉匝嘎以嘎'中，'遮图日'是四，'玛哈拉匝'是大王，'嘎雅'是众或处或部，'以嘎'是连接上文的词缀。一般指在该部中活动和居住的，即持钵者、持鬘者、常醉者和四大天王的眷属这四类，简称为'四大天王部'。
'札雅斯札英夏'中，'札雅'是三，'斯札英夏'是三十，世间典籍中说须弥山顶上有三十三位主要天神居住：十一位暴烈天、十二位日天、八位财天和两位星宿子，共三十三位，故称'三十三天'。阿毗达磨中说，三十三天神处两侧各有十六位副帝释坐于狮子座，中央有天帝释坐于狮子座，总的是因为有三十三位主要天神而得名，故称'三十三天'。
'雅玛'即'阿苏日毗巴达巴雅雅达阿巴雅达'，三十三天以下的天界尚未脱离与阿修罗战斗的恐惧，而此处以上已超越与阿修罗战斗的恐惧而解脱，故称'离战'。至于以福德而至、每个时分都渴求催促而发声，以及古时称为'采女'和'双女'等说法，若与文字典籍对照，理据不够充分，故不采用。

།ཏུ་ཥི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཏུ་ཥ་ནི་པྲི་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དགའ་བ། ཨི་ཏ་ནི་པྲཱཔྟ་སྟེ་འཐོབ་པའམ་ལྡན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དགའ་ བ་དང་བདེ་བ་ལྷག་པར་ཆེ་བས་ན་དགའ་ལྡན་ཞེས་བྱ།ནི་རྨཱ་ཎ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སྭ་ཡནྣིརྨཱ་ཎ་ཀཱ་མན་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གིས་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ཅི་དགའ་བར་སྤྲུལ་ནས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པས་ན་འཕྲུལ་དགའ་ཞེས་བྱ། པ་ར་ ནི་རྨི་ཏ་བ་ཤ་བརྟི་ཞེས་བྱ་བ་པ་ར་ནི་རྨི་ཏཱ་བྷོ་ག་ན་བ་ཤེ་ན་བརྟ་ཡི་ཏུཾ་ཤཱི་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཞན་གྱིས་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་སྤྱོད་པར་དབང་བྱེད་པས་ན་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཅེས་བྱ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་སའི་མིང་ལ། བྲཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ། བྲཧྨ་ནི་ཚངས་པ། ཀཱ་ཡི་ཀ་ནི་རིས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཐར་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སར་ཕྱིན་པའི་མིང་ཡིན་ཏེ་ཚངས་རིས་ཞེས་བྱ། བྲཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ། བྲཧྨ་ཎ་པུ་རོ་དྷི་ཡ་ཏེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་མདུན་དུ་རྟག་ཏུ་འདུག་ལ་ཚིག་འདོན་ཞིང སྨྲ་བས་ན་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་ཞེས་བྱ།བྲ་ཧྨ་པ་རི་ཥཱ་དྱ་ཞེས་བྱ་བ་བྲཧྨ་ཎ་པ་རི་ཙཱ་ར་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷའི་རིས་དེའི་ཚངས་པ་རྣམས་ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་ཁམས་དང་ཞམ་འབྲིང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཚངས་འཁོར་ཞེས་བྱ། མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ཞེས་བྱ་བ་ཚེ་དང་བྱད་གཟུགས་དང་མདོག་ལ་སོགས་པ་ ཚངས་པ་ཕལ་དང་མི་འདྲ་བར་འཕགས་ལ།མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདག་པོ་མཛད་པས་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་སའི་མིང་ལ། པ་རཱི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཞེས་བྱ་བ་བ་རཱིཏྟ་ཨེ་ཤམ་ཨ་བྷཱ་སྭ་བྷཱུ་མི་བཻཀྵྱ་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིས་འདི་ན་གནས་པ་འདི་བསམ་གཏན་ གཉིས་པའི་ས་ལ་གནས་རིམ་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཐ་མ་ཡིན་ཏེ།གོང་མ་གཉིས་ལས་འོད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་འོད་ཆུང་ཞེས་བྱ། ཨ་པྲ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཞེས་བྱ་བ། ནཱ་བྷཱ་པྲ་མཱ་ཎ་མེ་ཤན་ཤཱཀྱ་མ་བྲ་མ་ཧུ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷ་དེ་དག་གི་འོད་ས་འོག་མ་བས་ཚད་གཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཚད་ མེད་འོད་ཅེས་བྱ།ཱ་བྷཱ་སྭ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ཨཱ་བྷཱ་ས་ནི་འོད། ཝ་ར་ནི་འོད་བྱེད་པའམ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གི་རྐྱེན་ཏེ་ལྷའི་གནས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་གནས་ཀུན་དུ་རྒྱས་པར་སྣང་བར་གྱུར་པས་ན་འོད་གསལ་ཞེས་བྱ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སའི་མིང་ལ། པ་རཱིཏྟ་ཤུ་བྷ་ཞེས་བྱ་བ་ པ་རཱིཏྟ་ནི་ཆུང་ངུ་།ཤུ་བྷ་དགེ་བ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡིད་ཀྱི་སའི་བ་དེ་བ་ལ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་ལ་གནས་རིམ་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཐ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་གོང་མ་གསུམ་པས་དགེ་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དགེ་ཆུང་ཞེས་བྱ། ཨ་བྲ་མཱ་ཎ་ཤུ་བྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷའི་གནས་ དེར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གི་བདེ་བ་ས་འོག་མ་པས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་དགེ་ཞེས་བྱ།ཤུ་བྷ་ཀྲྀཏྶྣ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷ་དེ་དག་གི་དགེ་བ་ལས་ལྷག་པ་ལྷའི་རིས་མན་ཆད་གཞན་ལ་མེད་པས་དགེ་རྒྱས་ཞེས་བྱ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སའི་མིང་ལ། ཨ་ན་བྷྲ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བྷྲ་ཀ་ནི་སྤྲིན་ཏེ། སྤྲིན་ ལྟ་བུ་མེད་པས་ན་ཨ་ན་བྷྲཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྤྲིན་འཁྲིགས་པ་དང་འདྲ་བར་འདབ་ཆགས་པ་མེད་དེ།གཞལ་མེད་ཁང་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་འཕོ་ལ། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱང་གནམ་གྱི་རིམ་པ་སྤྲིན་ལྟར་འགེབས་པ་མེད་པས་སྤྲིན་མེད་ཅེས་བྱ། པུཎྱ་བྲས་བ་ཞེས་བྱ་བ་པུཎྱ་ནི་བསོད་ནམས། པྲ་ས་བ་ནི་སྐྱེས་ པའམ་འབྱུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ།མི་གཡོ་བའི་བསོད་ནམས་ལས་ལྷ་དེ་དག་སྐྱེས་པས་ན་བསོད་ནམས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ།

'兜率'一词中，'兜'是'喜悦'的意思，'率'是'获得'或'具有'的意思，因为具有殊胜的法喜和安乐，所以称为'喜足'。
'化乐'一词是指自己变化色、声、香、味、触等随意所欲，受用欲妙，所以称为'化乐'。
'他化自在'一词是指由他人变化欲妙受用，互相受用并具有支配力，所以称为'他化自在'。
初禅天的名称中，'梵众'一词中，'梵'是指梵天，'众'是指类属，是指从欲界解脱到达初禅境界的名称，称为'梵众'。
'梵辅'一词是指常在大梵天前宣说言论，所以称为'梵辅'。
'梵众'一词是指该天界的诸梵天属于大梵天的眷属和侍从，所以称为'梵众'。
'大梵'一词是指在寿命、形貌、色泽等方面超胜于普通梵天，并且是娑婆世界的主宰，所以称为'大梵'。
二禅天的名称中，'少光'一词是指此处所住的是二禅天三个层次中最低的一层，因为比上面两层光明较小，所以称为'少光'。
'无量光'一词是指这些天人的光明比下层无法衡量，所以称为'无量光'。
'光音'一词中，'光'是指光明，'音'是表示发光或照耀的词缀，因为天界的光明遍照一切处，所以称为'光音'。
三禅天的名称中，'少净'一词中，'少'是指小，'净'是指善，是三禅天意地的善，称为'善'。三禅天有三个层次，这是最低的一层，因为比上面三层的善小，所以称为'少净'。
'无量净'一词是指生在该天界的众生的快乐比下层无法衡量，所以称为'无量净'。
'遍净'一词是指这些天人的善德超胜，其他天界以下都无法比拟，所以称为'遍净'。
四禅天的名称中，'无云'一词中，'云'是指云，因为没有如云一般，所以称为'无云'，即没有如云层般密集，而是与宫殿一起出生死没，此上也没有如云般遮蔽的天空层次，所以称为'无云'。
'福生'一词中，'福'是指福德，'生'是指出生或产生，因为这些天人是从不动福德中出生，所以称为'福生'。

མི་གཡོ་བའི་བསོད་ནམས་ལས་ལྷ་དེ་དག་སྐྱེས་པས་ན་བསོད་ནམས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ། བྲྀཧཏྥ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་གཞན་ཡོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་མཆོག་སྐྱེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཆེ་ཞེས་བྱ། གནས་གཙང་མའི་ལྷའི་མིང་ལ། ཤུབྡྷ་ བཱ་ས་ཞེས་བྱ་བ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཆུས་སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་བཀྲུས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དག་པ་ཤ་སྟག་གནས་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་མ་འདྲེས་པས་ན་གནས་གཙང་མ་ཞེས་བྱ། ཨ་བྲྀ་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་གཙང་མ་རིས་ལྔ་ཡོད་པའི་ནང་ན་ཐ་མ་ཡིན་པས་ན་ མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ། ཏཱ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷའི་རིས་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསམ་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པ་དང་། ས་གོང་མ་མ་ཐོབ་ཀྱང་མི་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་ཆེན་པོ་མེད་པས་མི་གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སུ་དྲྀ་ཤ་ཞེས་བྱ་ བ་ལྷའི་རིས་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མིག་སྔར་མཛེས་ཤིང་བཟང་བས་ན་གྱ་ནོམ་སྣང་ཞེས་བྱ།སུ་དཪྴ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལྷའི་རིས་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤེལ་མར་བསྒོམས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ ཅིག་ལུས་སུ་ཟད་དེ།མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་མཐོང་བས་ན་བཟང་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ། ཨ་ཀ་ནིཥྛ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ནི་མ་ཡིན་པ། ཀ་ནིཥྛ་ནི་འོག་མ་ལ་བྱ། སྤྱིར་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དང་པོ་སྟེ། གོང་ན་གཞན་མེད་པས་འོག་མིན་ཞེས་བྱ། ཡང་མདོ་སྔ་ཁ་ཅིག་གི་ ནང་ནས་ཨ་གྷ་ནིཥྛ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། གྷ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསགས་པ། ནིཥྛ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཡ་ཐོག་ཡིན་པས་བསགས་པའི་མཐའ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་སྐབས་དང་སྦྱར་ཞིང་གདགས། མཧཱ་མ་ཧེ་ཤྭར་ཡཱ་ཏ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འོག་མིན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཞིག་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་ནང་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་བསྟེན་ཞིང་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་གནས་ཡིན་པས་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཆེ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ། གཟུགས་མེད་པའི་སའི་མིང་ལ་ཨཱ་ཀཱ་ཤཱ་ནནྟྱ་མ་ཞེས་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་འདས་ཏེ།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས། ཨཱ་ཡ་ཏ་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དེ། བསྡུས་ན་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཚུལ་འདི་བཞིན་བཤད། མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ། ཨ་བྷྱུང་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་གོ་འཕང་མཐོན་པོ་དང་། དབང་ཐང་ཐོབ་པའི་མིང་སྟེ་མངོན་པར མཐོ་བ་ཞེས་བྱ།ནིཿ་ཤྲེ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མིང་སྟེ། སྒྲ་དང་སྦྱར་ན་ངེས་པར་ལེགས་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་པ་བརྒ་ཡ་ཐར་པའི་མིང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཞིང་བསལ་བ་ལ་བྱ་བས་ན་བྱང་གྲོལ་ཞེས་བྱ། ཨཽ་པ་དྷི་ཤེ་ཥ་ནིརྦཱ་ཎ་ཞེས་ བྱ་བ།དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟ་བུ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས། ཕུང་པོ་ཙམ་མ་བོར་བའི་མིང་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ། ནི་རུ་པ་དྷི་ཤེ་ཥ་ནིརྦཱ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤངས་ལ། ཕུང་པོ་ལྔའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེ་ཡང་ ཞི་བར་བྱེད་པའི་མིང་སྟེ།

由于从不动的福德中出生彼等诸天，故称为福生。称为广果者，是因为在其他处所，一切凡夫的福德果报中最殊胜的果报生起，故称为广果。净居天的名称，称为净居者，是因为以圣道之水洗净心的烦恼垢染，故唯有不还等清净众生居住，与凡夫不相混杂，故称为净居。称为无烦者，是因为在五净居天中是最下者，故称为无烦。称为无热者，是因为生于此天众，由于善意故不被下地所生者所胜，虽未得上地亦无不悦，无大烦恼逼恼故称为无热。
称为善现者，是因为生于此天众，具有殊胜寂静的特征，故于眼前庄严美好，称为善现。称为善见者，是因为生于此天众，仅剩有漏无漏等持交修的些微障垢，见解极为清净而见到，故因殊胜而称为善见。称为色究竟者，'a'是非，'kanistha'是下，一般而言是色界之首，上无他处故称为色究竟。又在一些早期经典中出现'aghanistha'，'gha'是微尘积聚，'nistha'是究竟，因是色界之顶故也称为积聚究竟，应随场合而安立。
称为大自在天宫者，是在色究竟天方所的一处，菩萨大自在中毗卢遮那大佛安住，是受用法身圆满受用之处，故称为大自在天宫。无色界地的名称，称为空无边处者，在入定之时超越色想，生起'虚空无边'之想，故为空无边。'ayatana'是生处，故为处，简称为空无边处。识无边处、无所有处、非想非非想处亦如是解释。
增上及决定善等名称中，称为增上者，是获得天人等高位和权势的名称，故称为增上。称为决定善者，是解脱涅槃的名称，若配合词源则称为决定善。称为解脱者，是解脱的名称，因为清净并断除一切烦恼及随烦恼，故称为解脱。称为有余依涅槃者，如阿罗汉断除三界一切烦恼后，仅余蕴体未舍的名称，故称为有余依涅槃。称为无余依涅槃者，不仅断除一切烦恼，且息灭五蕴苦火的名称。

ཕུང་པོ་ལྔའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེ་ཡང་ ཞི་བར་བྱེད་པའི་མིང་སྟེ།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ། པྲ་ཏི་སཾ་ཁྱཱ་ནི་རོ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འགགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་མིང་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ ཞེས་བྱ། པྲ་ཏི་སཾ་ཁྱ་ནི་རོ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་འགོག་གི་བརྟགས་པས་མི་འགོག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་གཅིག་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་དམིགས་པའི་སྐྱེས་བུ་གཟུགས་གཞན་ལ་དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་དེ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཡུལ་དམིགས་སུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་པས་མི་དམིགས་པ་འདས་ཟིན་པ་ལ་ནི་དམིགས་སུ་མི་རུང་བས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་གྱི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་མིང་སྟེ།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ ཞེས་བྱ།སཾ་སྐྲྀ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སམྦ་ར་མ་བྷུ་ཡ་ཧེ་ཏུ་པྲ་ཏྱ་ཡཻ་ཏྲི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པས་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཡིན་ཏེ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ། ཨ་སཾ་སྐྲྀ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་མ་བྱུང་བའི་མིང་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ། སཱ་སྲ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ ཧ་ཨཱ་སྲ་བེ་ན་བརྟྟ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་མཚམས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཡན་ཆད་རྨའི་སྒོ་དྲུག་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་མིང་སྟེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ནཱ་སྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ།ས་མནྟ་ཏྱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་སནྟི་ས་མཤྩ་སཽ་བོ་དྷ་རུ་པཏྟྱ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཕྱི་མ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་གཉིས་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདྲ་བས་ན་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ། ཨ་ནནྟ་ར་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ཞེས་ བྱ།པྲ་ཏྱ་ཡ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་བར་མེད་པར་མཚུངས་པའི་རྐྱེན་ཞེས་འཆད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་སྔར་བྱུང་བའི་མིང་སྟེ། སྔོན་ཆད་དེ་མ་ཐག་པར་བཏགས་པ་ཡང་མི་འགལ་བས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ། ར་སཱ་ཡ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ལས་དྲངས་ན།ར་ས་ནི་བཅུད་དམ་ཉིང་ཁུ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ། ཨཱ་ཡ་ན་ནི་ཨ་ཡ་པ་ག་ཏཽ་ལས་དྲངས་ཏེ་ཐོབ་པའམ་ལེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་ན་འཕྲུལ་གྱི་སྨན་གྱི་མིང་སྟེ། སྨན་བཟང་པོའི་མཐུ་དང་བཅུད་ཀྱིས་ཚེ་ལོ་གྲངས་མང་པོར་ཐུབ་པ་དང་། གཞོན་ཞིང་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལེན་ཅིང་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྨན་ བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱ།ཙཎྱཱུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལས་དྲངས་ན། ཙ་ཎ་ནི་ཙ་ཎ་ཤྲ་ཎ་ཨཱ་དཱ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་གྱི་སྟོབས་དང་མཐུ་ལེན་ཅིང་འཕྲོག་བས་ན་སྟོབས་ལ་བྱ། ཨུ་ར་ནི་ཨུ་ཨ་གྲཱ་ཁྱཱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཆོག་གམ་དམ་པ་ལ་བྱ་བས་ན་སྟོབས་མཆོག་ཅེས་བྱ། ནཱ་རཱ་ཡ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ན་ར་སྱ་པཏྟྱ་ན་ནཱ་རཱ་ཡ་ཎ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ཡབ་སྲེད་མེད་ཀྱི་སྲས་ཡིན་པས་ན་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ། ཏནྟྲ་ཀུ་ལ་ཛ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནོར་དང་ཁྱིམ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པས་སེམས་ཕན་ཚུན་དུ་གཡེང་བའི་ཕྱིར་ཐག་འཁྲུག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ། གུ་ཌ་གུཉྫི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སྲེད་པ་དང་ལྡན་ པའི་རྟོག་པ་མང་དུ་བྱེད་པས་དགྲོལ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དྲུ་གུ་འཛིངས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ།

这是熄灭五蕴之苦火的名称，称为无余涅槃。
所谓'择灭'，是指以智慧观察四圣谛而获得灭尽烦恼的涅槃之名称，称为择灭。
所谓'非择灭'，是指因缘不具足而灭，不是通过观察而灭。例如，当一个人的眼识过分执著并缘取一个色法时，缘取其他色法的眼识、耳识等同时生起的境界，因为无有等无间缘而不能缘取，对已经过去的也不能缘取，这就是永远阻碍未来心心所生起的名称，称为非择灭。
所谓'有为法'（梵文：saṃskṛta），是指由各种因缘和合而成的一切法的名称，称为有为。
所谓'无为法'（梵文：asaṃskṛta），是指虚空等不从因缘而生的名称，称为无为。
所谓'有漏'（梵文：sāsrava），是指从有顶以下至无间地狱以上，从六根门中生起贪等烦恼的名称，称为有漏。
所谓'无漏'（梵文：anāsrava），是指三无为法和道谛因无烦恼而称为无漏。
所谓'等'（梵文：samanta），是指前后识作为因果二者在本质上相似，故称为相等。
'无间'是指因果二者之间无他法间隔。
'缘'即是条件，也解释为无间等缘，实际上是指心心所刹那相续而无他法间隔的前生名称，称为等无间缘也不相违。
若从'妙药'（梵文：rasāyana）一词来解释，'rasa'指精华或精液，'āyana'源自'ayapagato'，意为获得或接受。一般指神奇药物的名称，即通过良药的力量和精华使人长寿多年，获得年轻无病的状态，称为服食精华。
若从'大力'（梵文：caṇḍūra）一词来解释，'caṇa'出自'caṇaśraṇaādāna'，意为夺取他人力量，故指力量；'ura'出自'uagrākhyā'，意为最胜或殊胜，因此称为最胜力。
所谓'那罗延'（梵文：nārāyaṇa），意为'narasya pattyana nārāyaṇa'，因为是父亲无爱子，故称为无爱子。
所谓'如乱绳'，是指因执著财物、家庭、子女、妻子等而使心散乱，如同缠绕的绳子。
所谓'如结网'，是指因具有贪欲而多起分别，难以解脱，如同纠结的网。

གུ་ཌ་གུཉྫི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སྲེད་པ་དང་ལྡན་ པའི་རྟོག་པ་མང་དུ་བྱེད་པས་དགྲོལ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དྲུ་གུ་འཛིངས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ།མུཉྫ་བ་ལ་བ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནོར་དང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་ཆགས་པས་སྡུག་བསྔལ་མང་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྩ་འདི་གཉིས་དང་འདྲ་བར་རྣོ་ཞིང་རྩུབ་པས་ན་རྩཝ་མུཉྫ་དང་བལ་རྫ་ལྟ་ བུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ། ཛ་བཉྫ་བི་སཾ་པནྣ་ཞེས་བྱ་བ། ཨ་ཛ་བ་ཉ་ནི་འོང་བ། ཛ་བི་ནི་འགྲོ་བ། སཾ་བནྣ་ནི་གྱུར་པའམ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་ལྔ་ཀུན་དུ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུ་བ་ལ་བྱ་བས་ན་འོང་བ་དང་འགྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བཏགས། པཉྩ་ཀ་ཥཱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་སྙིགས་མ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་ཤིང་བྲི་སྟེ་སྨན་གྱི་ཉིང་ཁུ་བསྐུས་པའི་ཚིགས་མ་དང་འདྲ་བར་ཚེ་དང་སེམས་ཅན་དང་དུས་ནི་དམན་པར་གྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤས་ནི་ཕྱིར་ཞིང་སྐྱེས་པས་ན་སྙིགས་མ་ལྔ་ཞེས་བྱ། མ་ཧཱ་བྱུཏྤ་ཏ བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་པོ།མ་དྷྱ་བྱུཏྤ་ཏ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ། ཀྭལྤ་བྱུཏྤ་ཏ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཆུང་ངུ་། བ་ཙ་བྱུཏྤ་ཏ་སྐང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདི་ནི་འབྲིང་པོའོ། །ཆེན་པོའི་དཀའ་བའི་གནས་དང་སྒྲའི་གཞུང་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པའི་པཉྫི་ཀ་མ་དྷྱ་བྱུཏྤ་ཏ་ཡིན་ ནོ།།ཕོ་བྲང་འོན་ཅང་དོར་བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་སྐད་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། རྗེ་བློན་མོལ་ནས་རེག་ཟིད་དུ་མཛད་པ་སྐད་གསར་གྱི་མིང་སྔོན་མ་ཐོགས་པ་དང་། གཏན་ལ་མ་ཕབ་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་འཚོགས་ཏེ་མིང་དུ་བཏགས་ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། ལྷ་བཙན་ པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱིས་བསྐུལ་ནས་བཀས་བཅད་དེ་མི་བཅོས་པར་གཞག་པ་རྫོགས་སོ།། །།བཀས་བཅད་པ་བླ་དཔེ་བཞིན་བྲིས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཟུར་མ་བཅོས་སོ། །སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པའོ།

所谓'古达贡吉迦布达'，因为贪欲而产生诸多分别念，难以解脱，故称为如同缠结的棉线。
所谓'蒙加巴拉巴匝匝达'，因为执著于财产、家庭等，成为诸多痛苦之处，故如这两种草一样锋利粗糙，称为如同蒙加草和巴匝草。
所谓'匝万加比三般纳'，'阿匝巴纳'是来，'匝比'是去，'三般纳'是成为或进入，因为在五道中轮转流转，故称为来去相续。
所谓'般遮咖沙耶'是五浊，从前由业力众生的寿命、见解等衰退减少，如同涂抹药汁的残渣一样，寿命、众生、时代都变得低劣，烦恼和见解等的力量反而增长，故称为五浊。
'摩诃比优特帕达'是大别解，'摩地亚比优特帕达'是中别解，'葛勒帕比优特帕达'是小别解。这个'巴匝比优特帕达'词义解释是中等的。与大论难处和声明论典相结合解释的'般吉迦摩地亚比优特帕达'。
在温仓多宫殿，藏印所有堪布确立了法语，君臣商议后作为标准，对于以前未取名和未确立的新语词，诸位智者聚集给予命名并确立。
由天王赤德松赞敦促，以王令规定不得更改而确立完成。
依照王令制定的原本而书写，其他人也同样不得改动。
《声明论》第二卷。



。
